noverat intactum vitio servare rigorem.
1
hic non divitias nigrantibus abdidit antris
nec tenebris damnavit opes; sed largior imbre
sueverat innumeras hominum ditare catervas.
quippe velut denso currentia munera nimbo
cernere semper erat, populis undare penates,
adsiduos intrare inopes, remeare beatos.
praeceps ilia manus fluvios superabat Hiberos
aurea dona vomens (sic vix 1 tellure revulsa
sollicitis fodiens miratur collibus aurum),
quantum stagna Tagi rudibus stillantia venis
effluxere decus, quanto pretiosa metalli
Hermi ripa micat, quantas per Lydia culta
despumat rutilas dives Pactolus harenas.
Non, mihi centenis pateant si vocibus ora
multifidusque ruat centum per pectora Phoebus,
acta Probi narrare queam, quot in ordine gentes
rexerit, ad summi quotiens fastigia iuris
venerit, Italiae late cum frena teneret
Illyricosque sinus et quos arat Africa campos.
sed nati vicere patrem solique merentur
victores audire Probi. non contigit illi
talis honor, prima cum parte viresceret aevi,
nec consul cum fratre fuit. vos nulla fatigat
cura diu maiora petens, non anxia mentem
spes agit et longo tendit praecordia voto:
coepistis quo finis erat. primordia vestra
vix pauci meruere senes, metasque tenetis
ante genas dulces quam flos iuvenilis inumbret
oraque ridenti lanugine vestiat aetas.
tu, precor, ignarum doceas, Parnasia, vatem,
quis deus ambobus tanti sit muneris auctor.
Postquam fulmineis impellens viribus hostem
belliger Augustus trepidas laxaverat Alpes,
Roma Probo cupiens dignas persolvere grates
sedula pro natis dominum flexura rogando
ire parat. famuli currum iunxere volantem
Impetus horribilisque Metus, qui semper agentes
proelia cum fremitu Romam comitantur anhelo,
sive petat Parthos seu cuspide turbet Hydaspen.
