Kitap 7
Nunc igitur nos quidem propter adversariorum multitudinem omissa urbis circumvallatione quiescimus (nec enim omnibus nostris copiis uti possemus, quod munitionum custodia magnam gravis armaturae partem absumit), hostes vero murum simplicem juxta nostrum excitaverunt, ita ut eos amplius circumvallare nequeamus, nisi quis hanc munitionem nostris vicinam cum magnis copiis adortus expugnet.
Atque factum est, ut nos,, qui alios obsidere videbamur, ipsi potius, saltem quod ad terram attinet, hoc patiamur; neo enim in regionem circumjectam propter hostium equitatum procul progredimur.
« Praeterea legatos in Peloponnesum miserunt ad alias copias arcessendas, et ad urbes Siciliae Gylippus discessit, ut earujn alias quidem ad belli societatem pelliciat, quotquot nunc quiesount, ex aliis vero novas pedestres na· valesque copias, si possit, adducat.
Nam, ut ego audio, in animo liabent peditatu simul munitiones nostras temptare et navibus per mare.
Neque cuiquam vestrum res in· digna esse videatur, quod etiam per mare. Nam nostra classis, id quod illi quoque sentiunt, initio quidem et navium siccitate, et hominum incolumitate florebat; nunc vero et naves, quod tamdiu jam in mari manserunt, sunt putrefactae, et viri, qui eas explebant, sunt absumpti.
Naves enim subducere et siccari non licet, quod hostium naves, quae nostris sunt numero pares, atque adeo plures, perpetuo suspicionem praebent, ne invadant.
Manifestum autem est, eas ad hoc exerceri, et impetus faciendi rationes in illarum potestate sunt, et naves exsiccandi ma-jor illis facultas; nec enim in statione adversus alios sunt.
« Nobis vero, quamvis magno navium numero abundassemus, vix tamen boc licebat, etsi non, ut nunc, excubias cum tota classe agere cogeremur; nam si vel modicam custodi» partem detrahemus, commeatum non habebimus, quem nunc quoque juxta illorum urbem prfe-tervecti «gre in castra importamus.
Homines vero nautici liac de causa et perierunt nobis, et nunc etiam pereunt, quod nautae partim quidem propter longinquam lh gnationem et populationem et aquationem ab equilibus caeduntur; servitia vero, postquam utrorumque vires exaequatu: sunt, transfugiunt, et peregrinorum alii, qui coacti naves conscenderunt, in urbes continuo ditabuntur, alii, qui primo mercedis magnitudine erecti erant et opinabantur, se quaestum potius facturos, quam pugnaturos, postquam praeter opinionem et classem et cetera jam nobis ab hostibus adversari vident, partim transfugiendi causa discedunt, par tim ut quibusque facultas offertur; Sicilia autem est ampla; quidam eliam dum ipsi mercaturam factitant, trierarchis persuaserunt, ut Hyccarica mancipia pro se in naves imponerent, atque boc modo exactam rei nauticae disciplinam sustulerunt.
« Vobis autem, qui hoc probe nostis, scribo, rarum esse classiariae multitudinis vigorem, paucosque nautas reperiri, qui et navem agere et remigium moderari norint.
Sed horum omnium incommodorum Iioc est maximum, tum quod eso imperator Iure prohibere non possum (nam vestra ingenia non facile reguntur), tum etiam quod non habemus, unde navium supplementum parare possimus, id quod Itosti inultis e\ locis facere licet, sed necesse e*l, et ea,quibus utimur adhuc, et ea, quae absumuntur, ex illis esse, quae huc venientes habuimus; quae enim civitate* nunc nobis sunt sociae, Naxus et Catana, parum valkiae sunt.
Quod si hoc unum prapterea hostibus accessenl, ut Italiae loca, quae nos alunt, cognito rerum statu, in quo sumus, vobisque nullum auxilium ad nos mittentibus, se illis adjungant, piofeclo nobis obsidione expugnatis cinc praelio bellum ab ipsis confectum eriL
« His autem ego jucundiora quidem scribere potuissem, non tamen utiliora, siquidem necesse est, vos manifeste cognoscere rerum harum statum, ut de iis consultetis. Simul etiam quia vestra ingenia probe nota habeo, qui jucundissima quidem audire vultis, sed imputatis, si quid postea vobis contigerit, quod jucunditati illi minus respondeat , tutius esse duxi, declarare, quod verum esi.
« Atque nunc hoc quidem persuasum habeatis milites vestros et duces se ita gessisse in iis rebus, quarum causa primum huc venimus, ut reprehendi nequeant; sed quia nunc et universa Sicilia conspirat, et alios exercitu* ex Peloponneso ab iis exspectatur, decernite jam, hoc vobis persuadentes, eos qui hic adsnnl, ne praesentibus quidem rebus pares esse, sed aut hos necesse esse revocare, aut alium et pedestrem et navalem exercitum non minorem praeterea mittendum, et pecuniam non paucam, mihi vero successorem aliquem, quia ex renibus laborans permanere nequeo.
Meo autem jure postulo, ut veniam a vobis impetrem; etenim quum recte valebam, obeundis imperatoris muneribus saepe de vobis bene sum meritus. Quicquid autem facturi estis, id ineunte statim vere, ner ulla procrastinatione utentes faciatis, quia liostes res quidem Siculas brevi comparabunt, quae vero ex Peloponneso, tardius quidem, sed tamen, nisi animum advertatis, partim ut et ante, vos latebunt, partim pravertenL
Haec igitur sunt, quae Niciae epistola declaiab.it; Athenienses vero, his auditis, ipsi quidem imperium non abrogarunt, sed donec alii collegae delecti ad cum pervenirent, duos eorum, qui illic apud cum erant, Menandrum et Euthydemum, delectos ei adjunxerant, ne solus in valetudine infirma vexaretur; exercitum vero alium praeterea censuere. mittendum et nauticarum, et pedestrium copiarum tam ex Atheniensium propriis militibus, quam ex sociis. Et Demosthenem Alcisthenis, Eurymedontem Thudis filium collegas delectos ei miserunt.
Atque Eurymedontem quidem statim circa hibernum solstitium in Siciliam miserunt cum decem navibus et viginti argenti talentis, simul etidm ut iis, qui illic erant, auxilium venturum, ipsosque civitati curae futuros nuntiaret;
Demosthenes vero remanens adhuc adornabat profectionem, ut primo statim vere discederet, milites imperans sociis, et pecunias illinc et naves et gravis armatura milites comparans.
Mittunt autem Athenienses etiam circa Peloponnesum viginti naves, ut observarent, ne quis e Corintho et ex Peloponneso trajiceret in Siciliam.
Nam Corinthii, postquam legati ad eos venerunt, et res in Sicilia meliore conditione esse nunciaverunt, existimantes , et priorem classem non intempestive a se mistam esse, multo magis animo confirmabantur, et quum ipsi gravis armaturae milites in onerariis navibus in Siciliam mittere parabant, tum etiam Lacedaemonii eodem modo ex cetera Peloponneso.
Et Corinthii viginti quinque naves instruxerunt , ut pugnam navalem experirentur adversus speculatorias illas, quae stabant ad Naupactum, utque Athenienses, qui Naupacti erant, onerariarum ipsorum navium profectionem minus impedirent, si id modo agerent, ut hostilem triremium Corinthiarum aciem observarent.
Apparabant vero etiam expeditionem in Atticam Lacedaemonii, ut et ante placuerat iis, et Syracusanorum atque Corinthiorum instinctu, postquam audierunt, auxilium ab Atheniensibus in Siciliam mitti, ut irruptione facta impediretur. Et Alcibiades instabat, docens Deceleam muniendam esse nec bellum remittendum.
Praecipue vero quoddam animi robur Lacedaemoniis ex eo accesserat, quod existimabant, Athenienses, dum duplex bellum gererent, contra se et Sicilienses, a se facilius debellatum iri, et quod eos foedera priores fregisse ducebant; nam in superiore bello suum potius peccatum fuisse, quod Thebani foederum tempore Plataeam invasissent, et, quum in prioribus pactionibus cautum esset, ne arma inferrentur, si judicium subire vellent, ipsi ad judicium ab Atheniensibus provocati venire noluissent. Et propterea se merito adversa fortuna usos existimabant et quum illam cladem, quam ad Pylum acceperant, tum etiam, si qua alia iis contigerat, animo volutantes religioni vertebant.
At postquam Athenienses cum triginta navibus Argis profecti agri Epidaurii partem et Prasiarum et alia loca vastarunt, et simul etiam Pylo prodeuntes latrocinia exercebant, et quotiens orta esset controversia de aliqua conditionum, quae in foederibus erant dubiae, ad judicium a Lacedaemoniis provocati rem eis permittere nolebant, tunc vero Lacedaemonii, existimantes, peccatum illud, quod ipsi quoque prius commisissent , idem in Athenienses recidisse, ad bellum animis erant propensi.
Atque nuntiis ad socios hac hieme circummissis ferrum imperabdnt, et cetera instrumenta ad murorum exstructionem praeparabant, et simul etiam et ipsi parabant et ceteros Peloponnesios adigebant, ut illis, qui erant in Sicilia, auxilium in onerariis navibus mitterent. Atque haec hiems finiebatur, et hujus belli, quod Thucydides conscripsit, duodevigesimus annus finiebatur.
Veris autem insequentis statim initio maturrime Lacedaemonii sociique irruptionem in Atticam fecerunt; praeerat vero Agis, Archidami filius, Lacedaemoniorum rex. Ac primo quidem agri planitiem rireomjnceiitein vastarunt, deinde vero Deceleam monire crcpenmt, operr inter civitates partito.
Abest autem Decelea ab Athenis circiter centum ac viginti stadiis, ttntumdem vero etiam, nec multo plus a Boeotia. Haec autem munitio Atbesas ^ usque conspicua contra planitiem et regionis partes optimas ad maleficia exercenda exstruebatur.
Atque Peloponnesii quidem ac socii, qui in Attica erant, hanc mumtio-nem exstruebant; qui vero in Peloponneso erant, mittebant circa idem tempus navibus onerariis gravis armaturae milites in Siciliam, quum Lacedaemonii quidem praestantiam-mos servorum ac libertorum in civitatem nuper adscripto-ruro ex utrisque promisce sexcentos gravis armatam» milites delegissent et Eccritnm ducem Spartanum, Bmoti vero trecentos gravis armaturae milites, quibus praeerant Xeno et Nico Thebani et Hegesander Thespiensis.
Jsti igitur primi fere a Taenaro Laconiae profecti fin altum vela fecerant; post hos autem Corinthii non multo post miserunt quingentos gravis armaturae milites, alios quidem ex fpsa Corintho, alios praeterea ex Arcadibus mercede condoctos, et Alexarcbum Corinthium, quem iis ducem praefecerant. Miserunt vero Sicyonii quoque cum Corinthiis ducentos gravis armaturae milites, quibuspraeerat Sargeus Sicyonius.
Illae autem quinque et viginti Corinthiorum naves, qua» per hiemem instructae erant, e regione viginti Atticarum navium, quae ad Naupactum stabant, in statione erant, donec isti gravis armaturae milites navibus onerariis es Peloponneso profecti essent; cujus etiam rei causa et initio erant instructae, ne Athenienses ad onerarias naves potius, quam ad triremes animum adverterent.
Interea vero, dum Decelea munitur, veris initio statim et Athenienses circa Peloponnesum triginta naves, duce Charicle, Apollodori filio, miserunt, cui mandatum erat, ut et Argos profectus ex jure societatis Argivos ad naves militibus armatis explendas advocaret,
et Demosthenem , quemadmodum statuerant, in Siciliam mittebant cum sexaginta navibus Atheniensium et quinque Chiorum, que mille et ducentos proprios Atheniensium milites gravis armatur» ferebant, et ex insularum incolis quam potuerant undique plurimos contrahere, et ex aliis sue ditionis sociis, sicunde aliquid ad rem militarem idoneum compararo potuerant Ipsi autem praeceptum erat, ut primum copiis curo Chariclis exerdtu conjunctis simul oram Laconicam circumvectus infestaret
Et Demosthenes quidem, in Aeginas profectus, ibi suarum copiarum reliquias, si quae erant, et CUaridem, donec Argivos assumpsisset, opperiebatur.
In Sicilia vero sub eadem kqjus veris tempora et Gylippus Syracusas redierat adducens ex civitatibus, quibus persuaserat, exercitum quantum maximum undique potuerat.
Et convocatis Syracusanis dixit, quam plurimas possent naves armandas esse, pugnseque navalis periculum faciendum; se enim sperare, si hoc temptarent, in hoc bello facinus aliquod periculo dignum edituros.
Una vero etiam Hermocrates potissimum hortabatur, ne res navales adversus Athenienses aggredi dubitarent, dicens, ne illos quidem banc rerum nauticarum peritiam hsereditanam aut perpetuam habere, sed mediterraneos esse magis, quam Syracusanos, et a Medis coactos rebus nauticis operam dare coepisse. Atque adversus viros audaces, quales et Athenienses essent, eos haud dubie, qui parem audaciam exhiberent, accidere gravissimos; qua enim ratione illi aliis, quum quidem aliquando potentia non praestent, sed animi fiducia impetum faciant, terrorem injicere soleant, ita se quoque posse idem pariter auxilium adversus adversarios adhibere.
Et illud se dicebat probe scire, Syracusanos, si Atheniensium classi ex insperato obviam ire auderent, propter hujusmodi ferinus illis cousternatis plus profecturos, quam Athenienses propter scientiam Syracusanorum imperitiae obfhturos. Hortabatur igitur, ut rei nauticae periculum facerent, nec eam reformidarent.
Atque Syracusani quidem quum et Gylippus et Hermocrates, et si quis alius eos incitarent, animos ad navale proelium promptos habebant et naves instruebant;
Gylippus vero, postquam classis instructa erat, omnes pedestres copias sub noctem eduxit, et ipse quidem a terra munitiones in Plemyrio exstructas aggressurus erat, triremium vero Syracusanorum eodem tempore signo dato quinque quidem et triginta ex magno portu provehebantur, aliae vero quinque et quadraginta ex minore, ubi etiam erant ipsorum navalia, circumvehebantur, eo consilio, ut se conjungerent cum illis navibus, quae intus erant, et simul Plemyrium invaderent, ut Athenienses utrinque turbarentur.
Sed Athenienses celeriter instructis sexaginta navibus, cum quinque et viginti adversus illas quinque et triginta Syracusanorum naves pugnabant, quae erant in magno portu, cum reliquis vero occurrebant iis, quae ex navalibus circumvehebantur. Et statim ante magni portus ostium confligebant, et diu alteri alteros sustinebant, quum hi quidem in portum per vim ingredi conarentur, illi vero impedire.