Kitap 6
Hac eadem liieme Athenienses volebant cum majore apparatu, quam erat is, quem cum Lachete et Eurymedonte miserant, rursus in Siciliam navigare et eam, si possent, subigere, quum quidem ipsorum plerique ignari essent magnitudinis illius insulae ac multitudinis et Graecorum et barbarorum in ea habitantium, et bellum se suscipere haud multo minus, quam quod adversus Peloponnesios susceperant.
Nam Siciliae ambitus est non multo minor octo dierum circumnaviganti nave oneraria, et tanta quum sit, viginti tantum stadiorum ad summum maritimo spatio discluditur, ne sit continens.
Sic autem antiquitus habitata est ac tot gentes in universum eam tenuerunt. Antiquissimi quidem in quadam illius regionis parte feruntur habitasse Cyclopee atque Ue-strygones, quorum ego neque genus dicere habeo, neque unde venerint, neque quo abierint; sufficiant autem ea, quae a poetis dicta sunt, et quae unusquisque de iis sentit
Sicani vero post eos primi sedes hic posuisse potantur, et ut ipsi quidem praedicant vel priores, quod essent indigenae, sed ut veritas comperitur, lberi origine et a Si-cano lberiae flumine per Ligyes expulsi. Et ab iis haec insula tunc Sicania vocabatur, quum prius Trinacria nominaretur ; et nunc etiam Siciliae partes ad occasum vergentes incolunt.
Ilio autem capto quidam Trojani, qui Achaeos effugerant, navibus ad Siciliam appulerunt, sedibusque positis ad Sicanorum fines, universi vocati sunt Elymi, ur-besque eorum Eryx et Egesta. His autem accolae accesserunt Phocenses quoque nonnulli ex eorum numero, qui a Troja tunc in Libyam tempestate delati primum, deinde ex Libya in Siciliam transmisere.
Siculi vero ex Italia (illic enim habitabant) in Siciliam trajecerunt, fugientes Opicos, ut et credibile est et fama fertur, ratibus vecti observato freto, quum ventus secundus flabat, aut fortasse etiam aliqua alia ratione eo navigantes. Sunt autem nunc etiam in Italia Siculi, et illa regio a quodam Italo Siculorum rege, qui nomen hoc habebat, sic Italia cognominata est
Quum autem in Siciliam trajecissent ingenti agmine, et Sicanos proelio victos in meridionales et occidentales insulae partes amandarunt, et auctores fuerunt, ut haec insula pro Sicania vocaretur Sicilia, et ferocissimas illius agri partes, postquam eo trajecerunt, retinentes incoluerunt, annis prope trecentis ante Graecorum in Siciliam adventum; et nunc quoque tenent mediterraneas ejus insulae partes, et eas, quae ad aquilonem vergunt.
Phoenices praeterea per eandem passim habitaverunt occupatis ad mare promontoriis et parvis insulis adjacentibus, ut cum Siculis negotiarentur; et postquam pennulti Graecorum cum navibus eo trajecerunt, relictis plerisque insute partibus Motyam et Soloentem et Panormum, oppida Elymis finitima, in unum coeuntes incolebant, et societate Etymorum freti, et quod Carthago perexiguo tnyeclu illinc a Sicilia distat. Tot igitur numero barbari atque boc modo Siciliam habitaverunt.
Graecorum autem primi Chalcidenses ex Euboea navigantes cum Thucle coloniae duce Naxum condiderunt, et Apollinis Archegetae aram, quae nunc extra urbem exstat, exstruxerunt, supra quam quoties sacri legati e Sicilia solvunt, primum sacrificium laciunt.
Syracusas autem insequente anno Archias, HeracKdarum unus, Corintho profectus condidit, Siculis ex insula prius expulsis, in qua nunc non amplius mari circumflua urbs sita est interior; ' postea vero et urbs ea, quae est extra hanc insulam, muro alteri urbi adjuncta, populo frequens facta est.
Thudes autem et Chalcidenses Naxo profecti anno quinto post Syracusas conditas et Leontinos, ejectis bello Siculis, condiderunt , et post ipsos Catanam; ipsi vero Catanaei Euarchum coloniae deducendae ducem crearunt.
Per idem vero tempus et Lamis coloniam Megaris ducens in Siciliam pervenit, et super Pantaciam flumen locum quemdam nomine Trolilum condidit,.et illinc postea digressus et apud Leontinos aliquandiu In republica una cum Chalcidensibus versatus, deinde ab Leontinis ejectus Thapsum condidit et ipse quidem obiit; ceteri vero Thapso expulsi, quum Hyblo rex Siculus terram iis prodidisset et viam monstrasset, Megara, quae Hyblaea vocata sunt, condiderunt.
Et cum hic ducentae et quadraginta quinque annos habitassent, a Gelone Syracusarum rege ex urbe et agro expulsi sunt. Sed antequam expellerentur, anno centesimo post urbem ab ipsis conditam, Selinuntem, Pamillo illuc misso, condiderunt. Hic autem e Megaris ipsorum metropoli eo profectus, urbem illam cum ceteris sociis condidit.
Gelam vero Antiphemus e Rhodo et Entimus ex Creta suam uterque coloniam ducentes communiter condiderunt anno quadragesimo quinto post Syracusas habitari coeptas. Atque urbi quidem a Gela flumine nomen impositum est; locos vero,- ubi nunc urbs est sila, et qtii primus muro munitus est, Lindii vocatur; jura autem Dorica iis constituta sunt. .
Anno autem propemoduin centesimo octavo ab urbe sua condita Geloi Acragantem condiderunt, urbe ab Acragante fluvio nominata, ducibas autem coloniae ducendae creatis Aristonoo et Pystilo, legibus-que Geloorum coloniae datis/
Zancle vero initio quidem a latronibus, qui e Cumis, urbe Chalcidica in agro Opico sita, venerant, condita est; postea vero multitudo, quae ex Chalcide et ex reliqua Euboea venerat, agrum communiter possedit; ejusque coloniae duces fuerunt Perieres atque Crataemenes, alter e Cumis, alter e Chalcide. Nomine autem urbe primo quiaem a Siculis Zancle vocata erat, quod locus ille speciem felcis habeat; falcem autem Siculi zanclen appellant; postea vere ipa quidem a Samos et aliis Ionibus, qui Medos fugientes ad Siciliam appulerant, expulsi sunt;
Samios vero Anaxilas, Rheginoram tyrannus, noo mullo post ejecit et mfaem hommibiis mixtis frequentem reddidit, et nomine motato Messenes a soa antiqua patria nominavit.
Atque Himerae Zancle colonia ab Eodide et Simo et Sacooe coodita est, et Chalcidenses quidem maximo nnmero in istam coloniam venerant, sed una cum iis habitaverant et Syracusani exsules, a contraria factione superati, qui Myletidae vocantur; et lingua quidem istorum est medium quoddam genus ex Chalcidica et Dorica mixtum, leges vero Chalcidenses obtinuerant
Aene autem et Casmense a Syracusanis conditae sunt, et Aerae quidem septuaginta annis post Syracusas, Casmenae vero viginti cirriter post Aeras.
Et Camarina primum a Syracusanis condita est, ferme centum et triginta quinque annis post Syracusas conditas; conditores ejus vero fuerant Dascon et Menecoios. Quum autem Camarinaei a Syracusanis propter defectionem bello ex suis sedibus expulsi essent, non multo post Hippocrates , Gelae tyrannus, quum pro Syracusanorum captivorum redemptione Camarinaeum agrum accepisset, ipse coloniae dux Camarinam condidit. Et rursus quum a Geloae deleta esset, tertium condita est a Gelone.
Tot igitur gentes Graecorum et barbarorum Siciliam incolebant, et tantae huic insulae Athenienses impeto quodam animi bellum inferre statuerant, cupientes quidem, quae verissima erat causa, totius imperio poliri, simul vero quodam honesto praetextu cognatis suis et qui iis praeterea accesserant sociis opem ferre volentes.
Maxime autem impulerunt eos Egestaeorum legati, qui illic aderant et enixius auxilium implorabant. Quum enim Selmuntiis essent finitimi, bellum adversus eos susceperant propter quasdam res, quae ad connubia spectabant, et propter agrum controversum, et Selinuutii, accitis Syracusanis sociis, bello eos terra marique premebant; quamobrem Egesta» Atheniensibus in memoriam revocantes societatem Lachete duce et superioris Leontinorum belli tempore factam orabant eos, ut sibi missa classe succurrerent, et quum alia multa dicebant, tum vero, quod caput erat, si Syracusani impune ferrent, quod Leontinos suis sedibus expulissent, et si ceteris Atheniensium sociis praeterea attritis ipei omnem Sicilia: potentiam in suam potestatem redigerent, periculum esse, ne forte aliquando cum magno apparatu Dorienses Doriensibus propter cognationem et simul etiam eorum coloni Peloponnesiis, a quibus essent emissi, auxilium ferentes ipsorum etiam imperium uua demolirentur; prudentium autem esse, cum reliquis adhuc sociis obsistere Syracusanis, praesertim quum ipsi Egestsei satis pecuniae ad bellum essent colla turi.
Quae quum audirent Athenienses in concionibus saepenumero et ab Egeslaeis tractata et ab illis, qui iis patrocinabantur, decreverunt legatos primum Egestam. mittere, qui explorarent, num pecuniam, ut dicerent, in aerario et in templis haberent, et qui simul cognoscerent, quo in statu esset bellum, quod cum Selinuutiis gerebant.
Et legati quidem Atheniensium in Siciliam missi sunt; Lacedaemonii vero eadem hieme eorumque socii praeter Corinthios cum exercitu in agrum Argivum profecti non magnam agri pariem vastarunt, et frumenti aliquid abs-portarunt plaustris secum adductis, et Argivos exsules Orneis collocarunt, et paucos ex reliquo exercitu apud eos reliquerunt, initisque foederibus ad certum tempus, ut per id Omeatae et Argivi se invicem non laederent, cum reliquis copiis domum redierunt.
Quum autem non multo post Athenienses cum triginta navibus et sexcentis gravis armaturae militibus venissent, Argivi cum Atheniensibus, universo suorum exercitu educto, unum quidem diem Orneas oppugnabant; sed sub noctem quum procul castra haberent, ii qui Orneis erant, illinc effugerunt. Quod ubi sensere postero die Argivi, Orneis eolo aequitatis redierunt, et mox Athenienses etiam cum classe domum reverterunt.
Atque Methonen etiam Macedoniae finitimam quum equites mari transportassent partim ex suis partim ea Macedonibus apud se exsulantibus, Perdiccae terram maleficiis infestabant.
Lacedaemonii vero missis nunciis ad Chalcidenses in Thracia incolentes, qui decem dierum inducias cum Atheniensibus habebant*, eos suis auxiliis Perdiccam in bello adjuvare jubebant; at illi nolebant. Atque Iure hiems finiebatur et hujus belli, quod Thucydides conscripsit, decimus sextus annus finiebatur.
Insequenli aestate vere ineunte Atheniensium legali ex Sicilia redierunt et Egestaei cum ipsis, ferentessexagiuta talenta argenti non signati, menstruum sexaginta navium stipendium, quae ut mitterentur erant oraturi.
Et Athenienses advocata concione, auditisque et Egestaeis et suis legatis, cum alia dicentibus ad persuadendum apposita et falsa, tum vero de pecunia renuntiantibus, multam et in templis et in aerario paratam esse, decreverunt sexaginta naves in Siciliam mittere et duces summa potestate praeditos, Alcibiadem Cliniae et Niciam N icerat i et Lamachum Xenophanis filium, qui opem quidem Egestaeis contra Seli-nuntios ferrent, sed et Leontinos in suis pristinis sedibus collocarent, si quod temporis spatium ipsis in bello super-esset, atque res ceteras in Sicilia gererent, ut reipublicae Atheniensium maxime expedire judicarent.
Quinto post haec die concio rursus habebatur de eo, qua ratione oporteret quam celerrime classem apparare, et decernere, si qua re ducibus ad hanc expeditionem opus esset.
Atque Nicias qui et invitus dux creatus erat et existimaret cives non bonum consilium cepisse, sed exigua et speciosa de causa Siciliae totius imperium, rem arduam, affectare, in medium progressus, a proposito revocare volebat et suadebat Atheniensibus talia.
« Haec quidem concio de nostra classis apparata est coacta, quonam modo in Siciliam navigare oporteat mihi vero adhuc de hoc ipso etiam consultandum videtur, num satius sit classem emittere, nec tam brevi consultaliooe de rebus magnis, viris alienigenis fide habitabellum suscipiendum, quod ad nos nihil pertineat
Quamquam ego quidem ex hujusmodi re honorem consequor, et meo ip»ius corpori minus quam ceteri metuo, quamvis putans pariter bonum esse dvem, qui et sibi ipsi aliquid et suis fortunis prospicit; hujusmodi enim vir maxime et rempublicam propter se ipsum bene geri volet. · Verum ut nec unquam ante propter honores mihi delatos quicquam aliter, quam sentiebam , dixi, sic ne nunc quidem alia dicam quamque optima esse sentio.
Atque pro ingeniis quidem vestris parum ponderis oratio mea sit habitura, si suadeam, ut et res praesentes conservetis, neve de iis, quae parata sunt, propter ea, quae incerta dubiaque sunt, periditemini; sed neque tempestive vos festinare, neque facile obtineri posse ea, ad qu® contenditis, haec docebo.
« Etenim dico vos multis hostibus hic relictis alios etiam illuc trajiciendo cupere huc attrahere.
Et opinamini fortasse foedera,quae inistis, aliquid firmitudinisbabere, quae quidem verbo tenus, dum vos nihil movebitis, foder» erunt (sic enim ut fierent, et quidam ex nostris et ex adrer-sariis egerunt), sed si quis justus exercitus noster aliquam cladem accipiat, hostes celeriter nos invadent, quippe qui primum quidem propter clades vi necessitatis coacti cum majore, quam nos, dedecore compositionem fecerunt; deinde vero in hac ipsa compositione multa controversa habemus.
Praeterea sunt etiam, qui ne has quidem pactiones admiserunt, iique non infirmissimi; sed alii quidem palam bellum gerunt, alii vero, quod Lacedaemonii adhuc quiescunt, ipsi quoque decem dierum induciis adhuc se continent.
Sed fortasse, si nostras opes distractas deprehenderint, id quod nunc urgemus, vel libentissime nos adorientur una cum Siciliensibus, quorum societatem sibi adjunctam antes plurimi aestimassent.
Quamobrem haec quispiam considerare debet, et non suspensis nostrae reipublicae rebus pericula snbire, neque aliud imperium affectare, priusqoam id, quod habemus, stabiliverimus, si quidem Chalcidenses, qui sunt in Thracia, quamvis tot annos a nobis jam defecerint, tamen in nostram potestatem nondum sunt redacti, et alii nonnulli in variis continentis partibus dubie parent. Nos vero Egestaeis scilicet sociis ut iqjuriam patientibus alacriter succurrimus; a quibus autem propter defectionem jampridem violamur, illo* ulcisci adhuc cunctamur.
« Atqui hos quidem si in nostram potestatem redegerimus, facile retinere poterimus; illis vero, quamris superiores fuerimus, quia longo intervallo distant et qub permulti suut, aegre poterimus imperare. Amentia vero est, bellum iis inferre, quos, si viceris, io potestate tua retinere nequeas, et si rem non feliciter gesseris, eamdem eos invadendi facultatem, quam prius, non sis habiturus.