Eksodos
Ἄγγελος
ἄναξ, τὰ κάκιστʼ ἐν δόμοις εὑρήκαμεν·
ὡς καίνʼ ἀκούσῃ πήματʼ ἐξ ἐμοῦ τάχα.
Ἄγγελος
ἄλλης ἐκπόνει μνηστεύματα
γυναικός· Ἑλένη γὰρ βέβηκʼ ἔξω χθονός.
1515
Θεοκλύμενος
πτεροῖσιν ἀρθεῖσʼ ἢ πεδοστιβεῖ ποδί;
Ἄγγελος
Μενέλαος αὐτὴν ἐκπεπόρθμευται χθονός,
ὃς αὐτὸς αὑτὸν ἦλθεν ἀγγέλλων θανεῖν.
Θεοκλύμενος
ὦ δεινὰ λέξας· τίς δέ νιν ναυκληρία
ἐκ τῆσδʼ ἀπῆρε χθονός; ἄπιστα γὰρ λέγεις.
1520
Ἄγγελος
ἥν γε ξένῳ δίδως σύ· τούς τε σοὺς ἔχων
ναύτας βέβηκεν, ὡς ἂν ἐν βραχεῖ μάθῃς.
Θεοκλύμενος
πῶς; εἰδέναι πρόθυμος· οὐ γὰρ ἐλπίδων
ἔσω βέβηκα μίαν ὑπερδραμεῖν χέρα
τοσούσδε ναύτας, ὧν ἀπεστάλης μέτα.
1525
Ἄγγελος
ἐπεὶ λιποῦσα τούσδε βασιλείους δόμους
ἡ τοῦ Διὸς παῖς πρὸς θάλασσαν ἐστάλη
σοφώταθʼ ἁβρὸν πόδα τιθεῖσʼ ἀνέστενε
πόσιν πέλας παρόντα κοὐ τεθνηκότα.
ὡς δʼ ἤλθομεν σῶν περίβολον νεωρίων,
1530
Σιδωνίαν ναῦν πρωτόπλουν καθείλκομεν
ζυγῶν τε πεντήκοντα κἀρετμῶν μέτρα
ἔχουσαν. ἔργου δʼ ἔργον ἐξημείβετο·
ὃ μὲν γὰρ ἱστόν, ὃ δὲ πλάτην καθίσατο
ταρσόν τε χειρί, λευκά θʼ ἱστίʼ εἰς ἓν ἦν
1535
πηδάλιά τε ζεύγλαισι παρακαθίετο.
κἀν τῷδε μόχθῳ, τοῦτʼ ἄρα σκοπούμενοι,
Ἕλληνες ἄνδρες Μενέλεῳ ξυνέμποροι
προσῆλθον ἀκταῖς ναυφθόροις ἠσθημένοι
πέπλοισιν, εὐειδεῖς μέν, αὐχμηροὶ δʼ ὁρᾶν.
1540
ἰδὼν δέ νιν παρόντας Ἀτρέως γόνος
προσεῖπε δόλιον οἶκτον ἐς μέσον φέρων·
ὦ τλήμονες, πῶς ἐκ τίνος νεώς ποτε
Ἀχαιίδος θραύσαντες ἥκετε σκάφος;
ἆρʼ Ἀτρέως παῖδʼ ὀλόμενον συνθάπτετε,
1545
ὃν Τυνδαρὶς παῖς ἥδʼ ἀπόντα κενοταφεῖ;
οἳ δʼ ἐκβαλόντες δάκρυα ποιητῷ τρόπῳ,
ἐς ναῦν ἐχώρουν Μενέλεῳ ποντίσματα
φέροντες. ἡμῖν δʼ ἦν μὲν ἥδʼ ὑποψία
λόγος τʼ ἐν ἀλλήλοισι, τῶν ἐπεσβατῶν
1550
ὡς πλῆθος εἴη· διεσιωπῶμεν δʼ ὅμως
τοὺς σοὺς λόγους σῴζοντες· ἄρχειν γὰρ νεὼς
ξένον κελεύσας πάντα συνέχεας τάδε.
καὶ τἄλλα μὲν δὴ ῥᾳδίως ἔσω νεὼς
ἐθέμεθα κουφίζοντα· ταύρειος δὲ ποὺς
1555
οὐκ ἤθελʼ ὀρθὸς σανίδα προσβῆναι κάτα,
ἀλλʼ ἐξεβρυχᾶτʼ ὄμμʼ ἀναστρέφων κύκλῳ
κυρτῶν τε νῶτα κἀς κέρας παρεμβλέπων
μὴ θιγγάνειν ἀπεῖργεν. ὁ δʼ Ἑλένης πόσις
ἐκάλεσεν· ὦ πέρσαντες Ἰλίου πόλιν,
1560
οὐκ εἶʼ ἀναρπάσαντες Ἑλλήνων νόμῳ
νεανίαις ὤμοισι ταύρειον δέμας
ἐς πρῷραν ἐμβαλεῖτε, φάσγανόν θʼ ἅμα
πρόχειρον ὤσει σφάγια τῷ τεθνηκότι;
οἳ δʼ ἐς κέλευσμʼ ἐλθόντες ἐξανήρπασαν
1565
ταῦρον φέροντές τʼ εἰσέθεντο σέλματα.
μονάμπυκον δὲ Μενέλεως ψήχων δέρην
μέτωπά τʼ ἐξέπεισεν ἐσβῆναι δόρυ.
τέλος δʼ, ἐπειδὴ ναῦς τὰ πάντʼ ἐδέξατο,
πλήσασα κλιμακτῆρας εὐσφύρῳ ποδί
1570
Ἑλένη καθέζετʼ ἐν μέσοις ἑδωλίοις,
ὅ τʼ οὐκέτʼ ὢν λόγοισι Μενέλεως πέλας·
ἄλλοι δὲ τοίχους δεξιοὺς λαιούς τʼ ἴσοι
ἀνὴρ παρʼ ἄνδρʼ ἕζονθʼ, ὑφʼ εἵμασι ξίφη
λαθραῖʼ ἔχοντες, ῥόθιά τʼ ἐξεπίμπλατο
1575
βοῆς κελευστοῦ φθέγμαθʼ ὡς ἠκούσαμεν.
ἐπεὶ δὲ γαίας ἦμεν οὔτʼ ἄγαν πρόσω
οὔτʼ ἐγγύς, οὕτως ἤρετʼ οἰάκων φύλαξ·
ἔτʼ, ὦ ξένʼ, ἐς τὸ πρόσθεν — ἢ καλῶς ἔχει —
πλεύσωμεν; ἀρχαὶ γὰρ νεὼς μέλουσι σοί.
1580
ὃ δʼ εἶφʼ· ἅλις μοι. δεξιᾷ δʼ ἑλὼν ξίφος
ἐς πρῷραν εἷρπε κἀπὶ ταυρείῳ σφαγῇ
σταθεὶς νεκρῶν μὲν οὐδενὸς μνήμην ἔχων,
τέμνων δὲ λαιμὸν ηὔχετʼ· ὦ ναίων ἅλα
πόντιε Πόσειδον Νηρέως θʼ ἁγναὶ κόραι,
1585
σώσατέ μʼ ἐπʼ ἀκτὰς Ναυπλίας δάμαρτά τε
ἄσυλον ἐκ γῆς. αἵματος δʼ ἀπορροαὶ
ἐς οἶδμʼ ἐσηκόντιζον οὔριοι ξένῳ.
καί τις τόδʼ εἶπε· δόλιος ἡ ναυκληρία.
πάλιν πλέωμεν· δεξιὰν κέλευε σύ,
1590
σὺ δὲ στρέφʼ οἴακʼ. ἐκ δὲ ταυρείου φόνου
Ἀτρέως σταθεὶς παῖς ἀνεβόησε συμμάχους·
τί μέλλετʼ, ὦ γῆς Ἑλλάδος λωτίσματα,
σφάζειν φονεύειν βαρβάρους νεώς τʼ ἄπο
ῥίπτειν ἐς οἶδμα; ναυβάταις δὲ τοῖσι σοῖς
1595
βοᾷ κελευστὴς τὴν ἐναντίαν ὄπα·
οὐκ εἶʼ ὃ μέν τις λοῖσθον ἀρεῖται δόρυ,
ὃ δὲ ζύγʼ ἄξας, ὃ δʼ ἀφελὼν σκαλμοῦ πλάτην
καθαιματώσει κρᾶτα πολεμίων ξένων;
ὀρθοὶ δʼ ἀνῇξαν πάντες, οἳ μὲν ἐν χεροῖν
1600
κορμοὺς ἔχοντες ναυτικούς, οἳ δὲ ξίφη·
φόνῳ δὲ ναῦς ἐρρεῖτο. παρακέλευσμα δʼ ἦν
πρύμνηθεν Ἑλένης· ποῦ τὸ Τρωικὸν κλέος;
δείξατε πρὸς ἄνδρας βαρβάρους· σπουδῆς δʼ ὕπο
ἔπιπτον, οἳ δʼ ὠρθοῦντο, τοὺς δὲ κειμένους
1605
νεκροὺς ἂν εἶδες. Μενέλεως δʼ ἔχων ὅπλα,
ὅποι νοσοῖεν ξύμμαχοι κατασκοπῶν,
ταύτῃ προσῆγε χειρὶ δεξιᾷ ξίφος,
ὥστʼ ἐκκολυμβᾶν ναός, ἠρήμωσε δὲ
σῶν ναυβατῶν ἐρετμά. ἐπʼ οἰάκων δὲ βὰς
1610
ἄνακτʼ ἐς Ἑλλάδʼ εἶπεν εὐθύνειν δόρυ.
οἳ δʼ ἱστὸν ᾖρον, οὔριαι δʼ ἧκον πνοαί.
βεβᾶσι δʼ ἐκ γῆς. διαφυγὼν δʼ ἐγὼ φόνον
καθῆκʼ ἐμαυτὸν εἰς ἅλʼ ἄγκυραν πάρα·
ἤδη δὲ κάμνονθʼ ὁρμιατόνων μέ τις
1615
ἀνείλετʼ, ἐς δὲ γαῖαν ἐξέβησέ σοι
τάδʼ ἀγγελοῦντα. σώφρονος δʼ ἀπιστίας
οὐκ ἔστιν οὐδὲν χρησιμώτερον βροτοῖς.
Χορός
οὐκ ἄν ποτʼ ηὔχουν οὔτε σʼ οὔθʼ ἡμᾶς λαθεῖν
Μενέλαον, ὦναξ, ὡς ἐλάνθανεν παρών.
1620
[Episode]
ὦ γυναικείαις τέχναισιν αἱρεθεὶς ἐγὼ τάλας·
Θεοκλύμενος
ἐκπεφεύγασιν γάμοι με. κεἰ μὲν ἦν ἁλώσιμος
ναῦς διώγμασιν, πονήσας εἷλον ἂν τάχα ξένους·
νῦν δὲ τὴν προδοῦσαν ἡμᾶς τεισόμεσθα σύγγονον,
ἥτις ἐν δόμοις ὁρῶσα Μενέλεων οὐκ εἶπέ μοι.
1625
τοιγὰρ οὔποτʼ ἄλλον ἄνδρα ψεύσεται μαντεύμασιν.
Θεράπων
οὗτος ὤ, ποῖ σὸν πόδʼ αἴρεις, δέσποτʼ, ἐς ποῖον φόνον;
Θεοκλύμενος
οἷπερ ἡ δίκη κελεύει με· ἀλλʼ ἀφίστασʼ ἐκποδών.
Θεράπων
οὐκ ἀφήσομαι πέπλων σῶν· μεγάλα γὰρ σπεύδεις κακά.
Θεοκλύμενος
ἀλλὰ δεσποτῶν κρατήσεις δοῦλος ὤν;
1630
Θεράπων
φρονῶ γὰρ εὖ.
1630
Θεοκλύμενος
οὐκ ἔμοιγʼ, εἰ μή μʼ ἐάσεις —
Θεράπων
οὐ μὲν οὖν σʼ ἐάσομεν.
Θεοκλύμενος
σύγγονον κτανεῖν κακίστην —
Θεράπων
εὐσεβεστάτην μὲν οὖν.
Θεοκλύμενος
ἥ με προύδωκεν —
Θεράπων
καλήν γε προδοσίαν, δίκαια δρᾶν.
Θεοκλύμενος
τἀμὰ λέκτρʼ ἄλλῳ διδοῦσα.
Θεράπων
τοῖς γε κυριωτέροις.
Θεοκλύμενος
κύριος δὲ τῶν ἐμῶν τίς;
1635
Θεράπων
ὃς ἔλαβεν πατρὸς πάρα.
1635
Θεοκλύμενος
ἀλλʼ ἔδωκεν ἡ τύχη μοι.
Θεράπων
τὸ δὲ χρεὼν ἀφείλετο.
Θεοκλύμενος
οὐ σὲ τἀμὰ χρὴ δικάζειν.
Θεράπων
ἤν γε βελτίω λέγω.
Θεοκλύμενος
ἀρχόμεσθʼ ἄρʼ, οὐ κρατοῦμεν.
Θεράπων
ὅσια δρᾶν, τὰ δʼ ἔκδικʼ οὔ.
Θεοκλύμενος
κατθανεῖν ἐρᾶν ἔοικας.
Θεράπων
κτεῖνε· σύγγονον δὲ σὴν
οὐ κτενεῖς ἡμῶν ἑκόντων, ἀλλʼ ἔμε· ὡς πρὸ δεσποτῶν
1640
τοῖσι γενναίοισι δούλοις εὐκλεέστατον θανεῖν.
Διόσκοροι
ἐπίσχες ὀργὰς αἷσιν οὐκ ὀρθῶς φέρῃ,
Θεοκλύμενε, γαίας τῆσδʼ ἄναξ· δισσοὶ δέ σε
Διόσκοροι καλοῦμεν, οὓς Λήδα ποτὲ
ἔτικτεν Ἑλένην θʼ, ἣ πέφευγε σοὺς δόμους·
1645
οὐ γὰρ πεπρωμένοισιν ὀργίζῃ γάμοις,
οὐδʼ ἡ θεᾶς Νηρῇδος ἔκγονος κόρη
ἀδικεῖ σʼ ἀδελφὴ Θεονόη, τὰ τῶν θεῶν
τιμῶσα πατρός τʼ ἐνδίκους ἐπιστολάς.
ἐς μὲν γὰρ αἰεὶ τὸν παρόντα νῦν χρόνον
1650
κείνην κατοικεῖν σοῖσιν ἐν δόμοις ἐχρῆν·
ἐπεὶ δὲ Τροίας ἐξανεστάθη βάθρα,
καὶ τοῖς θεοῖς παρέσχε τοὔνομʼ, οὐκέτι·
ἐν τοῖσι δʼ αὑτῆς δεῖ νιν ἐζεῦχθαι γάμοις
ἐλθεῖν τʼ ἐς οἴκους καὶ συνοικῆσαι πόσει.
1655
ἀλλʼ ἴσχε μὲν σῆς συγγόνου μέλαν ξίφος,
νόμιζε δʼ αὐτὴν σωφρόνως πράσσειν τάδε.
πάλαι δʼ ἀδελφὴν κἂν πρὶν ἐξεσώσαμεν,
ἐπείπερ ἡμᾶς Ζεὺς ἐποίησεν θεούς·
ἀλλʼ ἥσσονʼ ἦμεν τοῦ πεπρωμένου θʼ ἅμα
1660
καὶ τῶν θεῶν, οἷς ταῦτʼ ἔδοξεν ὧδʼ ἔχειν.
σοὶ μὲν τάδʼ αὐδῶ, συγγόνῳ δʼ ἐμῇ λέγω·
πλεῖ ξὺν πόσει σῷ· πνεῦμα δʼ ἕξετʼ οὔριον·
σωτῆρε δʼ ἡμεῖς σὼ κασιγνήτω διπλῶ
πόντον παριππεύοντε πέμψομεν πάτραν.
1665
ὅταν δὲ κάμψῃς καὶ τελευτήσῃς βίον,
θεὸς κεκλήσῃ καὶ Διοσκόρων μέτα
σπονδῶν μεθέξεις ξένιά τʼ ἀνθρώπων πάρα
ἕξεις μεθʼ ἡμῶν· Ζεὺς γὰρ ὧδε βούλεται.
οὗ δʼ ὥρισέν σοι πρῶτα Μαιάδος τόκος,
1670
Σπάρτης ἀπάρας, τὸν κατʼ οὐρανὸν δρόμον,
κλέψας δέμας σὸν μὴ Πάρις γήμειέ σε,
— φρουρὸν παρʼ Ἀκτὴν τεταμένην νῆσον λέγω —
Ἑλένη τὸ λοιπὸν ἐν βροτοῖς κεκλήσεται,
ἐπεὶ κλοπαίαν σʼ ἐκ δόμων ἐδέξατο.
1675
καὶ τῷ πλανήτῃ Μενέλεῳ θεῶν πάρα
μακάρων κατοικεῖν νῆσόν ἐστι μόρσιμον·
τοὺς εὐγενεῖς γὰρ οὐ στυγοῦσι δαίμονες,
τῶν δʼ ἀναριθμήτων μᾶλλόν εἰσιν οἱ πόνοι.
Θεοκλύμενος
ὦ παῖδε Λήδας καὶ Διός, τὰ μὲν πάρος
1680
νείκη μεθήσω σφῶν κασιγνήτης πέρι·
ἐγὼ δʼ ἀδελφὴν οὐκέτʼ ἂν κτάνοιμʼ ἐμήν.
κείνη δʼ ἴτω πρὸς οἶκον, εἰ θεοῖς δοκεῖ.
ἴστον δʼ ἀρίστης σωφρονεστάτης θʼ ἅμα
γεγῶτʼ ἀδελφῆς ὁμογενοῦς ἀφʼ αἵματος.
1685
καὶ χαίρεθʼ Ἑλένης οὕνεκʼ εὐγενεστάτης
γνώμης, ὃ πολλαῖς ἐν γυναιξὶν οὐκ ἔνι.