Kitap 5
Insequente autem aestate induciae in spatium annuum ad Pythia usque factae solutae erant, ac per illud induciarum tempus Athenienses e Delo Delios summo ver unt, quod existimarunt, eos quum ob quoddam vetus piaculi crimen polluti essent, deo esse consecratos, et simul hanc sibi deesse partem expiationis, qua a me superius est declaratum ut sublatis defunctorum monumentis se recte fecisse censuerint. Atque Delii quidem Atramyttium in Asia situm, quod Pharnaces iis dedit, incoluerunt, prout quisque se eo conferre voluerat. ^
Cleo vero post exactas inducias quum rem Atheniensibus persuasisset, in Thraciam navigavit, secum ducens mille et ducentos gravis armaturae milites Athenienses et trecentos equites, et ex sociis longe plures, naves autem triginta.
Qui quum primum ad Scionen appulisset, quae adhuc obsidebatur, et quum illinc gravis armaturae milites ex praesidiariis assumpsisset, iu Colophonioruro portum, a Toronaeorum urbe non multum distantem, navigavit.
Quum autem illic intellexisset ex transfugis, neque Brasidam Toronae esse, neque eos, qui intus erant, ad resistendum pares esse, cum exercitu quidem pedestri ad urbem contendit, naves vero decem circummisit, ut in Torones portum circumveherentur.
Ac primum quidem venit ad munitionem, quam Brasidas urbi circumdederat, quod suburbana includere vellet, et diruta veleris muri parte unam urbem effecerat.
Quum autem Athenienses eam adorti essent, Pasite-lidas Lacedaemonius dux et praesidium, quod illic aderat, ei succurrens, hostibus resistebant Sed quum vi urgerentur, et simul naves, quae circummissae erant, in portum circumveherentur, Pasitelidas veritus, ne naves urbem desertam praeoccuparent, et munitione capta ipse interciperetur, ea relicta cursu ad urbem contendit.
Sed antevertunt eum Athenienses et ii, qui navibus vehebantur, Torone praeoccupata, et peditatus cum vociferatione e vestigio insecutus, et simul irrumpens per illam veteris muri partem, quae diruta erat. Et Peloponnesios quidem ac Toronaeos, qui repugnabant, statim interfecerunt, alios ?ero vivos ceperunt, inter quos et Pasitelidam ducem.
Brasidas vero veniebat quidem ad opem Toronae ferendam, sed quum in itinere eam captem intellexisset, se illinc recepit, quum quidem quadraginta circiter stadiis abesset, quominus prior adesset.
At Cleo et Athenienses duo tropaea erexerunt, unum quidem in portu, alterum vero ad munitionem et Toronaeorum quidem mulieres et liberos in servitutem abstraxerunt, ipsos vero, et Peloponnesios, et si quis alius Chalcidensium aderat, cunctos ad septingentos numero, Athenas miserunt; atque Peloponesii quidem postea, quum foedus initum est, ab ns d.miss. sunt, ceteri vero facta capitum permutatione, ut singula pro singulis darentur, ab Olynlhiis redempti sunt.
Sub idem tempus Boeoti Panactum Atlieniensium castellum in confiniis situm per proditionem ceperunt.
Cleo autem praesidio Toronae imposito, motis inde castris Athon montem classe circumvectus adversus Amphipolin ivit.
Phaeax vero Erasistrali filius cum duobus collegis ab Atheniensibus missus duabus navibus in Italiam atque Siciliam legatus sub idem tempus transmisit
Quum enim Athenienses post compositionem inter Sicilienses factam ex Sicilia discessissent, Leontini multos ad civitatis jus admiserunt, et plehs agrum viritim dividere in animo habebat.
Sed potentes quum hoc sensissent, Syracusanos accersunt plebemque expellunt. Et illi quidem vagi erraverunt, quo quemque sors tulit; at potentes inito cum Syracusanis foedere et urbe sua relicta et vastata, Syracusas civitate donati incoluerunt.
Postea vero quod praesentem rerum statum non probarent, relictis Syracusis» locum quemdam Leontinorum urbis, nomine Phocsas, occuparunt, et Bricinnias, arcem in agro Leontino munitam. Et plebeiorum antea expulsorum permulti ad eos iverunt, et statim e loco munito bellum gerere coeperunt.
Qua; audientes Athenienses Phaeacem mittunt, si quo modo adductis suis sociis, qui illic erant, ceterisque Siciliensibus» si possent, ad bellum communiter inferendum Syracusanis, qui potentiam sibi compararent, plebem Leontinam conservarent.
Phaeax autem quum eo pervenisset, Cama-rinaeis quidem et Acragantinis rem persuasit; Gelae vero quum res ei non successisset, ad ceteros non item perrexit, quod intelligebat, se rem iis non persuasurum, sed per Siculos Catanam reversus, simul etiam obiter ad Bricinnias profectus, et adhortatus eos, ut bono essent animo, navibus discedebat.
Dum autem in Siciliam pervehitur, et rursus inde revenitur, etiam cum nonnullis Italiae civitatibus egit de amicitia cum Atheniensibus ineunda; et incidit etiam in Locros, qui Messana, quam incoluerant, expulsi erant, et qui post compositionem inter Sicilienses factam, quum Mes-sanenses seditione laborarent, et eorum altera factio Locros accivisset, coloni submissi sunt, et fuit Messana aliquandiu in Locrorum potestate.
In hos igitur quum Phaeax domum redeuntes incidisset, eos nulla injuria affecit; Locri enim cum ipso transegerant de compositione cum Atheniensibus facienda.
Soli enim omnium sociorum , quo tempore Sicilienses gratiae reconciliationem inter se fecerunt, cum Alheniensious foedus inire noluerunt; et ne tunc quidem id fecissent, nisi bellum, quod cum Itonensibus et Melaeis, finitimis et colonis suis, gerebant, ipsos tenuisset occupatos* Et Phaeax quidem postea Athenas rediit.
Cleo vero, ubi a Torone solvens, nt dixi, adversus Amphipolin classe circumvectus est, profectus Eione, quam belli sedem delegerat, Stagirum Andriorum coloniam inva sit, nec cepit, sed Galepsum Thasiorum coloniam vi expugnavit.
Missisque ad Perdiccam legatis, ut ex societatis jure cum copiis ad se veniret, aliis etiam in Thraciaui missis ad Pollen Odomantum regem, qui quam plurimos
Thraces mercede conduceret, ipse ad Eionem per otium exspectabat.
Brasidas autem his auditis ipse quoque ad Cerdylium castra hostibus opposita fecit; est autem hic locus Argiliorum trans flumen editus, ab Amphipoli non procul distans, unde omnia prospici poterant. Quare Cleo cum suis copiis clam illinc discedere non potuisset; quod quidem Brasidas ipsum exspectabat facturum, ut contempta suorum paucitate adversus Amphipolin cum praesentibus copiis adseenderet.
Simul autem etiam se praeparabat, mille et quingentos Thraces mercede conductos, et Edones omnes, peltatos et equites evocans; habebat praeterea Myrciniorum et Chalcidensium, praeter eos, qui apud Amphipolin erant, mille peltatos.
Universorum autem militum gravis armaturae summa erat duo ferme millia et trecenti Graecorum equites. Ex his Brasidas cum mille et quingentis ad Cerdylium castra habebat, ceteri vero intra Amphipolin cum Clearida duce instructi erant.
Cleo vero primo quidem quiescebat, deinde vero coactus est faccre, quod Brasidas exspectabat.
Quum enim milites diuturnum illud otium moleste ferrent, et reputarent, quale futurum esset illius imperium, quanta cum impentia et ignavia conjunctum adversus quantam peritiam et audaciam, et domo jam ut eum inviti secuti essent, ille quum rumorem istum sensisset ipsosque, quod in eodem loco desiderent, gravari nollet, motis castris discedebat.
Et usus est eadem ratione, qua quum apud Pylum rem feliciter gessisset, aliquid se sapere putavit; ad pugnam enim ne exspectavit quidem, ut quis contra se prodiret, sed potius se adseendere dicebat, ut locum inspiceret, et majorem apparatum exspectabat, non ut firmissimo copiarum praesidio, m cogeretur, hostem circumfunderet, sed ut urbem copiis undique circumdatam vi expugnaret.
Profectus igitur, castrisque in colle natura munito ante Amphipolin positis, ipse contemplabatur Strymonis stagna, et qualis esset urbis situs Thraciam versus.
Et existimabat, se, quotiescunque voluisset, sine certamine illinc discessurum; nemo enim vel supra muros conspiciebatur, vel portis exibat, omnesque clausae erant. Quamobrem etiam existimabat se peccasse, quod sine machinis eo venisset; capturum enim se urbem fuisse, quod esset deserta.
Brasidas vero simul atque Athenienses castra movere videt, et ipse degressus a Cerdylio Amphipolin intrt-x it.
Et eruptionem quidem aut proelii potestatem Atheniensibus numquam fecit, de apparatu suo metuens et suos ratus impares hosti esse, non numero (nam propemo-dum pares erant), sed dignitate (nam in illa expeditione militabat electus ipsorum Atheniensium flos, et Lemniorum atque Imbriorum robur), sed parabat eos dolo aggredi.
Si enim suorum numerum et vilem armaturam, quam ipsa necessitas ministraral, hostibus ostendisset,existimabat se non facilius victorem fore, quam si ab iis ante conflictum conspectus non esset, neque propter id, quod res erat, in ipsorum contemptionem venisset.
Brasidas igitur quum centum et quinquaginta gravis armatura' milites delegisset, et reliquos Clearidae ducendos commisis- set, repente Athenienses, priusquam abirent, adoriri cogitabat, existimans illos non pariter nudatos a se iterum interceptura iri, si auxilia ad ipsos venissent.
Conio* catis autem militibus universis, quod eorum animos confirmare suuraque consilium iis aperire vellet, haec verba fecit
Viri Peloponnesii, e quali terra profecti simus, et eam propter animi generositatem perpetuo liberam esse et vos Dorienses cum Ionibus praelium commissuros esse, quibus superiores esse consuevistis, paucis a me declaratum sufficiat;
qua autem ratione hostes aggredi statuerim , docebo, ne, quod cum paucis, non autem cura uuii er-sis belli fortunam periclitamur, minus tutum vobis videatur, et timorem incutiat.
Conjicio enim hostes contemptione nostri, et quod non speraverint quemquam ad prer-lium contra se proditurum, locum illum conscendisse, et nunc nullis ordinibus servatis ad locorum contemplationem conversos securos esse.
Quisquis autem haec hostium peccata optime animadvertit, et simul pro viribus eos aggreditur, non tam aperte et acie palam contra ipsos instructa, quam pro eo, quod pro praesenti rerum statu utilitas flagitat, is ut plurimum ex animi sententia reni gerat;