Epeisodion 3
Μενέλαος
ὦ καλλιφεγγὲς ἡλίου σέλας τόδε,
860
ἐν ᾧ δάμαρτα τὴν ἐμὴν χειρώσομαι
Ἑλένην· ὁ γὰρ δὴ πολλὰ μοχθήσας ἐγὼ
Μενέλαός εἰμι καὶ στράτευμʼ Ἀχαιϊκόν.
ἦλθον δὲ Τροίαν οὐχ ὅσον δοκοῦσί με
γυναικὸς οὕνεκʼ, ἀλλʼ ἐπʼ ἄνδρʼ ὃς ἐξ ἐμῶν
865
δόμων δάμαρτα ξεναπάτης ἐλῄσατο.
κεῖνος μὲν οὖν δέδωκε σὺν θεοῖς δίκην
αὐτός τε καὶ γῆ δορὶ πεσοῦσʼ Ἑλληνικῷ.
ἥκω δὲ τὴν τάλαιναν — οὐ γὰρ ἡδέως
ὄνομα δάμαρτος ἥ ποτʼ ἦν ἐμὴ λέγω —
870
ἄξων· δόμοις γὰρ τοῖσδʼ ἐν αἰχμαλωτικοῖς
κατηρίθμηται Τρῳάδων ἄλλων μέτα.
οἵπερ γὰρ αὐτὴν ἐξεμόχθησαν δορί,
κτανεῖν ἐμοί νιν ἔδοσαν, εἴτε μὴ κτανὼν
θέλοιμʼ ἄγεσθαι πάλιν ἐς Ἀργείαν χθόνα.
875
ἐμοὶ δʼ ἔδοξε τὸν μὲν ἐν Τροίᾳ μόρον
Ἑλένης ἐᾶσαι, ναυπόρῳ δʼ ἄγειν πλάτῃ
Ἑλληνίδʼ ἐς γῆν κᾆτʼ ἐκεῖ δοῦναι κτανεῖν,
ποινὰς ὅσοις τεθνᾶσʼ ἐν Ἰλίῳ φίλοι.
ἀλλʼ εἶα χωρεῖτʼ ἐς δόμους, ὀπάονες,
880
κομίζετʼ αὐτὴν τῆς μιαιφονωτάτης
κόμης ἐπισπάσαντες· οὔριοι δʼ ὅταν
πνοαὶ μόλωσι, πέμψομέν νιν Ἑλλάδα.
Ἑκάβη
ὦ γῆς ὄχημα κἀπὶ γῆς ἔχων ἕδραν,
ὅστις ποτʼ εἶ σύ, δυστόπαστος εἰδέναι,
885
Ζεύς, εἴτʼ ἀνάγκη φύσεος εἴτε νοῦς βροτῶν,
προσηυξάμην σε· πάντα γὰρ διʼ ἀψόφου
βαίνων κελεύθου κατὰ δίκην τὰ θνήτʼ ἄγεις.
Μενέλαος
τί δʼ ἔστιν; εὐχὰς ὡς ἐκαίνισας θεῶν.
Ἑκάβη
αἰνῶ σε, Μενέλαʼ, εἰ κτενεῖς δάμαρτα σήν.
890
ὁρᾶν δὲ τήνδε φεῦγε, μή σʼ ἕλῃ πόθῳ.
αἱρεῖ γὰρ ἀνδρῶν ὄμματʼ, ἐξαιρεῖ πόλεις,
πίμπρησιν οἴκους· ὧδʼ ἔχει κηλήματα.
ἐγώ νιν οἶδα, καὶ σύ, χοἱ πεπονθότες.
Ἑλένη
Μενέλαε, φροίμιον μὲν ἄξιον φόβου
895
τόδʼ ἐστίν· ἐν γὰρ χερσὶ προσπόλων σέθεν
βίᾳ πρὸ τῶνδε δωμάτων ἐκπέμπομαι.
ἀτὰρ σχεδὸν μὲν οἶδά σοι μισουμένη,
ὅμως δʼ ἐρέσθαι βούλομαι· γνῶμαι τίνες
Ἕλλησι καὶ σοὶ τῆς ἐμῆς ψυχῆς πέρι;
900
Μενέλαος
οὐκ εἰς ἀκριβὲς ἦλθες, ἀλλʼ ἅπας στρατὸς
κτανεῖν ἐμοί σʼ ἔδωκεν, ὅνπερ ἠδίκεις.
Ἑλένη
ἔξεστιν οὖν πρὸς ταῦτʼ ἀμείψασθαι λόγῳ,
ὡς οὐ δικαίως, ἢν θάνω, θανούμεθα;
Μενέλαος
οὐκ ἐς λόγους ἐλήλυθʼ, ἀλλά σε κτενῶν.
905
Ἑκάβη
ἄκουσον αὐτῆς, μὴ θάνῃ τοῦδʼ ἐνδεής,
Μενέλαε, καὶ δὸς τοὺς ἐναντίους λόγους
ἡμῖν κατʼ αὐτῆς· τῶν γὰρ ἐν Τροίᾳ κακῶν
οὐδὲν κάτοισθα. συντεθεὶς δʼ ὁ πᾶς λόγος
κτενεῖ νιν οὕτως ὥστε μηδαμοῦ φυγεῖν.
910
Μενέλαος
σχολῆς τὸ δῶρον· εἰ δὲ βούλεται λέγειν,
ἔξεστι. τῶν σῶν δʼ οὕνεχʼ — ὡς μάθῃ — λόγων
δώσω τόδʼ αὐτῇ· τῆσδε δʼ οὐ δώσω χάριν.
Ἑλένη
ἴσως με, κἂν εὖ κἂν κακῶς δόξω λέγειν,
οὐκ ἀνταμείψῃ πολεμίαν ἡγούμενος.
915
ἐγὼ δʼ, ἅ σʼ οἶμαι διὰ λόγων ἰόντʼ ἐμοῦ
κατηγορήσειν, ἀντιθεῖσʼ ἀμείψομαι
τοῖς σοῖσι τἀμὰ καὶ τὰ σʼ αἰτιάματα.
πρῶτον μὲν ἀρχὰς ἔτεκεν ἥδε τῶν κακῶν,
Πάριν τεκοῦσα· δεύτερον δʼ ἀπώλεσε
920
Τροίαν τε κἄμʼ ὁ πρέσβυς οὐ κτανὼν βρέφος,
δαλοῦ πικρὸν μίμημʼ, Ἀλέξανδρόν ποτε.
ἐνθένδε τἀπίλοιπʼ ἄκουσον ὡς ἔχει.
ἔκρινε τρισσὸν ζεῦγος ὅδε τριῶν θεῶν·
καὶ Παλλάδος μὲν ἦν Ἀλεξάνδρῳ δόσις
925
Φρυξὶ στρατηγοῦνθʼ Ἑλλάδʼ ἐξανιστάναι,
Ἥρα δʼ ὑπέσχετʼ Ἀσιάδʼ Εὐρώπης θʼ ὅρους
τυραννίδʼ ἕξειν, εἴ σφε κρίνειεν Πάρις·
Κύπρις δὲ τοὐμὸν εἶδος ἐκπαγλουμένη
δώσειν ὑπέσχετʼ, εἰ θεὰς ὑπερδράμοι
930
κάλλει. τὸν ἔνθεν δʼ ὡς ἔχει σκέψαι λόγον·
νικᾷ Κύπρις θεάς, καὶ τοσόνδʼ οὑμοὶ γάμοι
ὤνησαν Ἑλλάδʼ· οὐ κρατεῖσθʼ ἐκ βαρβάρων,
οὔτʼ ἐς δόρυ σταθέντες, οὐ τυραννίδι.
ἃ δʼ εὐτύχησεν Ἑλλάς, ὠλόμην ἐγὼ
935
εὐμορφίᾳ πραθεῖσα, κὠνειδίζομαι
ἐξ ὧν ἐχρῆν με στέφανον ἐπὶ κάρᾳ λαβεῖν.
οὔπω με φήσεις αὐτὰ τἀν ποσὶν λέγειν,
ὅπως ἀφώρμησʼ ἐκ δόμων τῶν σῶν λάθρα.
ἦλθʼ οὐχὶ μικρὰν θεὸν ἔχων αὑτοῦ μέτα
940
ὁ τῆσδʼ ἀλάστωρ, εἴτʼ Ἀλέξανδρον θέλεις
ὀνόματι προσφωνεῖν νιν εἴτε καὶ Πάριν·
ὅν, ὦ κάκιστε, σοῖσιν ἐν δόμοις λιπὼν
Σπάρτης ἀπῆρας νηὶ Κρησίαν χθόνα.
οὐ σέ, ἀλλʼ ἐμαυτὴν τοὐπὶ τῷδʼ ἐρήσομαι·
945
τί δὴ φρονοῦσά γʼ ἐκ δόμων ἅμʼ ἑσπόμην
ξένῳ, προδοῦσα πατρίδα καὶ δόμους ἐμούς;
τὴν θεὸν κόλαζε καὶ Διὸς κρείσσων γενοῦ,
ὃς τῶν μὲν ἄλλων δαιμόνων ἔχει κράτος,
κείνης δὲ δοῦλός ἐστι· συγγνώμη δʼ ἐμοί.
950
ἔνθεν δʼ ἔχοις ἂν εἰς ἔμʼ εὐπρεπῆ λόγον·
ἐπεὶ θανὼν γῆς ἦλθʼ Ἀλέξανδρος μυχούς,
χρῆν μʼ, ἡνίκʼ οὐκ ἦν θεοπόνητά μου λέχη,
λιποῦσαν οἴκους ναῦς ἐπʼ Ἀργείων μολεῖν.
ἔσπευδον αὐτὸ τοῦτο· μάρτυρες δέ μοι
955
πύργων πυλωροὶ κἀπὸ τειχέων σκοποί,
οἳ πολλάκις μʼ ἐφηῦρον ἐξ ἐπάλξεων
πλεκταῖσιν ἐς γῆν σῶμα κλέπτουσαν τόδε.
βίᾳ δʼ ὁ καινός μʼ οὗτος ἁρπάσας πόσις
Δηίφοβος ἄλοχον εἶχεν ἀκόντων Φρυγῶν.
960
πῶς οὖν ἔτʼ ἂν θνῄσκοιμʼ ἂν ἐνδίκως, πόσι,
πρὸς σοῦ δικαίως, ἣν ὁ μὲν βίᾳ γαμεῖ,
τὰ δʼ οἴκοθεν κεῖνʼ ἀντὶ νικητηρίων
πικρῶς ἐδούλευσʼ; εἰ δὲ τῶν θεῶν κρατεῖν
βούλῃ, τὸ χρῄζειν ἀμαθές ἐστί σου τόδε.
965
Χορός
βασίλειʼ, ἄμυνον σοῖς τέκνοισι καὶ πάτρᾳ
πειθὼ διαφθείρουσα τῆσδʼ, ἐπεὶ λέγει
καλῶς κακοῦργος οὖσα· δεινὸν οὖν τόδε.
Ἑκάβη
ταῖς θεαῖσι πρῶτα σύμμαχος γενήσομαι
καὶ τήνδε δείξω μὴ λέγουσαν ἔνδικα.
970
ἐγὼ γὰρ Ἥραν παρθένον τε Παλλάδα
οὐκ ἐς τοσοῦτον ἀμαθίας ἐλθεῖν δοκῶ,
ὥσθʼ ἣ μὲν Ἄργος βαρβάροις ἀπημπόλα,
Παλλὰς δʼ Ἀθήνας Φρυξὶ δουλεύειν ποτέ,
εἰ παιδιαῖσι καὶ χλιδῇ μορφῆς πέρι
975
ἦλθον πρὸς Ἴδην. τοῦ γὰρ οὕνεκʼ ἂν θεὰ
Ἥρα τοσοῦτον ἔσχʼ ἔρωτα καλλονῆς;
πότερον ἀμείνονʼ ὡς λάβῃ Διὸς πόσιν;
ἢ γάμον Ἀθηνᾶ θεῶν τίνος θηρωμένη —
ἣ παρθενείαν πατρὸς ἐξῃτήσατο,
980
φεύγουσα λέκτρα; μὴ ἀμαθεῖς ποίει θεὰς
τὸ σὸν κακὸν κοσμοῦσα, μὴ οὐ πείσῃς σοφούς.
Κύπριν δʼ ἔλεξας — ταῦτα γὰρ γέλως πολύς —
ἐλθεῖν ἐμῷ ξὺν παιδὶ Μενέλεω δόμους.
οὐκ ἂν μένουσʼ ἂν ἥσυχός σʼ ἐν οὐρανῷ
985
αὐταῖς Ἀμύκλαις ἤγαγεν πρὸς Ἴλιον;
ἦν οὑμὸς υἱὸς κάλλος ἐκπρεπέστατος,
ὁ σὸς δʼ ἰδών νιν νοῦς ἐποιήθη Κύπρις·
τὰ μῶρα γὰρ πάντʼ ἐστὶν Ἀφροδίτη βροτοῖς,
καὶ τοὔνομʼ ὀρθῶς ἀφροσύνης ἄρχει θεᾶς.
990
ὃν εἰσιδοῦσα βαρβάροις ἐσθήμασι
χρυσῷ τε λαμπρὸν ἐξεμαργώθης φρένας.
ἐν μὲν γὰρ Ἄργει μίκρʼ ἔχουσʼ ἀνεστρέφου,
Σπάρτης δʼ ἀπαλλαχθεῖσα τὴν Φρυγῶν πόλιν
χρυσῷ ῥέουσαν ἤλπισας κατακλύσειν
995
δαπάναισιν· οὐδʼ ἦν ἱκανά σοι τὰ Μενέλεω
μέλαθρα ταῖς σαῖς ἐγκαθυβρίζειν τρυφαῖς.
εἶἑν· βίᾳ γὰρ παῖδα φῄς σʼ ἄγειν ἐμόν·
τίς Σπαρτιατῶν ᾔσθετʼ; ἢ ποίαν βοὴν
ἀνωλόλυξας — Κάστορος νεανίου
1000
τοῦ συζύγου τʼ ἔτʼ ὄντος, οὐ κατʼ ἄστρα πω;
ἐπεὶ δὲ Τροίαν ἦλθες Ἀργεῖοί τέ σου
κατʼ ἴχνος, ἦν δὲ δοριπετὴς ἀγωνία,
εἰ μὲν τὰ τοῦδε κρείσσονʼ ἀγγέλλοιτό σοι,
Μενέλαον ᾔνεις, παῖς ὅπως λυποῖτʼ ἐμὸς
1005
ἔχων ἔρωτος ἀνταγωνιστὴν μέγαν·
εἰ δʼ εὐτυχοῖεν Τρῶες, οὐδὲν ἦν ὅδε.
ἐς τὴν τύχην δʼ ὁρῶσα τοῦτʼ ἤσκεις, ὅπως
ἕποιʼ ἅμʼ αὐτῇ, τῇ ἀρετῇ δʼ οὐκ ἤθελες.
κἄπειτα πλεκταῖς σῶμα σὸν κλέπτειν λέγεις
1010
πύργων καθιεῖσʼ, ὡς μένουσʼ ἀκουσίως;
ποῦ δῆτʼ ἐλήφθης ἢ βρόχους ἀρτωμένη
ἢ φάσγανον θήγουσʼ, ἃ γενναία γυνὴ
δράσειεν ἂν ποθοῦσα τὸν πάρος πόσιν;
καίτοι σʼ ἐνουθέτουν γε πολλὰ πολλάκις·
1015
Ὦ θύγατερ, ἔξελθʼ· οἱ δʼ ἐμοὶ παῖδες γάμους
ἄλλους γαμοῦσι, σὲ δʼ ἐπὶ ναῦς Ἀχαιϊκὰς
πέμψω συνεκκλέψασα· καὶ παῦσον μάχης
Ἕλληνας ἡμᾶς τε. ἀλλὰ σοὶ τόδʼ ἦν πικρόν.
ἐν τοῖς Ἀλεξάνδρου γὰρ ὕβριζες δόμοις
1020
καὶ προσκυνεῖσθαι βαρβάρων ὕπʼ ἤθελες·
μεγάλα γὰρ ἦν σοι. — κἀπὶ τοῖσδε σὸν δέμας
ἐξῆλθες ἀσκήσασα κἄβλεψας πόσει
τὸν αὐτὸν αἰθέρʼ, ὦ κατάπτυστον κάρα·
ἣν χρῆν ταπεινὴν ἐν πέπλων ἐρειπίοις,
1025
φρίκῃ τρέμουσαν, κρᾶτʼ ἀπεσκυθισμένην
ἐλθεῖν, τὸ σῶφρον τῆς ἀναιδείας πλέον
ἔχουσαν ἐπὶ τοῖς πρόσθεν ἡμαρτημένοις.
Μενέλαʼ, ἵνʼ εἰδῇς οἷ τελευτήσω λόγον,
στεφάνωσον Ἑλλάδʼ ἀξίως τήνδε κτανὼν
1030
σαυτοῦ, νόμον δὲ τόνδε ταῖς ἄλλαισι θὲς
γυναιξί, θνῄσκειν ἥτις ἂν προδῷ πόσιν.
Χορός
Μενέλαε, προγόνων τʼ ἀξίως δόμων τε σῶν
τεῖσαι δάμαρτα κἀφελοῦ, πρὸς Ἑλλάδος,
ψόγον τὸ θῆλύ τʼ, εὐγενὴς ἐχθροῖς φανείς.
1035
Μενέλαος
ἐμοὶ σὺ συμπέπτωκας ἐς ταὐτὸν λόγου,
ἑκουσίως τήνδʼ ἐκ δόμων ἐλθεῖν ἐμῶν
ξένας ἐς εὐνάς· χἡ Κύπρις κόμπου χάριν
λόγοις ἐνεῖται. — βαῖνε λευστήρων πέλας
πόνους τʼ Ἀχαιῶν ἀπόδος ἐν μικρῷ μακροὺς
1040
θανοῦσʼ, ἵνʼ εἰδῇς μὴ καταισχύνειν ἐμέ.
Ἑλένη
μή, πρός σε γονάτων, τὴν νόσον τὴν τῶν θεῶν
προσθεὶς ἐμοὶ κτάνῃς με, συγγίγνωσκε δέ.
Ἑκάβη
μηδʼ οὓς ἀπέκτεινʼ ἥδε συμμάχους προδῷς·
ἐγὼ πρὸ κείνων καὶ τέκνων σε λίσσομαι.
1045
Μενέλαος
παῦσαι, γεραιά· τῆσδε δʼ οὐκ ἐφρόντισα.
λέγω δὲ προσπόλοισι πρὸς πρύμνας νεῶν
τήνδʼ ἐκκομίζειν, ἔνθα ναυστολήσεται.
Ἑκάβη
μή νυν νεὼς σοὶ ταὐτὸν ἐσβήτω σκάφος.
Μενέλαος
τί δʼ ἔστι; μεῖζον βρῖθος ἢ πάροιθʼ ἔχει;
1050
Ἑκάβη
οὐκ ἔστʼ ἐραστὴς ὅστις οὐκ ἀεὶ φιλεῖ.
Μενέλαος
ὅπως ἂν ἐκβῇ τῶν ἐρωμένων ὁ νοῦς.
ἔσται δʼ ἃ βούλῃ· ναῦν γὰρ οὐκ ἐσβήσεται
ἐς ἥνπερ ἡμεῖς· καὶ γὰρ οὐ κακῶς λέγεις·
ἐλθοῦσα δʼ Ἄργος ὥσπερ ἀξία κακῶς
1055
κακὴ θανεῖται καὶ γυναιξὶ σωφρονεῖν
πάσαισι θήσει. ῥᾴδιον μὲν οὐ τόδε·
ὅμως δʼ ὁ τῆσδʼ ὄλεθρος ἐς φόβον βαλεῖ
τὸ μῶρον αὐτῶν, κἂν ἔτʼ ὦσʼ ἐχθίονες.