Stasimon 2
[Episode]
—ἀλλʼ ἐσορῶ γὰρ τούσδε φθιμένων
Χορός
ἔνδυτʼ ἔχοντας, τοὺς τοῦ μεγάλου
δή ποτε παῖδας τὸ πρὶν Ἡρακλέους,
ἄλοχόν τε φίλην ὑπὸ σειραίοις
445
ποσὶν ἕλκουσαν τέκνα, καὶ γεραιὸν
πατέρʼ Ἡρακλέους. δύστηνος ἐγώ,
δακρύων ὡς οὐ δύναμαι κατέχειν
γραίας ὄσσων ἔτι πηγάς.
450
Μεγάρα
εἶἑν· τίς ἱερεύς, τίς σφαγεὺς τῶν δυσπότμων
ἢ τῆς ταλαίνης τῆς ἐμῆς ψυχῆς φονεύς;
ἕτοιμʼ ἄγειν τὰ θύματʼ εἰς Ἅιδου τάδε.
ὦ τέκνʼ, ἀγόμεθα ζεῦγος οὐ καλὸν νεκρῶν,
ὁμοῦ γέροντες καὶ νέοι καὶ μητέρες.
455
ὦ μοῖρα δυστάλαινʼ ἐμή τε καὶ τέκνων
τῶνδʼ, οὓς πανύστατʼ ὄμμασιν προσδέρκομαι
ἔτεκον μὲν ὑμᾶς, πολεμίοις δʼ ἐθρεψάμην
ὕβρισμα κἀπίχαρμα καὶ διαφθοράν.
ἦ πολύ με δόξης ἐξέπαισαν ἐλπίδες,
460
ἣν πατρὸς ὑμῶν ἐκ λόγων ποτʼ ἤλπισα.
σοὶ μὲν γὰρ Ἄργος ἔνεμʼ ὁ κατθανὼν πατήρ,
Εὐρυσθέως δʼ ἔμελλες οἰκήσειν δόμους
τῆς καλλικάρπου κράτος ἔχων Πελασγίας,
στολήν τε θηρὸς ἀμφέβαλλε σῷ κάρᾳ
465
λέοντος, ᾗπερ αὐτὸς ἐξωπλίζετο·
σὺ δʼ ἦσθα Θηβῶν τῶν φιλαρμάτων ἄναξ,
ἔγκληρα πεδία τἀμὰ γῆς κεκτημένος,
ὡς ἐξέπειθες τὸν κατασπείραντά σε·
ἐς δεξιάν τε σὴν ἀλεξητήριον
470
ξύλον καθίει δαίδαλον, ψευδῆ δόσιν.
σοὶ δʼ ἣν ἔπερσε τοῖς ἑκηβόλοις ποτὲ
τόξοισι δώσειν Οἰχαλίαν ὑπέσχετο.
τρεῖς δʼ ὄντας ὑμᾶς τριπτύχοις τυραννίσι
πατὴρ ἐπύργου, μέγα φρονῶν εὐανδρίᾳ·
475
ἐγὼ δὲ νύμφας ἠκροθινιαζόμην,
κήδη συνάψουσʼ, ἔκ τʼ Ἀθηναίων χθονὸς
Σπάρτης τε Θηβῶν θʼ, ὡς ἀνημμένοι κάλῳς
πρυμνησίοισι βίον ἔχοιτʼ εὐδαίμονα.
καὶ ταῦτα φροῦδα· μεταβαλοῦσα δʼ ἡ τύχη
480
νύμφας μὲν ὑμῖν Κῆρας ἀντέδωκʼ ἔχειν,
ἐμοὶ δὲ δάκρυα λουτρά — δύστηνος φρενῶν.
πατὴρ δὲ πατρὸς ἑστιᾷ γάμους ὅδε,
Ἅιδην νομίζων πενθερόν, κῆδος πατρός.
ὤμοι, τίνʼ ὑμῶν πρῶτον ἢ τίνʼ ὕστατον
485
πρὸς στέρνα θῶμαι; τῷ προσαρμόσω στόμα;
τίνος λάβωμαι; πῶς ἂν ὡς ξουθόπτερος
μέλισσα συνενέγκαιμʼ ἂν ἐκ πάντων γόους,
ἐς ἓν δʼ ἐνεγκοῦσʼ ἀθρόον ἀποδοίην δάκρυ;
ὦ φίλτατʼ, εἴ τις φθόγγος εἰσακούεται
490
θνητῶν παρʼ Ἅιδῃ, σοὶ τάδʼ, Ἡράκλεις, λέγω·
θνῄσκει πατὴρ σὸς καὶ τέκνʼ, ὄλλυμαι δʼ ἐγώ,
ἣ πρὶν μακαρία διὰ σʼ ἐκλῃζόμην βροτοῖς.
ἄρηξον, ἐλθέ· καὶ σκιὰ φάνηθί μοι·
ἅλις γὰρ ἐλθὼν κἂν ὄναρ γένοιο σύ·
495
κακοὶ γάρ εἰσιν οἳ τέκνα κτείνουσι σά.
Ἀμφιτρύων
σὺ μὲν τὰ νέρθεν εὐτρεπῆ ποιοῦ, γύναι·
ἐγὼ δὲ σέ, ὦ Ζεῦ, χεῖρʼ ἐς οὐρανὸν δικὼν
αὐδῶ, τέκνοισιν εἴ τι τοισίδʼ ὠφελεῖν
μέλλεις, ἀμύνειν, ὡς τάχʼ οὐδὲν ἀρκέσεις.
500
καίτοι κέκλησαι πολλάκις· μάτην πονῶ·
θανεῖν γάρ, ὡς ἔοικʼ, ἀναγκαίως ἔχει.
ἀλλʼ, ὦ γέροντες, μικρὰ μὲν τὰ τοῦ βίου,
τοῦτον δʼ ὅπως ἥδιστα διαπεράσετε,
ἐξ ἡμέρας ἐς νύκτα μὴ λυπούμενοι.
505
ὡς ἐλπίδας μὲν ὁ χρόνος οὐκ ἐπίσταται
σῴζειν, τὸ δʼ αὑτοῦ σπουδάσας διέπτατο.
ὁρᾶτʼ ἔμʼ ὅσπερ ἦ περίβλεπτος βροτοῖς
ὀνομαστὰ πράσσων, καί μʼ ἀφείλεθʼ ἡ τύχη
ὥσπερ πτερὸν πρὸς αἰθέρʼ ἡμέρᾳ μιᾷ.
510
ὁ δʼ ὄλβος ὁ μέγας ἥ τε δόξʼ οὐκ οἶδʼ ὅτῳ
βέβαιός ἐστι. χαίρετʼ· ἄνδρα γὰρ φίλον
πανύστατον νῦν, ἥλικες, δεδόρκατε.
ὦ πρέσβυ, λεύσσω τἀμὰ φίλτατʼ· ἢ τί φῶ;
Ἀμφιτρύων
οὐκ οἶδα, θύγατερ· ἀφασία δὲ κἄμʼ ἔχει.
515
Μεγάρα
ὅδʼ ἐστὶν ὃν γῆς νέρθεν εἰσηκούομεν,
εἰ μή γʼ ὄνειρον ἐν φάει τι λεύσσομεν.
τί φημί; ποῖʼ ὄνειρα κηραίνουσʼ ὁρῶ;
οὐκ ἔσθʼ ὅδʼ ἄλλος ἀντὶ σοῦ παιδός, γέρον.
δεῦρʼ, ὦ τέκνʼ, ἐκκρίμνασθε πατρῴων πέπλων,
520
ἴτʼ ἐγκονεῖτε, μὴ μεθῆτʼ, ἐπεὶ Διὸς
σωτῆρος ὑμῖν οὐδέν ἐσθʼ ὅδʼ ὕστερος.
Ἡρακλῆς
ὦ χαῖρε, μέλαθρον πρόπυλά θʼ ἑστίας ἐμῆς,
ὡς ἄσμενός σʼ ἐσεῖδον ἐς φάος μολών.
ἔα· τί χρῆμα; τέκνʼ ὁρῶ πρὸ δωμάτων
525
στολμοῖσι νεκρῶν κρᾶτας ἐξεστεμμένα,
ὄχλῳ τʼ ἐν ἀνδρῶν τὴν ἐμὴν ξυνάορον,
πατέρα τε δακρύοντα — συμφορὰς τίνας;
φέρʼ ἐκπύθωμαι τῶνδε πλησίον σταθείς·
γύναι, τί καινὸν ἦλθε δώμασιν χρέος;
530
Ἀμφιτρύων
ὦ φάος μολὼν πατρί
Μεγάρα
ἥκεις, ἐσώθης εἰς ἀκμὴν ἐλθὼν φίλοις;
Ἡρακλῆς
τί φῄς; τίνʼ ἐς ταραγμὸν ἥκομεν, πάτερ;
Μεγάρα
διολλύμεσθα· σὺ δέ, γέρον, σύγγνωθί μοι,
εἰ πρόσθεν ἥρπασʼ ἃ σὲ λέγειν πρὸς τόνδʼ ἐχρῆν·
535
τὸ θῆλυ γάρ πως μᾶλλον οἰκτρὸν ἀρσένων,
καὶ τἄμʼ ἔθνῃσκε τέκνʼ, ἀπωλλύμην δʼ ἐγώ.
Ἡρακλῆς
Ἄπολλον, οἵοις φροιμίοις ἄρχῃ λόγου.
Μεγάρα
τεθνᾶσʼ ἀδελφοὶ καὶ πατὴρ οὑμὸς γέρων.
Ἡρακλῆς
πῶς φῄς; τί δράσας ἢ δορὸς ποίου τυχών;
540
Μεγάρα
Λύκος σφʼ ὁ καινὸς γῆς ἄναξ διώλεσεν.
Ἡρακλῆς
ὅπλοις ἀπαντῶν ἢ νοσησάσης χθονός;
Μεγάρα
στάσει· τὸ Κάδμου δʼ ἑπτάπυλον ἔχει κράτος.
Ἡρακλῆς
τί δῆτα πρὸς σὲ καὶ γέροντʼ ἦλθεν φόβος;
Μεγάρα
κτείνειν ἔμελλε πατέρα κἀμὲ καὶ τέκνα.
545
Ἡρακλῆς
τί φῄς; τί ταρβῶν ὀρφάνευμʼ ἐμῶν τέκνων;
Μεγάρα
μή ποτε Κρέοντος θάνατον ἐκτεισαίατο.
Ἡρακλῆς
κόσμος δὲ παίδων τίς ὅδε νερτέροις πρέπων;
Μεγάρα
θανάτου τάδʼ ἤδη περιβόλαιʼ ἀνήμμεθα.
Ἡρακλῆς
καὶ πρὸς βίαν ἐθνῄσκετʼ; ὦ τλήμων ἐγώ.
550
Μεγάρα
φίλων γʼ ἔρημοι· σὲ δὲ θανόντʼ ἠκούομεν.
Ἡρακλῆς
πόθεν δʼ ἐς ὑμᾶς ἥδʼ ἐσῆλθʼ ἀθυμία;
Μεγάρα
Εὐρυσθέως κήρυκες ἤγγελλον τάδε.
Ἡρακλῆς
τί δʼ ἐξελείπετʼ οἶκον ἑστίαν τʼ ἐμήν;
Μεγάρα
βίᾳ, πατὴρ μὲν ἐκπεσὼν στρωτοῦ λέχους
555
Ἡρακλῆς
κοὐκ ἔσχεν αἰδῶ τὸν γέροντʼ ἀτιμάσαι;
Μεγάρα
αἰδώς γʼ ἀποικεῖ τῆσδε τῆς θεοῦ πρόσω.
Ἡρακλῆς
οὕτω δʼ ἀπόντες ἐσπανίζομεν φίλων;
Μεγάρα
φίλοι γάρ εἰσιν ἀνδρὶ δυστυχεῖ τίνες;
Ἡρακλῆς
μάχας δὲ Μινυῶν ἃς ἔτλην ἀπέπτυσαν;
560
Μεγάρα
ἄφιλον, ἵνʼ αὖθίς σοι λέγω, τὸ δυστυχές.
Ἡρακλῆς
οὐ ῥίψεθʼ Ἅιδου τάσδε περιβολὰς κόμης
καὶ φῶς ἀναβλέψεσθε, τοῦ κάτω σκότου
φίλας ἀμοιβὰς ὄμμασιν δεδορκότες;
ἐγὼ δέ — νῦν γὰρ τῆς ἐμῆς ἔργον χερός —
565
πρῶτον μὲν εἶμι καὶ κατασκάψω δόμους
καινῶν τυράννων, κρᾶτα δʼ ἀνόσιον τεμὼν
ῥίψω κυνῶν ἕλκημα· Καδμείων δʼ ὅσους
κακοὺς ἐφηῦρον εὖ παθόντας ἐξ ἐμοῦ,
τῷ καλλινίκῳ τῷδʼ ὅπλῳ χειρώσομαι·
570
τοὺς δὲ πτερωτοῖς διαφορῶν τοξεύμασι
νεκρῶν ἅπαντʼ Ἰσμηνὸν ἐμπλήσω φόνου,
Δίρκης τε νᾶμα λευκὸν αἱμαχθήσεται.
τῷ γάρ μʼ ἀμύνειν μᾶλλον ἢ δάμαρτι χρὴ
καὶ παισὶ καὶ γέροντι; χαιρόντων πόνοι·
575
μάτην γὰρ αὐτοὺς τῶνδε μᾶλλον ἤνυσα.
καὶ δεῖ μʼ ὑπὲρ τῶνδʼ, εἴπερ οἵδʼ ὑπὲρ πατρός,
θνῄσκειν ἀμύνοντʼ· ἢ τί φήσομεν καλὸν
ὕδρᾳ μὲν ἐλθεῖν ἐς μάχην λέοντί τε
Εὐρυσθέως πομπαῖσι, τῶν δʼ ἐμῶν τέκνων
580
οὐκ ἐκπονήσω θάνατον; οὐκ ἄρʼ Ἡρακλῆς
ὁ καλλίνικος ὡς πάροιθε λέξομαι.
Χορός
δίκαια τοὺς τεκόντας ὠφελεῖν τέκνα,
πατέρα τε πρέσβυν τήν τε κοινωνὸν γάμων.
Ἀμφιτρύων
πρὸς σοῦ μέν, ὦ παῖ, τοῖς φίλοις τʼ εἶναι φίλον
585
τά τʼ ἐχθρὰ μισεῖν· ἀλλὰ μὴ ʼπείγου λίαν.
Ἡρακλῆς
τί δʼ ἐστὶ τῶνδε θᾶσσον ἢ χρεών, πάτερ;
Ἀμφιτρύων
πολλοὺς πένητας, ὀλβίους δὲ τῷ λόγῳ
δοκοῦντας εἶναι συμμάχους ἄναξ ἔχει,
οἳ στάσιν ἔθηκαν καὶ διώλεσαν πόλιν
590
ἐφʼ ἁρπαγαῖσι τῶν πέλας, τὰ δʼ ἐν δόμοις
δαπάναισι φροῦδα διαφυγόνθʼ ὑπʼ ἀργίας.
ὤφθης ἐσελθὼν πόλιν· ἐπεὶ δʼ ὤφθης, ὅρα
ἐχθροὺς ἀθροίσας μὴ παρὰ γνώμην πέσῃς.
Ἡρακλῆς
μέλει μὲν οὐδὲν εἴ με πᾶσʼ εἶδεν πόλις·
595
ὄρνιν δʼ ἰδών τινʼ οὐκ ἐν αἰσίοις ἕδραις,
ἔγνων πόνον τινʼ ἐς δόμους πεπτωκότα·
ὥστʼ ἐκ προνοίας κρύφιος εἰσῆλθον χθόνα.
Ἀμφιτρύων
καλῶς· παρελθὼν νῦν πρόσειπέ θʼ ἑστίαν
καὶ δὸς πατρῴοις δώμασιν σὸν ὄμμʼ ἰδεῖν.
600
ἥξει γὰρ αὐτὸς σὴν δάμαρτα καὶ τέκνα
ἕλξων φονεύσων κἄμʼ ἐπισφάξων ἄναξ·
μένοντι δʼ αὐτοῦ πάντα σοι γενήσεται
τῇ τʼ ἀσφαλείᾳ κερδανεῖς· πόλιν δὲ σὴν
μὴ πρὶν ταράξῃς πρὶν τόδʼ εὖ θέσθαι, τέκνον.
605
Ἡρακλῆς
δράσω τάδʼ· εὖ γὰρ εἶπας· εἶμʼ ἔσω δόμων.
χρόνῳ δʼ ἀνελθὼν ἐξ ἀνηλίων μυχῶν
Ἅιδου Κόρης τʼ ἔνερθεν, οὐκ ἀτιμάσω
θεοὺς προσειπεῖν πρῶτα τοὺς κατὰ στέγας.
Ἀμφιτρύων
ἦλθες γὰρ ὄντως δώματʼ εἰς Ἅιδου, τέκνον;
610
Ἡρακλῆς
καὶ θῆρά γʼ ἐς φῶς τὸν τρίκρανον ἤγαγον.
Ἀμφιτρύων
μάχῃ κρατήσας ἢ θεᾶς δωρήμασιν;
Ἡρακλῆς
μάχῃ· τὰ μυστῶν δʼ ὄργιʼ εὐτύχησʼ ἰδών.
Ἀμφιτρύων
ἦ καὶ κατʼ οἴκους ἐστὶν Εὐρυσθέως ὁ θήρ;
Ἡρακλῆς
Χθονίας νιν ἄλσος Ἑρμιών τʼ ἔχει πόλις.
615
Ἀμφιτρύων
οὐδʼ οἶδεν Εὐρυσθεύς σε γῆς ἥκοντʼ ἄνω;
Ἡρακλῆς
οὐκ οἶδʼ· ἵνʼ ἐλθὼν τἀνθάδʼ εἰδείην πάρος.
Ἀμφιτρύων
χρόνον δὲ πῶς τοσοῦτον ἦσθʼ ὑπὸ χθονί;
Ἡρακλῆς
Θησέα κομίζων ἐχρόνισʼ ἐξ Ἅιδου, πάτερ.
Ἀμφιτρύων
καὶ ποῦ ʼστιν; ἢ γῆς πατρίδος οἴχεται πέδον;
620
Ἡρακλῆς
βέβηκʼ Ἀθήνας νέρθεν ἄσμενος φυγών.
ἀλλʼ εἶʼ, ὁμαρτεῖτʼ, ὦ τέκνʼ, ἐς δόμους πατρί·
καλλίονές τἄρʼ εἴσοδοι τῶν ἐξόδων
πάρεισιν ὑμῖν. ἀλλὰ θάρσος ἴσχετε
καὶ νάματʼ ὄσσων μηκέτʼ ἐξανίετε·
625
σύ τʼ, ὦ γύναι μοι, σύλλογον ψυχῆς λαβὲ
τρόμου τε παῦσαι, καὶ μέθεσθʼ ἐμῶν πέπλων·
οὐ γὰρ πτερωτὸς οὐδὲ φευξείω φίλους.
οἵδʼ οὐκ ἀφιᾶσʼ, ἀλλʼ ἀνάπτονται πέπλων
τοσῷδε μᾶλλον· ὧδʼ ἔβητʼ ἐπὶ ξυροῦ;
630
ἄξω λαβών γε τούσδʼ ἐφολκίδας χεροῖν,
ναῦς δʼ ὣς ἐφέλξω· καὶ γὰρ οὐκ ἀναίνομαι
θεράπευμα τέκνων. πάντα τἀνθρώπων ἴσα·
φιλοῦσι παῖδας οἵ τʼ ἀμείνονες βροτῶν
οἵ τʼ οὐδὲν ὄντες· χρήμασιν δὲ διάφοροι·
635
ἔχουσιν, οἳ δʼ οὔ· πᾶν δὲ φιλότεκνον γένος.
[Choral 1]
ἁ νεότας μοι φίλον αἰ-
Χορός
εί· τὸ δὲ γῆρας ἄχθος
βαρύτερον Αἴτνας σκοπέλων
ἐπὶ κρατὶ κεῖται, βλεφάρων
640
σκοτεινὸν φάος ἐπικαλύψαν.
μὴ χρυσοῦ δώματα πλήρη
645
τὸ δὲ λυγρὸν φόνιόν τε γῆ-
ρας μισῶ· κατὰ κυμάτων δʼ
650
ἐλθεῖν, ἀλλὰ κατʼ αἰθέρʼ αἰ-
εἰ δὲ θεοῖς ἦν ξύνεσις
655
ὅσοισιν μέτα, κατθανόντες τʼ
660
δισσοὺς ἂν ἔβαν διαύλους,
καὶ τῷδʼ ἦν τούς τε κακοὺς ἂν
665
ἴσον ἅτʼ ἐν νεφέλαισιν ἄ-
στρων ναύταις ἀριθμὸς πέλει.
νῦν δʼ οὐδεὶς ὅρος ἐκ θεῶν
χρηστοῖς οὐδὲ κακοῖς σαφής,
670
ἀλλʼ εἱλισσόμενός τις αἰ-
[Choral 2]
οὐ παύσομαι τὰς Χάριτας
Χορός
Μούσαις συγκαταμειγνύς,
αἰεὶ δʼ ἐν στεφάνοισιν εἴ-
παρά τε Βρόμιον οἰνοδόταν
εἱλίσσουσαι καλλίχορον·
690
παιᾶνας δʼ ἐπὶ σοῖς μελά-
θροις κύκνος ὣς γέρων ἀοι-
τοῖς ὕμνοισιν ὑπάρχει·
695
Διὸς ὁ παῖς· τᾶς δʼ εὐγενίας
πέρσας δείματα θηρῶν.
700