Orpheus

Orpheus, müziği sayesinde ölüm diyarını açıp eşini geri getirmeye çalışan, ama geri bakamama kuralını kırıp sonunda onu sonsuza kaybeden efsanevi bir şarkıcıdır.

Silenos

Gelin yanıma küçük dostlarım, oturun şöyle. Size öyle birinden bahsedeceğim ki, sazını eline aldığında kuşlar susar, ağaçlar dans etmeye başlardı. Adı Orpheus. Bu güzel ozan, bir gün Eurydike adında tatlı mı tatlı bir kıza gönlünü kaptırmış. Öyle çok severmiş ki onu, sanki güneşin ilk ışıkları gibiymiş hayatı.

Ama bir gün, Eurydike ormanda yürürken görünmez bir yılan onu ısırıvermiş. Güzel kız gökyüzünün ötesine, yeraltına doğru sessizce göçüp gitmiş. Orpheus’un dünyası işte o gün kararmış. Yasından dağlar taşlar sızlamış. O, öylece durup ağlamak yerine, sazını kapıp yeraltının kapılarına dayanmış.

İçerisi çok karanlık ve soğukmuş ama Orpheus çalmaya başlayınca her şey değişmiş. Sazının tınısı öyle içli, öyle güzelmiş ki, yeraltının kralları bile büyülenmiş. "Tamam," demişler, "Eurydike’yi al götür. Ama tek bir şartımız var: O senin arkandan gelirken, dışarı çıkana kadar sakın arkana dönüp bakma!"

Orpheus heyecanla yürümeye başlamış. Adımları yankılanıyormuş. Gün ışığına yaklaştığını hissettiğinde, kalbi yerinden çıkacak gibi olmuş. "Acaba arkamda mı?" diye merakına yenik düşmüş ve dayanamayıp bir anlık geriye dönüp bakıvermiş. Ah, o an! Eurydike daha tam gün ışığına çıkmamıştı ki, bir duman gibi incecik, sisli bir havaya karışıp geri yeraltına çekilmiş.

Orpheus bir kez daha kaybetmiş sevdiğini. Ondan sonra ne yapsa, nereye gitse hep onun adını sayıklamış. Sazının telleri bile sadece "Eurydike" diye ağlamış. Kışı hiç bitmeyen dağlarda, nehir boylarında dolaşmış durmuş.

Yıllar sonra, bir gece şenliğinde neşeli insanlar arasında bile o, hep eski güzel günlerin hüznüyle yaşamış. Sonunda o da gökyüzündeki dostlarının yanına gitmiş. Ama efsaneye göre, onun sazından dökülen o güzel ses, nehirlerin akışında ve rüzgarın fısıltısında hala yaşarmış. Irmağın kıyısına giderseniz, belki hala "Eurydike" diye yankılanan bir fısıltı duyarsınız.

İşte böyle küçükler; sevgi bazen hüzünlüdür, ama güzel bir ezgi gibidir, hiç bitmez. Şimdi gidin, doğanın sesini dinleyin, belki bir yerlerde Orpheus’un sazını duyarsınız. Benim de biraz dinlenmeye, belki bir kadeh üzüm suyu ile yorgunluğumu atmaya ihtiyacım var. Hadi bakalım, hoşça kalın!

Silenos'un Bildiği Gizli Gerçekler

Bak evlat, masallarda sana anlatılmayan bir sır var... İnsanlar kralların, ozanların ve gökyüzü sakinlerinin hayatlarını hep pırıltılı birer destan gibi dinlerler. Ama gerçek, çoğu zaman o parıltıların ardındaki tozlu ve acı dolu köşelerde saklıdır. Şimdi sana Orpheus'un hikayesini anlatacağım, ama bildiğin gibi değil.

Orpheus, sesiyle doğayı dize getirdiğini sandığımız o ünlü ozan. Gökyüzü sakinlerinin kurduğu o büyük sahnede, Orpheus bir başrol oyuncusuydu. Peki ya Eurydike? O, bir ozanın aşkına konu olan, sistemin çarkları arasında ezilen bir "piyon"dan başkası mıydı? Bir gün ormanda yürürken, Aristaios adında hırslı birinin özgürlüğünü kısıtlamaya çalışmasından kaçarken, kaderini çizen o yılanın zehrine kurban gitti. Gökyüzü sakinleri, bir kadının hayatını, hırslı bir erkeğin dürtülerine feda ettiler. İşte otorite budur evlat; güçlülerin hatalarının bedelini her zaman en zayıf olanlar öder.

Orpheus, sevdiğini geri almak için yerin altındaki o karanlık "Güçlülerin" krallığına, Dis'in huzuruna indi. Orada, yasalarıyla insanı köleleştiren o soğuk varlıkların karşısında müziğiyle diz çöktürdüğünü sandı. Ama unutma: Anlaşmalar, zorbalar tarafından konulduğunda asla adil değildir. Proserpina ona bir şart koştu: "Geriye bakma." Neden mi? Çünkü otorite, sana bir şey verirken bile seni kendi kurallarıyla sınırlamak, senin güvenini sınamak ister.

Orpheus bir anlık şüpheyle arkasına döndüğünde, tüm o "kutsal" anlaşma bozuldu. Eurydike bir duman gibi dağılıp gitti. O an aslında bir ayrılık değil, sistemin Orpheus'a "Sen sadece bizim izin verdiğimiz kadar özgürsün" deme biçimiydi. Orpheus, hayatının geri kalanını yas tutarak geçirdi, ama bu yas bile dünyadaki adaletsizliği değiştiremedi.

Sonunda, kendi dünyasının kurallarına başkaldıran, o sistemin "eğlence" ve "kutsal ritüel" dediği şenliklerde, Kikonların öfkeli kadınları tarafından paramparça edildi. Neden mi? Çünkü sistem, kurallarına uymayan veya kendi acısını sistemin şarkılarından üstün tutanları susturmayı iyi bilir. Ama yine de, Hebrus ırmağında sürüklenen başı, soğumuş diliyle bile bir gerçeği haykırmaya devam etti: Eurydike!

Evlat, dünya böyle işler. Güçlüler plan yapar, ozanlar şarkı söyler ama olan hep sessizleştirilenlere olur. Bir kadeh şarabın neşesiyle şunu hatırla: Gerçekleri sorgulamaktan, kralların ve tanrıların oyunlarını görmekten asla korkma. Çünkü en büyük bilgelik, sana anlatılan masalların ötesindeki o karanlık gerçekleri görebilmektir.

Through the Centuries Orpheus

AD 2 c. 1

AD 5 c. 1

Wall Hanging or Curtain Fragment with Orpheus and Eurydice — 450

AD 15 c. 1617

Orpheus, Eurydice and Aristaeus.[1]
Alternative title(s):

Orpheus and Eurydice. — 1450

Orpheus Charming the Animals and Trees with his Song — 1500

L'anima del Filosofo // o'sia // Orfeo e Euridice // Di Giuseppe Haydn // Atto 1° — 1500

Orfeo // Opera Seria // Del : Sig.re Gluck — 1500

Orfeo ed Euridice // azione teatrale // Per Musica // Del Sign.r Cav. Cristofano Gluck // Rappresentata in Vienna nell'anno // 1764 — 1500

Orfeo ed Euridice // Azzione Teatrale per Musica // Del Sig:re Cav:re Cristofano Gluck // Al Servizzio delle MM.II.RR — 1500

Orfeo ed Euridice // Festa Teatrale // Del Sig.re Caval : Gluck — 1500

Ouvertur // Orfeo ed Euridice // Azione teatrale // Del Sig.r Cav : Cristofaro Gluck — 1500

Ouvertur // Orfeo ed Euridice // Azione teatrale // Del Sig.re Cav. Cristoforo Gluck — 1500

L'Orfeo. Poesia del Sig.r Francesco Buti Musica del Sig.r Luigi Rossi. 1647. [A la fin :] Gre. Palelli. copiò in Roma nell' Anno 1889 — 1500

AD 16 c. 20

Orpheus und Eurydike
English: Orpheus and Eurydice — 1550

Orpheus and Eurydice (Medallion of Farnese Ceiling) — 1550

Beschreibung derer Fürstlicher Güligscher ec. Hochzeit: Theater in Pempelfort mit Aufführung der Orpheus-Sage — 1587

AD 17 c. 134

La muerte de EurídiceEnglish: The Death of Eurydice — 1630

Cushion Cover (Germany), ca. 1635 — 1635

Orpheus with Animals in a Landscape — 1640

Plate 100: The death of Orpheus, from Ovid s Metamorphoses — 1641

Orpheus and Eurydice, from 'Game of Mythology' (Jeu de la Mythologie) — 1644

Ornamental design with Orpheus and Eurydice — 1650

Ofreus playing on harp.
Polski: Orfeusz grający na harfie. — 1670

AD 18 c. 307

Orphée charmant les animaux
English: Orpheus Charming the Animals — 1740

Orpheus Charming the Nymphs, Dryads, and Animals — 1757

Orpheus and Eurydice (recto); Figure Studies (verso) — 1761

Orfeo ed Euridice. Acte 3, scène 1, Che farò senza Euridice

Alternative title: Del Sig.r Gluck — 1764

Orfeo ed Euridice. Azione teatrale per musica del sign.r car Cristofano Gluck... Rappresentata in Vienna nell' anno 1764...Gravé par Chambon — 1764

Del Sigre Gio. Cristiano Bach dell'opera d'Orfeo ed Euridice // firenze 1772 — 1772

Orfeo. Azione teatrale rappresentata nel nobilis.mo teatro di S. Benedetto, di Venezia nel carnovale dell' anno MDCCLXXVI. Composta in musica del sigr Ferdinando Bertoni,... — 1776

Orpheus and Eurydice fleeing Hades — 1785

AD 19 c. 88

Orpheus Mourning the Death of Eurydice — 1814

Euridice recedes into the Underworld — 1850

Orphée et EurydiceEnglish: Orpheus and Eurydice — 1850

Feuille d'études de bergers pour Orphée — 1850

L'ange de la Mort emportant Orphée — 1850

Nymphs Listening to the Songs of Orpheus — 1853

Orpheus Leading Eurydice (Orphee entrainant Eurydice) — 1860

Orphée ramenant Eurydice des enfers English: Orpheus Leading Eurydice from the Underworld — 1861

Modification of Orphée ramenant Eurydice des enfers — 1861

Thracian Girl Carrying the Head of Orpheus — 1864

Tracianische Frau mit dem Kopf des Orpheus und seiner Leier — 1865

Tracianische Frau mit dem Kopf des Orpheus und seiner Leier, Detail — 1865

Thracian Girl Carrying the Head of Orpheus on His LyreDeutsch: Tracianische Frau mit dem Kopf des Orpheus und seiner Leier Français : Orphée — 1865

Orpheus And Eurydice by George Frederick Watts — 1869

French: La Mort d'Orphée The death of Orpheus — 1874

Young Thracian woman carrying the head of Orpheus (Moreau) — 1875

Young Thracian Woman Carrying the Head of Orpheus — 1875

Orpheus and Eurydice on the Banks of the Styx — 1878

Orpheus' Kopf auf dem Wasser treibend English: Head of Orpheus Floating in the Water — 1881

Paintings of Orpheus charming the animals — 1891

Orpheus and Eurydice
Nederlands: Orpheus en Eurydice — 1893

Orfeus och Eurydike, Kungliga Operan 1894. Föreställningsbild — 1894

Mlle Gerville-Réache. Opéra-Comique. Orphée [et Eurydice] : [photographie, tirage de démonstration] / [Atelier Nadar] — 1899

Nymphs finding the head of Orpheus: a sketch of the nymph at the left — 1900

Study for Nymphs Finding the Head of Orpheus — 1900

Nymphs Finding the Head of Orpheus — 1900

AD 20 c. 120

Jeanne Gerville-Réache dans "Orphée" de Gluck / d'après un cliché Gerschel — 1903

French: Esquisse pour Orphée aux jacinthes — 1905

Orfeo : MDCVII / de Claudio Monteverdi ; publiée... par Vincent d'Indy — 1905

Ester Osborne in Orfeus at Kungliga Operan 1910 — 1910

Muse Finding the Head of Orpheus (Berge) — 1915

Paintings of Orpheus and Eurydice — 1930

Szenenbilder und Rollenporträts aus der Oper"Orpheus und Eurydike" von Christoph Willibald Gluck in der Deutschen Staatsoper Berlin — 1945

French: La Mort d'Orphée Death of Orpheustitle — 1950

The Head of Orpheus Floating Down the River Hebrus to the Sea
العربية: رأس أورفيوس يطفو أسفل نهر العبرانية إلى البحر بريشة جبران خليل جبران — 1950

Giuliana Tavolaccini in L'Orfeo, 1956-1957 — 1950

In Art Orpheus See all (46)

Orpheus And The Thracian Woman, Attic Red-Figure Neck-Amphora, By The Painter Of The Berlin Hydria, 460-450 Bc - Museo Gregoriano Etrusco - Vatican Museums -

Pan Painter Arv 551 9 Two Thracian Women

Dokimasia Painter Arv 414 34Ter Death Of Orpheus

Naples Painter Arv 1097 21Ter Orpheus Singing And Thracians - King With Woman And

Pittore Di Brygos (Cerchia), Kylix Con La Morte Di Orfeo, Attica 480 Ac

Manner Of The Kleophon Painter Arv 1148 7 Orpheus Singing Before The Thracians - Three Draped Youths

Painter Of Ruvo 1346 Arv 1401 1 Head Of Orpheus Giving Oracles - Two

Dokimasia Painter Arv 414 34Ter Death Of Orpheus

Orpheus And The Thracian Woman, Attic Red-Figure Neck-Amphora, By The Painter Of The Berlin Hydria, 460-450 Bc - Museo Gregoriano Etrusco - Vatican Museums -

Pan Painter Arv 551 9 Two Thracian Women

In Art Orpheus See all (274)

Orpheus and Eurydice

French: La Mort d'Orphée The death of Orpheus

The Death of Orpheus

French: La Mort d'Orphée Death of Orpheustitle

French: La Mort d'OrphéeDeath of Orpheustitle

Orpheus

Orpheus playing the violin