exerce studiis et saevo praestrue Marti.
1
non brumae requies, non hibernacula segnes
enervent torpore manus. ponenda salubri
castra loco; praebenda vigil custodia vallo.
disce, ubi denseri cuneos, ubi cornua tendi
aequius aut iterum flecti; quae montibus aptae,
quae campis acies, quae fraudi commoda vallis,
quae via difficilis. fidit si moenibus hostis,
tum tibi murali libretur machina pulsu;
saxa rota; praeceps aries protectaque portas
testudo feriat; ruat emersura iuventus
effossi per operta soli, si longa moretur
obsidio, tum vota cave secura remittas
inclusumve putes; multis damnosa fuere
gaudia; dispersi pereunt somnove soluti;
saepius incautae nocuit victoria turbae.
neu tibi regificis tentoria larga redundent
deliciis, neve imbelles ad signa ministros
luxuries armata trahat. neu flantibus Austris
neu pluviis cedas, neu defensura calorem
aurea summoveant rapidos umbracula soles,
inventis utere cibis. solabere partes
aequali sudore tuas: si collis iniquus,
primus ini; silvam si caedere provocat usus,
sumpta ne pudeat quercum stravisse bipenni.
calcatur si pigra palus, tuus ante profundum
pertemptet sonipes. fluvios tu protere cursu
haerentes glacie, liquidos tu scinde natatu.
nunc eques in medias equitum te consere turmas;
nunc pedes adsistas pediti. tum promptius ibunt
te socio, tum conspicuus gratusque geretur
sub te teste labor.”Dicturum plura parentem
voce subis: “equidem, faveant modo numina coeptis,
haec effecta dabo, nec me fratrique tibique
dissimilem populi commissaque regna videbunt.
sed cur non potius, verbis quae disseris, usu
experior? gelidas certe nunc tendis in Alpes.
duc tecum comitem; figant sine nostra tyrannum
spicula; pallescat nostro sine barbarus arcu.
Italiamne feram furiis praedonis acerbi
