Kitap 7
Versanti autem ei circa haec loca occurrit Eurymedon, ex Sicilia remeans, qui hieme, ut praedixi, cum pecunia, quam ad exercitum ferebat, missus erat, et nuntiat quum reliqua, tum etiam, se jam in ipso navigationis cursu audisse Plemyrium a Syracusanis receptum.
Praeterea advenit etiam Cono ad eos, qui Naupacto praeerat, nuntians, quinque illas et viginti Corinthiorum naves, quae in statione sibi opposita stabant, neque bello desistere et proelium navale commissuras esse; quare eos naves ad se mittere jubebat, quod suae duodeviginti impares essent ad confligendum cum hostium quinque j et viginti navibus.
Demosthenes igitur et Eurymedon decem velocissimas ex iis, quas ipsi habebant, cum Conone miserunt ad illas, quae Naupacti erant; ipsi vero m copiis cogendis versabantur; atque Eurymedon quidem in Corcyram profectus jussit ipsos instruere quindecim naves, et gravis armaturae milites legebat (jam enim una cum Demoslltene imperium gerebat reversus, quemadmodum etiam delectus erat), Demosthenes vero ex locis, quae circum Acarnaniam erant, funditores et jaculatores cogebat.
At Syracusanorum legati, qui, ut praedixi, post Plemyrium expugnatum civitates adierant, quum quod petebant, iis persuasissent, et copias, qnas collegerant, Syracusas essent ducturi, Nicias, quum rem praesensisset, mittit^d illos Siculos, qui transitum tenebant et sibi socii erant, Centoripas et Alicyaeos et alios, ne hostibus iter praebeant sed congregati prohibeant; alia enim via eos transire ne conaturos quidem; Agrigentini enim iter iis per suum agrum non dabant.
Quum autem Sicilienses jani in via essent, Siculi, quemadmodum ab Atheniensibus orabantur, [Iribus in locis] insidiae collocarunt, et illos incau tos et ex improviso aggressi ad octingentos fermt occiderunt, omnesque legatos, praeter unum Corinthium; hic vero eos, qui elapsi sunt, ad mille et quingentos Syracusas deduxit.
et per eosdem dies Caroarinaei etiam adveniuct, qui opem iis ferebant, quingenti gravis armaturae milites, et trecenti jaculatores, tolidemque sagittarii. Miserunt et Geloi remiges ad quinque naves sufficientes, et jactilatores quadringentos et equites ducentos.
Jam enim omnis propemo-dum Sicilia praeter Agrigentinos (hi enim in neutrorum partibus erant) adjunctis etiam celeris contra Athenienses Syracusanorum societati, qui antea rei eventum speculabantnr, auxilium ferebant.
Atque Syracusani quidem, quum cladem apud Siculos accepissent, ab Atheniensibus protinus invadendis abstinuerunt; Demosthenes vero et Eurymedon, quum exercitus et e Corcyra et ex continente collectus jam paratus esset, universis copiis Ionium trajecerunt ad promontorium Iapygiam;
et hinc profecti ad Chaeradas Iapygiae insulas appellunt, et aliquos Iapygum jaculatores Messapiae gentis centum et quinquaginta in naves imponnnt, et renovata vetusta quadam amicitia cum Arta, qui illis in locis tum imperitans jaculatores etiam iis praebuerat, perveniunt ad Metapontium, Italiae urbem.
Et quum Metapontinos induxissent, ut ex societatis jure trecentos jaculatores secum mitterent et duas triremes, his acceptis, in agrum Thurium praetervecti sunt. Et ibi deprehendunt Atheniensium adversarios per seditionem nuper ejectos;
et cupientes omnibus copiis in unum ibi contractis, si quis relictus esset, lustrare, et Thuriis persuadere, ut quam alacerrime ad eamdem militiam secum proficiscerentur, et quando eo fortunae venissent, eosdem atque Athenienses pro hostibus et pro amicis haberent, in agro Thurio subsidebant,atque haec agebant.
Peloponnesii vero, qui in quinque et viginti navibus erant, qui onerariarum naviam in Siciliam tendentium causa habebant stationes oppositas navibus, quae erant Naupacti, sub idem tempus sese ad navale proelium praeparaverant, aliisque navibus praeter eas, quas jam paratas habebant, instructis, adeo ut Atticis non multo pauciores haberent,ad Erineum, Achaiae oppidum, in agro Rhypico situm, appulsi stationem occupant.
Quoniam autem locus ille, in quo stationem habebant, in lunae speciem curvatus erat, peditatus quidem auxilio profectus tum Corinthiorum, tum sociorum, qui ex illis locis convenerant» utrinque in eminentibus promontoriis dispositus erat, naves vero medium spatium obstructum tenebant; praefectus autem erat classis Polyanthes Corinthius.
Athenienses vero cum tribus et triginta navibus, (praeerat autem Diphilus) Naupacto solventes adversus eos contenderunt.
Et Corinthii principio quidem quiescebant, deinde signo iis dato quum tempus idoneum adesse videbatur, impetu Atheniensibus occurrerunt et proelium committebant. Et diu alteri alteros sustinebant.
Et Corinthiorum quidem tres naves profligantur, Atheniensium vero nulla quidem prorsus est depressa , sed septem fere ad uavigandum inutiles factae sunt, quod Corinthiarum navium adversis proris petitae, et in ipsis frontibus, ubi nullum est remigium, perruptae erant a Corinthiorum navibus, quae ad hoc ipsum crassiores epotidas habebant.
Quum autem proelium commisissent, ancipiti quidem Marte, et ita, ut utrique victoriam sibi vindicarent, Athenienses tamen naufragiis polerentur, quod et ventus in altum ea propulisset, et quod Corinthii impetum non amplius renovarent, alteri ab alteris dirempti sunt, et neutri alteros persecuti, nec ulli ex alterutris capti; nam Corinthii et Peloponnesii facile evadebant, quia proelium prope terram committebant; Atheniensium vero nulla navis est de- pressa.
Quum autem Athenienses se Naupactum recepissent, Corinthii statim tropseom ot victores erexerunt, quod plures bostifium navium ad navigationem jitflo» «d-didisaent, et rati se propter hoc ipsum vicisse, prepter qnod neutri victores essent; nam et Corinthii se victores credUe-runt, nisi longe victi essent, et Athenienses existimabant ac victos esse, nisi longe viciseenL
Quum autem Peloponnesii discessissent, et peditatus dilapsus esset, Atho menses et ipsi tanquam victores tropaeum in Achaia statuerunt, quod aberat ab Erineo, ubi Corinthii suae daasb stationem habebant, viginti ferine stadiis. Atque pugna quidem navalis hunc exitum habebat.
Demosthenes vero et Eurymedon, posteaquam Tburii parati fuerant ad illius militiae societatem sequendam cum septingentis gravis annatur» militibus et trecentis jaculatoribus , classem quidem in oram Crotoniatidem praetervehi jubebant, ipsi vero peditatum omnem, quum lustres-sent, primo ad fluvium Sybarin ducebant per agrum Thorium.
Et quum ad Hyliam fluvium pervenissent, et Crotoniatae ad eos praemisissent, qui dicerent, non sibi volentibus fore, si per suum agrum exercitus transiret, ad mare descenderunt, et ad Hyliae ostium pernoctarunt; et naves in eandem locum iis occurrebant. Postridie vero, quum eas conscendissent, oram legentes discedebant, et ad urbes, praeter Locros, appellebant, donec Petram Rbegini agri pervenerunt
Syracusani vero interea quum eos coolra se venire audirent , belli fortunam classe rursus experiri volebant, et reliquo peditatus apparatu, quem ad boc ipsum ante eorum adventum, praecipere occasionem cupientes, cogebant
Instruxerant autem classem quum aliis rebus ita, ut ex superiore navali proelio se fore meliore conditione oollifebsBt, tum etiam navium proras in exiguam spatium coactas firmiores reddiderunt, et epotidas crassas proris imposoe-runt, iisqoe tigna obliqua, quibus ese sustinerentur, junxerant ad navium parietes pertingentia, spatio fere senum cubito-ram et intus et extra, quo modo et Corinthii advertas naves, qu» ad Naupactum erant, per proras pugnaverant
Existimarunt enim Syracusani, adversus Atheniensium naves, qu» contra non eodem modo erant aedificat», sed circa proram graciles erant, quod illi non tam advertis proris, quam navibus circumactis incurrere consuevissent, se non deteriore conditione futuros, et navale praelium, quod in magno portu a multis navibus in non magno spatio committendum erat, e re sua factum iri; se enim advenis proris incurrentes diffracturos illorum proras, si solidis crassisque rostris vacuas et infirmas quaterent;
Atheniensibus vero in angusto loci spatio nullam fore fecullatem aut naves circumagendi, aut eas per mediam snam classem educendi, qua artificii parte potissimum illi confiderent;« ipsos enim pro viribus hoc quidem praestituros, ut mrilam ipsis per mediam suam classem transeundi facultatem darent ; illud vero ab ipsis loci angustiis impeditum iri, ne naves circumagerent.
Quae autem prius gubernatorum inscitia esse videbatur, quod adversis proris confligerent, et maxime se ipsos usuros; hac enim ratione se optima cnndr tione futuros; Atheniensibus enim, si a se propellerentur, non fore facultatem retrocedendi alio, nisi ad terram, idque ab exiguo spado et in exiguum spacium, juxta ipsa sua castra. Cetero vero portu se ipsos potituros,
et illos. sicubi premerentur, confertos in exiguum spacium et omnes in unum, collisos inter se perturbatum iri, id quod etiam in omnibus navalibus proeliis plurimum Atheniensibus nocebat, quod iis non in omnem portum, ut Syracusanis, retrocedere liceret. In apertum vero mare navibus circumactis evadendi facultatem illos non habituros, quod penes se futurum esset, a pelago et invadere et retrocedere, praecipue vero, quod et Plemyrium illis infestum esset futurum, et quod portus ostium non amplum esset.
Talia quum Syracusani pro ea, quae erat, peritia et potentia excogitassent, et simul etiam ex superiore navali prcelio majorem jam fidentiam concepissent, pedestribus simul et maritimis copiis impetum faciebant.
Et peditatum quidem, qui ex urbe procedebat, Gylippus paulo prius eductum admovit ad Atheniensium munitionem ibi, qua prospectus in urbem patebat; item qui apud Olympieum erant et gravis armaturae milites, qui illic erant, et equites et levis armatura Syracusanorum, ad munitionem ab altera parte accedebant; naves vero postea confestim Syracusanorum sodorumque prodibant.
Atque Athenienses primo quidem eos rati solo peditata conflicturos quum naves quoque subito contra se venientes viderent, perturbabantur, et alii quidem supra munitiones et ante munitiones adversus hostes accedentes consistebant, alii vero adversus equites et jaculatores, qui multi partim ex Olympieo partim ex aliis locis extra sitis magna celeritate veniebant, contra prodibant; alii vero naves instruebant, et simul ad littos occurrebant , et postquam instructae erant, quinque et septuaginta naves educebant; et Syracusanorum erant circiter octoginta.
Quum autem ad multum illius diei spatium et invadendo et recedendo mutuo se temptassent et neutri aliquod memorabile detrimentum alteris inferre possent, nisi quod Syracusani unam aut alteram Atheniensium navem depresserunt, prcelio dirempto discesserunt; et peditatus simul a munitionibus abscessit.
Postridie vero Syracusani quidem quiescebant, nullo modo declarantes, quidnam essent acturi; Nicias vero cernens , aequales fuisse in navali proelio vires et existimans, eos rursus impetum facturos, et trierarchos cogebat, ut naves reficerent, si qua damnum aliquod accepisset, et onerarias produxit ante suum vallum, quod ante naves suas, ut portus clausi loco esset, in mari defixum erat.
Distantes vero onerarias binum circiter jugerum spatio alteram ab altera collocavit, ut si qua navis premeretur, tutum esset refugium, et rursus per otium exeundi facultas. Athenienses autem in his apparandis rebus totum diem ad noctem usque perstiterunt.
Postridie vero Syracusani maturius quidem tempore sed eodem et peditatus et classis conatu cum Athe- niensibus confligebant,
et commisso navibus proelio eodem modo rursus magnam illius diei partem se invicem lacessendo consumebant, donec Aristo, Pyrrhichi filius, Corinthius, omnium, qui cum Syracusanis erant, optimus gubernator, persuasit suae classis ducibus, ut missis nunciis ad eos, quibus in urbe hujus rei cura commissa eral, imperarent iis, ut quam celerrime rerum venalium forum mutarent, et ad mare transferrent, etquaecumque quis esculenta liaberet, omnes cogerent illuc ferre et vendere, ut nautas suos statim juxta naves exponerent et facerent prandium , et intra breve spatium rursus et eodem die Athenienses niliil hujusmodi exspectantes aggrederentur.
Atque hi quidem hujus verbis adducti nuntium miserunt , et mercatus apparatus est, et Syracusani repente in puppim remigantes urbem versus navigando se receperunt, et statim exscensu (actoin loco prandium sumebant;
Athenienses vero existimantes, eos ut a se victos ad urbem in puppim remigasse, per otium in litus egressi, quum ad alia, tum ad prandium expediendum se contulerunt , quod nullum uavale praelium amplius eo die se commissuros putarent.
At repente Syracusani navibus instructis rursus invehebantur; illi vero magno cum tumultu, et plerique jejuni, nullo ordine naves conscendebant, et aegre tandem obviam occurrebant.
Et aliquamdiu quidem sibi caventes a se mutuo abstinebant; postea vero non placebat Atheniensibus, se a se ipsis, dum cunctarentur, per lassitudinem confici, sed quam celerrime hostes aggredi; quamobrem dato signo ingruentes pugnare coeperunt.
Syracusani vero quum eos excepissent, et adversis navium proris utentes, quemadmodum statuerant, rostris ad id paratis lacerabant Atheniensium naves per magnam prorarum partem, ubi nullum est remigium, et qui ex tabulatis eoruni jacula conjiciebant, vehementer Atheniensibus nocebant; sed longe magis etiam illi ex Syracusanis, qui exiguis navigiis circuo. vehentes et seriem remorum hostilium navium subibant, et ad earum latera praetervehebantur, et illinc in nautas missilia jaciebant.