Kitap 3
iratus fatis et tristis morte negata
Haemonides; necdum ora patent, dubiusque notari
signa dabat magnae longe manifesta ruinae
planctuque et gemitu; lacrimas nam protinus omnis
fuderat. haud aliter saltu devertitur orbus
45
pastor ab agrestum nocturna strage luporum,
cuius erile pecus silvis inopinus abegit
imber et tabernae ventosa cacumina lunae:
luce patent caedes; domino perferre recentes
ipse timet casus, haustaque informis harena
50
questibus implet agros, stabulique silentia magni
odit et amissos longo ciet ordine tauros.
Illum congestae portarum ad limina matres
ut solum videre—nefas!—nulla agmina circum
magnanimosque duces, nil ausae quaerere tollunt
55
clamorem, qualis bello supremus apertis
urbibus, aut pelago iam descendente carina,
ut primum invisi cupido data copia regis:
‘hanc tibi de tanto donat ferus agmine Tydeus
infelicem animam, sive haec sententia divum,
60
seu fortuna fuit; seu, quod pudet ira fateri,
vis invicta viri. vix credo et nuntius: omnes
procubuere, omnes, noctis vaga lumina testor
et socium manes et te, mala protinus ales,
qua redeo, non hanc lacrimis meruisse nec astu
65
crudelem veniam atque inhonorae munera lucis,
sed mihi iussa deum placitoque ignara moveri
Atropos atque olim non haec data ianua leti
eripuere necem, iamque ut mihi prodiga vitae
pectora et extremam nihil horrescentia mortem
70
aspicias: bellum infandum ominibusque negatam
movisti, funeste, aciem; dum pellere leges,
et consanguineo gestis regnare superbus
exsule, te series orbarum excisa domorum
planctibus adsiduis, te diro horrore volantes
75
quinquaginta animae circum noctesque diesque
adsilient; neque enim ipse moror.’ iam moverat iras
rex ferus, et tristes ignescunt sanguine vultus,
inde ultro Phlegyas et non cunctator iniqui
Labdacus—hos regni ferrum penes—ire manuque
80