Kitap 6
Quum autem Harmodius aegre ferret, propter ipsum et Aristogito multo magis irritatus est. Atque celeras quidem res constituerant cum iis, qui facinus simul aggressuri erant, sed exspectabant magna Panathenaea, quo uno die extra suspicionem erat, cives eos, qui pompam prosequebantur, in armis frequentes esse; et debebant ipsi quidem inceptare facinus, statim vero illi simul opem ferre adversus satellites.
Erant autem non multi conjurati, ut res tutius gereretur; sperabant enim, illos etiam, qui prius ignorabant, quamvis pauci facinus ausi essent, e vestigio qui quidem arma haberent, lubenter se ipsos in libertatem pariter asserturos.
Quum autem festum advenisset, Hippias quidem extra urbem in loco, qui Ceramicus vocatur, cum satellitibus res ad pompam spectantes ornabat, prout singulas proludere oportebat, Harmodius tero et Aristogito pugiones jam habentes ad facinus faciendum prodibant.
Et ut quemdam ex conjuratis cum Hippia fiimiliariter colloquentem conspexere (aditus autem adHippiam omnibus erat facilis), extimuerunt, et existimarunt, rem patefactam esse, seque jarojam comprehensum iri.
Quamobrem illum, a quo laesi erant, et cujus causa de summa rerum suarum periclitabantur, primum ulcisci volebant, si possent, atque ut erant, impetu portas urbis introiverunt, et Hipparchum nacti sunt in eo loco, qui Leocorium vocatur, protinus ex improviso irruentes, et ut qui vehementissime ira impulsi, hic quidem ex amore concepta, ille vero propter contumeliam, quam acceperat, ictus dabant et eum occidunt.
Et Aristogito quidem per satellites in praesenti fuga evasit, facto multitudinis concursu, et postea comprehensus, haud leniter tractatus est; Harmodius vero in loco statim caeditur.
Quum autem nuntius ad Hippiara in Ceramicum allatus esset, non ad id, quod acciderat, sed ad pompae ductores armatos, priusquam illi rem resciscerent longiuscule remoti, confestim se convertit, vultuque ad calamitatem dissimulandam composito, locum quemdam ostendit, et in illum abscedere jussit sine armis.
Et hi quidem eo se receperunt, existimantes,eum aliquid dicturum; ille vero negotio satellitibus dato, ut arma subtraherent, protinus eos eligebat, quos insimulabat, et si quis cum pugione deprehensus esset; nam cum scuto et hasta pompas prosequi consueverant.
Hoc igitur modo propter amatoriam indignationem et conjurationis initium factum est et inconsideratum illud facinus propter repentinum metum ab Harmodio et Aristogitone susceptum est.
Atheniensibus vero postea tyrannis asperior extitit, et Hippias jam sibi metuens vehementius multos cives interficiebat, et simul ad externa auxilia respiciebat, si quid alicubi praesidii cerneret, quod sibi mutato rerum statu suppeteret.
Post haec igitur jEantidae Hippo-cli Lampsacenorum tyranni filio Archedicen filiam suam, Atheniensis Lampsaceno, quod eos apud regem Dareum auctoritate mullum pollere sciret, uuptum dedit. Atque tno-j oumentum ejus Lampsaci exstat, cum inscriptione ista : Hippiae, apud Graecos qui primus vir fuit aevi,hic pulvis prolem contegit Archedicen,cui pater et vir erant, fratres natique tyranni,nec tamen in fastum sustulit illa animos.
Hippias autem quum tres deinceps annos tyraonidem apud Athenienses obtinuisset et quarto a Lacedaemoniis, et Alcmaeonidis exsulibus imperio spoliatus esset, fide publica impetrata Sigeum et inde Lampsacum ad Aeantiden discedebat, illinc vero ad regem Dareum, unde postea profectus anno vicesimo jam senex cum Medis ad Marathonem militavit.
Quae reputans populus Atheniensis, et memoria repetens, quaecunque de illis fama acceperat, tunc acerbus erat et suspiciosus in eos, qui de mysteriis insimulati erant, atque omnia iis videbantur eo consilio facta, ut dominatus paucorum vel regum a conjuratis constitueretur.
Et quum irascentibus iis ob hanc rem multi clari viri in carcere jam essent, neque ulla rei intermissio appareret, sed in dies longius eveherentur, ita ut et saevitia augeretur et longe plures comprehenderent, interea quidam, qui cum aliis in vinculis erat, cuidam item in vincula conjecto, qui maxime affinis crimini esse videbatur, persuasit, ut rem indicaret, sive ita ut erat, sive non; nam utrinque sunt conjecture, certi vero nemo quicquam de illius facinoris auctoribus neque tunc neque postea afferre potuit.
Persuasit autem dicens, oportere ipsum, quamvis hoc facinus non perpetras-set, tamen comparata sibi impunitate, et se ipsum servare, et civitatem praesente suspicione liberare; salutem enim ipsi certiorem fore, si impunitate impetrata rem fassus esset, quam si negans judicium subiret.
Quamobrem hic et contra se et contra alios indicium professus est de Mercurii simulacris; populus vero Atheniensis lubenter cognita, ut putabat, rei veritate, quum prius indignissime ferret, si eos, qui suae multitudini insidiabantur, cognoscere non posset, confestim dimisit et ipsum indicem et ceteros cum eo, quo3 non accusaverat; illorum vero, qui delati erant, constitutis judiciis alioe quidem occiderunt, quotquot comprehensi erant, alios vero fuga dilapsos morte damnaverunt, praemio publice proposito ei, qui eos interfecisset.
Interea vero non constabat, num ii, qui capitali supplicio affecti erant, injuria puniti essent; reliqua tamen civitas in praesenti manifeste commodum ex hac re perceperat.
De Alcibiade vero instigantibus inimicis iisdem, qui etiam prius eum quam discederet, aggressi erant, Athenienses delationem iratis animis accipiebant; et quando quidem de violatis Mercurii simulacris rem compertam se habere existimabant, tunc vero mullo magis etiam mysteria, de quibus accusabatur, ab illo polluta esse videbantur eodem consilio et cum conjuratione adversus statum popularem.
Nam et quidam non magnus Lacedaemoniorum exer citus in hoc ipso forte tempore, quo Athenienses propter istas res perturbabantur, ad Isthmum usque progressus est» cum Boeotis clandestinum aliquod consilium agitans. Videbatur igitur illo sollicitante, non autem Boeotorum causa ex composito venisse, et nisi ipsi per indicium homines il- los mature comprehendissent, futurum fuisse, ut civitas proderetur. Unde etiam unam quandam noctem apud Thesei templum, quod est in urbe, sub armis pernoctarunt.
Atque etiam Alcibiadis hospites, qui Argis erant, pet idem tempus in suspicionem venerunt, quod populo insidiarentur, et Argivorum obsides, qui collocati erant in insulis, Athenienses tunc Argivo populo his de causis interficiendos tradiderunt.
Denique suspiciones Alcibiadem undique circumstabant. Quamobrem quod eum adductum ad judicium morte mulctare vellent, ita demum mittunt Salaminiam navem in Siciliam et illius causa et aliorum, de quibus indicia delata erant.
Mandatum autem erat, ut ei praeciperent, ut se purgaturus sequeretur, non tamen ipsum comprehenderent, caventes, ne ea res apud milites suos in Sicilia aut apud hostes turbas daret, pnecipue vero cupientes Manlineos et Argivos permanere, quod existimarent, eos illius opera inductos esse ad hanc militiae societatem.
Atque ille quidem habens suam navem, itemqua ii, qui una insimulati erant, ex Sicilia cum navi Salaminia, tanquam Athenas ituri, dicesserunt; et quum Thurios advenissent, non amplius sunt secuti, sed ex navi egressi non comparebant, metuentes in criminatione sibi facta ad judicium proficisci.
Qui vero navi Salaminia vehebantur, aliquamdiu quidem quaerebant Alcibiadem ejusque socios, sed quum nusquam comparerent, navigationis cursum conficere perrexerunt. Alcibiades vero, quum jam exsul esset, non multo post ex agro Thurio in Peloponnesum navigio vectus transmisit; Athenienses vero illum et eos, qui cum illo erant, deserto judicio, capite condemnarunt.
Postea vero ceteri Atheniensium duces, qui erant in Sicilia, quum exercitum in duas partes divisissent, et uterque suam partem sortito accepisset, cum omnibus copiis Selinuntem et Egestam versus navigarunt, partim quidem, quod scire vellent, num Egestaei pecunias daturi essent, partim vero etiam, ut Selinunliorum res explorarent et controversias cognoscerent, quae iis cum Egestaeis intercedebant.
Siciliae autem oram a sinistra legentes ab ea parte, quae ad sinum Tyrrhenum vergit, Himeram appulerant, quae sola in hac Siciliae parte est Graeca civitas; quae quum eos non reciperet, praetervehebantur.
Et praetervehendo ceperunt Hyccara, oppidum Sicanicam quidem, sed Egestaeis hostile; erat autem maritimum. Quum autem incolas in servitutem abstraxissent, oppidum Egestaeis tradiderunt (ipsorum enim equitatus adfuerat), ipsi vero rursus cum peditatu quidem per Siculorum agrum iter fecerunt, donec Ca-tanam pervenerunt; naves vero, quae captivos vehebant, circumvectae sunt.
Nicias autem ex Hyccaris Egestam confestim praetervectus, quum de ceteris rebus egisset et triginta talenta accepisset, ad exercitum aderat; et captivos vendiderunt et ex iis confecta sunt centum et viginti talenta.
Illinc autem circumvecti ad socios Siculorum iverunt, imperantes, ut exercitum mitterent; et cum dimidia sui exercitus parte adversus Hyblam Geleatin, quae hostilis erat, profecti sunt, nec expugnarunt. Et aestas finiebatur.
Inseqnente hieme statim Athenienses sese praepa- rare coeperunt ad invadendas Syracusas, Syracusani vero et ipsi vicissim, ut adversus illos ituri.
Quod enim ad primum eorum pavorem et exspectationem Athenienses non protinus eos invaserant, quotidie temporia progressu magis ac magis se ipsos colligebant; item quod adulteriorem navigantes Siciliae oram valde procul ab ipsis abesse videbantur, et Hyblam profecti eamque aggressi non expugnarant, inulto magis eos contempserunt, et postulabant. quemadmodum vulgus animis sumptis facere solet, ut duces se. Catanam versus ducerent, quandoquidem illi contra se non venirent.
Quinetiam equites Syracusani, qui ad specu · landum assidue usque ad Atheniensium castra provehebantur, quum alia probra per contumeliam in eoe ingerebant, tum vero illud percontabantur, num potius secum in aliene agro habitaturi venissent, quam Leontinos in propria sede collocaturi.
Quae quum cognoscerent Atheniensium duces, et vellent illos cum universo populo ab urbe quam longissime abducere, ipsi vero interea sub noctem cum classe praetervecti locum castris idoneum per otium occupare, scientes ejus rei se haud perinde facultatem habituros, si ex navibus adversus hostes jam praeparatos descenderent, aut itinere terrestri euntes ab illis animadverterentur (sus enim levi armaturae et multitudini, quod nullus equitatos ipsis adesset, Syracusanorum equitatum, qui multus erat, magna detrimenta daturum; ita vero se locum capturos, unde ab Itostium equitatu nullum memoratu dignum damnum essent accepturi; monebant eos autem de loco ad Olympieum sito, quem etiam occuparunt, Syracusanorum exsules, qui ipsos sequebantur), hujusmodi igitur conatum ad perficienda ea quae cupiebant, duces machinati sunt.
Mittunt quemdam fidei sibi probatae virum et Syracusanorum ducibus pro existimatione sua non minus amicum ; erat autem Catanaeus hic vir, et a quibusdam Cata-nffis se venire dicebat, quorum illi nomina noverant, et quos suae factionis studiosos in urbe adhuc superessc sciebant.
Dicebat autem Athenienses in urbe procul a castris pernoctare, et si illi certa die primo diluculo ad exercitum cum universo populo venire vellent, se quidem interclusuros eos, qui essent apud se, et naves incensuros, illos vero vallum adortos exercitum Atheniensem facile capturos ; fore autem Catanacorum permultos ad rem gerendam adjutores, et jam paratos esse, a quibus ipse veniret.
Syracusanorum autem duces quum et alioqui ceteris quoque in rebus essent eonfidentiores, et in animo haberent, vel sine his nuntiis adversus Catanam cum apparatu proficisci, longe etiam inconsideratius fidem huic homini habuerunt, statimque constituta die, ad quam adessent, eum remiserunt, ipsique (jam enim etiam Selinuntii et alii nonnulli ex sociis aderant) Syracusanis omnibus edixerunt, ut conjunctis universis copiis exirent Quum autem res omnes ad illam expeditionem necessarias praeparassent, et dies adventaret, ad quam se venturos constituerant, iler ingressi, ut Catanam versus proficiscerentur, ad Symaethum j llumen in agro Leontino castra posuerunt.
Athenienses vero quum intellexissent, eos adventare, assumptis omni- bus copiis et suorum et Siculorum, et quotquot propterea accesserant, eisque in naves et navigia impositis sub noctem Syracusas versus contenderunt.
Et Athenienses simul atque dies illuxit, egressi sunt in locum, qui erat juxta Olympieum, ibi castra metaturi, et eodem tempore Syracusanorum equites, qui primi ad Catanam accesserant, quum cognovissent totum exercitum classe vectum discessisse, reversi rem peditatui nunciant; tunc vero cuncti regressi ad suppetias urbi ferendas accurrebant.
Interea vero Athenienses, quod longum iis iter esset, per otium castra posuerunt in opportuno loco, et in quo proelii initium erant facturi, quotiescumque vellent, et vel in ipsa munitione vel ante eam ab equitatu Syracusanorum minime infestari poterant; ab una enim parte munitiones et aedificia et arbores et stagnum hostes prohibebant, ab altera vero loca praerupta.
Caesisque .vicinis arboribus et ad mare delatis et juxta naves vallum fixerunt, et in Dascone simul et munitionem ab ea patie, quae aditu hostibus erat facillima, e saxis electis lignisque constructam celeriter erexerunt, et Anapi pontem solverunt.