Epeisodion 2
[Episode]
πρόσπολοι γυναῖκες, αἳ τῶνδʼ ἀμφὶ κρηπῖδας δόμων
510
Ἴων
θυοδόκων φρούρημʼ ἔχουσαι δεσπότιν φυλάσσετε,
ἐκλέλοιπʼ ἤδη τὸν ἱερὸν τρίποδα καὶ χρηστήριον
Ξοῦθος, ἢ μίμνει κατʼ οἶκον ἱστορῶν ἀπαιδίαν;
Χορός
ἐν δόμοις ἔστʼ, ὦ ξένʼ· οὔπω δῶμʼ ὑπερβαίνει τόδε.
ὡς δʼ ἐπʼ ἐξόδοισιν ὄντος, τῶνδʼ ἀκούομεν πυλῶν
515
δοῦπον, ἐξιόντα τʼ ἤδη δεσπότην ὁρᾶν πάρα.
Ξοῦθος
ὦ τέκνον, χαῖρʼ· ἡ γὰρ ἀρχὴ τοῦ λόγου πρέπουσά μοι.
Ἴων
χαίρομεν· σὺ δʼ εὖ φρόνει γε, καὶ δύʼ ὄντʼ εὖ πράξομεν.
Ξοῦθος
δὸς χερὸς φίλημά μοι σῆς σώματός τʼ ἀμφιπτυχάς.
Ἴων
εὖ φρονεῖς μέν; ἤ σʼ ἔμηνε θεοῦ τις, ὦ ξένε, βλάβη;
520
Ξοῦθος
σωφρονῶ· τὰ φίλταθʼ εὑρὼν οὐ φυγεῖν ἐφίεμαι.
Ἴων
παῦε, μὴ ψαύσας τὰ τοῦ θεοῦ στέμματα ῥήξῃς χερί.
Ξοῦθος
ἅψομαι· κοὐ ῥυσιάζω, τἀμὰ δʼ εὑρίσκω φίλα.
Ἴων
οὐκ ἀπαλλάξῃ, πρὶν εἴσω τόξα πλευμόνων λαβεῖν;
Ξοῦθος
ὡς τί δὴ φεύγεις με; σαυτοῦ γνωρίσας τὰ φίλτατα —
525
Ἴων
οὐ φιλῶ φρενοῦν ἀμούσους καὶ μεμηνότας ξένους.
Ξοῦθος
κτεῖνε καὶ πίμπρη· πατρὸς γάρ, ἢν κτάνῃς, ἔσῃ φονεύς.
Ἴων
ποῦ δέ μοι πατὴρ σύ; ταῦτʼ οὖν οὐ γέλως κλύειν ἐμοῦ;
Ξοῦθος
οὔ· τρέχων ὁ μῦθος ἄν σοι τἀμὰ σημήνειεν ἄν.
Ἴων
καὶ τί μοι λέξεις;
530
Ξοῦθος
πατὴρ σός εἰμι καὶ σὺ παῖς ἐμός.
530
Ξοῦθος
ὅς σʼ ἔθρεψεν ὄντα Λοξίας ἐμόν.
Ξοῦθος
τὰ τοῦ θεοῦ γʼ ἐκμαθὼν χρηστήρια.
Ἴων
ἐσφάλης αἴνιγμʼ ἀκούσας.
Ξοῦθος
οὐκ ἄρʼ ὄρθʼ ἀκούομεν.
Ἴων
ὁ δὲ λόγος τίς ἐστι Φοίβου;
Ξοῦθος
τὸν συναντήσαντά μοι —
Ξοῦθος
δόμων τῶνδʼ ἐξιόντι τοῦ θεοῦ
535
Ἴων
συμφορᾶς τίνος κυρῆσαι;
Ξοῦθος
παῖδʼ ἐμὸν πεφυκέναι.
Ἴων
σὸν γεγῶτʼ, ἢ δῶρον ἄλλως;
Ξοῦθος
δῶρον, ὄντα δʼ ἐξ ἐμοῦ.
Ἴων
πρῶτα δῆτʼ ἐμοὶ ξυνάπτεις πόδα σόν;
Ἴων
ἡ τύχη πόθεν ποθʼ ἥκει;
Ξοῦθος
δύο μίαν θαυμάζομεν.
Ἴων
ἔα. τίνος δέ σοι πέφυκα μητρός;
540
Ξοῦθος
οὐκ ἔχω φράσαι.
540
Ξοῦθος
τερφθεὶς τοῦτο, κεῖνʼ οὐκ ἠρόμην.
Ἴων
γῆς ἄρʼ ἐκπέφυκα μητρός.
Ξοῦθος
οὐ πέδον τίκτει τέκνα.
Ξοῦθος
οὐκ οἶδʼ, ἀναφέρω δʼ ἐς τὸν θεόν.
Ἴων
φέρε λόγων ἁψώμεθʼ ἄλλων.
Ξοῦθος
ταῦτʼ ἀμείνονʼ, ὦ τέκνον.
Ἴων
ἦλθες ἐς νόθον τι λέκτρον;
545
Ξοῦθος
μωρίᾳ γε τοῦ νέου.
545
Ἴων
πρὶν κόρην λαβεῖν Ἐρεχθέως;
Ξοῦθος
οὐ γὰρ ὕστερόν γέ πω.
Ἴων
ἆρα δῆτʼ ἐκεῖ μʼ ἔφυσας;
Ξοῦθος
τῷ χρόνῳ γε συντρέχει.
Ἴων
κᾆτα πῶς ἀφικόμεσθα δεῦρο —
Ἴων
διὰ μακρᾶς ἐλθὼν κελεύθου;
Ξοῦθος
τοῦτο κἄμʼ ἀπαιολεῖ.
Ἴων
Πυθίαν δʼ ἦλθες πέτραν πρίν;
550
Ξοῦθος
ἐς φανάς γε Βακχίου.
550
Ἴων
προξένων δʼ ἔν του κατέσχες;
Ξοῦθος
ὅς με Δελφίσιν κόραις
Ἴων
ἐθιάσευσʼ, ἢ πῶς τάδʼ αὐδᾷς;
Ξοῦθος
Μαινάσιν γε Βακχίου.
Ἴων
ἔμφρονʼ ἢ κάτοινον ὄντα;
Ξοῦθος
Βακχίου πρὸς ἡδοναῖς.
Ἴων
τοῦτʼ ἐκεῖνʼ ἵνʼ ἐσπάρημεν.
Ξοῦθος
ὁ πότμος ἐξηῦρεν, τέκνον.
Ἴων
πῶς δʼ ἀφικόμεσθα ναούς;
555
Ξοῦθος
ἔκβολον κόρης ἴσως.
555
Ἴων
ἐκπεφεύγαμεν τὸ δοῦλον.
Ξοῦθος
πατέρα νυν δέχου, τέκνον.
Ἴων
τῷ θεῷ γοῦν οὐκ ἀπιστεῖν εἰκός.
Ἴων
καὶ τί βουλόμεσθά γʼ ἄλλο —
Ξοῦθος
νῦν ὁρᾷς ἃ χρή σʼ ὁρᾶν.
Ἴων
ἢ Διὸς παιδὸς γενέσθαι παῖς;
Ξοῦθος
ὃ σοί γε γίγνεται.
Ἴων
ἦ θίγω δῆθʼ οἵ μʼ ἔφυσαν;
560
Ξοῦθος
πιθόμενός γε τῷ θεῷ.
560
Ξοῦθος
φίλον γε φθέγμʼ ἐδεξάμην τόδε.
Ἴων
ἡμέρα θʼ ἡ νῦν παροῦσα.
Ξοῦθος
μακάριόν γʼ ἔθηκέ με.
Ἴων
ὦ φίλη μῆτερ, πότʼ ἆρα καὶ σὸν ὄψομαι δέμας;
νῦν ποθῶ σε μᾶλλον ἢ πρίν, ἥτις εἶ ποτʼ, εἰσιδεῖν.
ἀλλʼ ἴσως τέθνηκας, ἡμεῖς δʼ οὐδὲν ἂν δυναίμεθα.
565
Χορός
κοιναὶ μὲν ἡμῖν δωμάτων εὐπραξίαι·
ὅμως δὲ καὶ δέσποιναν ἐς τέκνʼ εὐτυχεῖν
ἐβουλόμην ἂν τούς τʼ Ἐρεχθέως δόμους.
Ξοῦθος
ὦ τέκνον, ἐς μὲν σὴν ἀνεύρεσιν θεὸς
ὀρθῶς ἔκρανε, καὶ συνῆψʼ ἐμοί τε σέ,
570
σύ τʼ αὖ τὰ φίλταθʼ ηὗρες οὐκ εἰδὼς πάρος.
ὃ δʼ ᾖξας ὀρθῶς, τοῦτο κἄμʼ ἔχει πόθος,
ὅπως σύ τʼ, ὦ παῖ, μητέρʼ εὑρήσεις σέθεν,
ἐγώ θʼ ὁποίας μοι γυναικὸς ἐξέφυς.
χρόνῳ δὲ δόντες ταῦτʼ ἴσως εὕροιμεν ἄν.
575
ἀλλʼ ἐκλιπὼν θεοῦ δάπεδʼ ἀλητείαν τε σὴν
ἐς τὰς Ἀθήνας στεῖχε κοινόφρων πατρί,
οὗ σʼ ὄλβιον μὲν σκῆπτρον ἀναμένει πατρός,
πολὺς δὲ πλοῦτος· οὐδὲ θάτερον νοσῶν
δυοῖν κεκλήσῃ δυσγενὴς πένης θʼ ἅμα,
580
ἀλλʼ εὐγενής τε καὶ πολυκτήμων βίου.
σιγᾷς; τί πρὸς γῆν ὄμμα σὸν βαλὼν ἔχεις;
ἐς φροντίδας δʼ ἀπῆλθες, ἐκ δὲ χαρμονῆς
πάλιν μεταστὰς δεῖμα προσβάλλεις πατρί.
Ἴων
οὐ ταὐτὸν εἶδος φαίνεται τῶν πραγμάτων
585
πρόσωθεν ὄντων ἐγγύθεν θʼ ὁρωμένων.
ἐγὼ δὲ τὴν μὲν συμφορὰν ἀσπάζομαι,
πατέρα σʼ ἀνευρών· ὧν δὲ γιγνώσκω, πάτερ,
ἄκουσον. εἶναί φασι τὰς αὐτόχθονας
κλεινὰς Ἀθήνας οὐκ ἐπείσακτον γένος,
590
ἵνʼ ἐσπεσοῦμαι δύο νόσω κεκτημένος,
πατρός τʼ ἐπακτοῦ καὐτὸς ὢν νοθαγενής.
καὶ τοῦτʼ ἔχων τοὔνειδος, ἀσθενὴς μὲν ὤν —
μηδὲν καὶ οὐδὲν ὢν κεκλήσομαι·
ἢν δʼ ἐς τὸ πρῶτον πόλεος ὁρμηθεὶς ζυγὸν
595
ζητῶ τις εἶναι, τῶν μὲν ἀδυνάτων ὕπο
μισησόμεσθα· λυπρὰ γὰρ τὰ κρείσσονα·
ὅσοι δέ, χρηστοὶ δυνάμενοί τʼ εἶναι σοφοί,
σιγῶσι κοὐ σπεύδουσιν ἐς τὰ πράγματα,
γέλωτʼ ἐν αὐτοῖς μωρίαν τε λήψομαι
600
οὐχ ἡσυχάζων ἐν πόλει φόβου πλέᾳ.
τῶν δʼ αὖ λογίων τε χρωμένων τε τῇ πόλει
ἐς ἀξίωμα βὰς πλέον φρουρήσομαι
ψήφοισιν. οὕτω γὰρ τάδʼ, ὦ πάτερ, φιλεῖ·
οἳ τὰς πόλεις ἔχουσι κἀξιώματα,
605
τοῖς ἀνθαμίλλοις εἰσὶ πολεμιώτατοι.
ἐλθὼν δʼ ἐς οἶκον ἀλλότριον ἔπηλυς ὢν
γυναῖκά θʼ ὡς ἄτεκνον, ἣ κοινουμένη
τὰς συμφοράς σοι πρόσθεν, ἀπολαχοῦσα νῦν
αὐτὴ καθʼ αὑτὴν τὴν τύχην οἴσει πικρῶς,
610
πῶς οὐχ ὑπʼ αὐτῆς εἰκότως μισήσομαι,
ὅταν παραστῶ σοὶ μὲν ἐγγύθεν ποδός,
ἣ δʼ οὖσʼ ἄτεκνος τὰ σὰ φίλʼ εἰσορᾷ πικρῶς,
κᾆτʼ ἢ προδοὺς σύ μʼ ἐς δάμαρτα σὴν βλέπῃς
ἢ τἀμὰ τιμῶν δῶμα συγχέας ἔχῃς;
615
ὅσας σφαγὰς δὴ φαρμάκων τε θανασίμων
γυναῖκες ηὗρον ἀνδράσιν διαφθοράς.
ἄλλως τε τὴν σὴν ἄλοχον οἰκτίρω, πάτερ,
ἄπαιδα γηράσκουσαν· οὐ γὰρ ἀξία
πατέρων ἀπʼ ἐσθλῶν οὖσʼ ἀπαιδίᾳ νοσεῖν.
620
τυραννίδος δὲ τῆς μάτην αἰνουμένης
τὸ μὲν πρόσωπον ἡδύ, τἀν δόμοισι δὲ
λυπηρά· τίς γὰρ μακάριος, τίς εὐτυχής,
ὅστις δεδοικὼς καὶ παραβλέπων βίον
αἰῶνα τείνει; δημότης ἂν εὐτυχὴς
625
ζῆν ἂν θέλοιμι μᾶλλον ἢ τύραννος ὤν,
ᾧ τοὺς πονηροὺς ἡδονὴ φίλους ἔχειν,
ἐσθλοὺς δὲ μισεῖ κατθανεῖν φοβούμενος.
εἴποις ἂν ὡς ὁ χρυσὸς ἐκνικᾷ τάδε,
πλουτεῖν τε τερπνόν; οὐ φιλῶ ψόφους κλύειν
630
ἐν χερσὶ σῴζων ὄλβον οὐδʼ ἔχειν πόνους·
εἴη γʼ ἐμοὶ μὲν μέτρια μὴ λυπουμένῳ.
ἃ δʼ ἐνθάδʼ εἶχον ἀγάθʼ ἄκουσόν μου, πάτερ·
τὴν φιλτάτην μὲν πρῶτον ἀνθρώπῳ σχολὴν
ὄχλον τε μέτριον, οὐδέ μʼ ἐξέπληξʼ ὁδοῦ
635
πονηρὸς οὐδείς· κεῖνο δʼ οὐκ ἀνασχετόν,
εἴκειν ὁδοῦ χαλῶντα τοῖς κακίοσιν.
θεῶν δʼ ἐν εὐχαῖς ἢ γόοισιν ἦ βροτῶν,
ὑπηρετῶν χαίρουσιν, οὐ γοωμένοις.
καὶ τοὺς μὲν ἐξέπεμπον, οἳ δʼ ἧκον ξένοι,
640
ὥσθʼ ἡδὺς αἰεὶ καινὸς ἐν καινοῖσιν ἦ.
ὃ δʼ εὐκτὸν ἀνθρώποισι, κἂν ἄκουσιν ᾖ,
δίκαιον εἶναί μʼ ὁ νόμος ἡ φύσις θʼ ἅμα
παρεῖχε τῷ θεῷ. ταῦτα συννοούμενος
κρείσσω νομίζω τἀνθάδʼ ἢ τἀκεῖ, πάτερ.
645
ἔα δʼ ἔμʼ αὐτοῦ ζῆν· ἴση γὰρ ἡ χάρις,
μεγάλοισι χαίρειν σμικρά θʼ ἡδέως ἔχειν.
Χορός
καλῶς ἔλεξας, εἴπερ οὓς ἐγὼ φιλῶ
ἐν τοῖσι σοῖσιν εὐτυχήσουσιν φίλοις.
Ξοῦθος
παῦσαι λόγων τῶνδʼ, εὐτυχεῖν δʼ ἐπίστασο·
650
θέλω γὰρ οὗπέρ σʼ ηὗρον ἄρξασθαι, τέκνον,
κοινῆς τραπέζης, δαῖτα πρὸς κοινὴν πεσών,
θῦσαί θʼ ἅ σου πρὶν γενέθλιʼ οὐκ ἐθύσαμεν.
καὶ νῦν μὲν ὡς δὴ ξένον ἄγων σʼ ἐφέστιον
δείπνοισι τέρψω, τῆς δʼ Ἀθηναίων χθονὸς
655
ἄξω θεατὴν δῆθεν, ὡς οὐκ ὄντʼ ἐμόν.
καὶ γὰρ γυναῖκα τὴν ἐμὴν οὐ βούλομαι
λυπεῖν ἄτεκνον οὖσαν αὐτὸς εὐτυχῶν.
χρόνῳ δὲ καιρὸν λαμβάνων προσάξομαι
δάμαρτʼ ἐᾶν σε σκῆπτρα τἄμʼ ἔχειν χθονός.
660
Ἴωνα δʼ ὀνομάζω σε τῇ τύχῃ πρέπον,
ὁθούνεκʼ ἀδύτων ἐξιόντι μοι θεοῦ
ἴχνος συνῆψας πρῶτος. ἀλλὰ τῶν φίλων
πλήρωμʼ ἀθροίσας βουθύτῳ σὺν ἡδονῇ
πρόσειπε, μέλλων Δελφίδʼ ἐκλιπεῖν πόλιν.
665
ὑμῖν δὲ σιγᾶν, δμωΐδες, λέγω τάδε,
ἢ θάνατον εἰπούσαισι πρὸς δάμαρτʼ ἐμήν.
Ἴων
στείχοιμʼ ἄν. ἓν δὲ τῆς τύχης ἄπεστί μοι·
εἰ μὴ γὰρ ἥτις μʼ ἔτεκεν εὑρήσω, πάτερ,
ἀβίωτον ἡμῖν. εἰ δʼ ἐπεύξασθαι χρεών,
670
ἐκ τῶν Ἀθηνῶν μʼ ἡ τεκοῦσʼ εἴη γυνή,
ὥς μοι γένηται μητρόθεν παρρησία.
καθαρὰν γὰρ ἤν τις ἐς πόλιν πέσῃ ξένος,
κἂν τοῖς λόγοισιν ἀστὸς ᾖ, τό γε στόμα
δοῦλον πέπαται κοὐκ ἔχει παρρησίαν.
675