Epeisodion 3
Δηιάνειρα
γυναῖκες, ὡς δέδοικα μὴ περαιτέρω
πεπραγμένʼ ᾖ μοι πάνθʼ ὅσʼ ἀρτίως ἔδρων.
Χορός
τί δʼ ἔστι, Δῃάνειρα, τέκνον Οἰνέως;
665
Δηιάνειρα
οὐκ οἶδʼ· ἀθυμῶ δʼ, εἰ φανήσομαι τάχα
κακὸν μέγʼ ἐκπράξασʼ ἀπʼ ἐλπίδος καλῆς.
Χορός
οὐ δή τι τῶν σῶν Ἡρακλεῖ δωρημάτων;
Δηιάνειρα
μάλιστά γʼ, ὥστε μήποτʼ ἂν προθυμίαν
ἄδηλον ἔργου τῳ παραινέσαι λαβεῖν.
670
Χορός
δίδαξον, εἰ διδακτόν, ἐξ ὅτου φοβεῖ.
Δηιάνειρα
τοιοῦτον ἐκβέβηκεν οἷον, ἢν φράσω,
γυναῖκες, ὑμᾶς θαῦμʼ ἀνέλπιστον μαθεῖν.
ᾧ γὰρ τὸν ἐνδυτῆρα πέπλον ἀρτίως
ἔχριον, ἀργὴς οἰὸς εὐέρου πόκος,
675
τοῦτʼ ἠφάνισται διάβορον πρὸς οὐδενὸς
τῶν ἔνδον, ἀλλʼ ἐδεστὸν ἐξ αὑτοῦ φθίνει,
καὶ ψῇ κατʼ ἄκρας σπιλάδος· ὡς δʼ εἰδῇς ἅπαν,
ᾗ τοῦτʼ ἐπράχθη, μείζονʼ ἐκτενῶ λόγον.
ἐγὼ γὰρ ὧν ὁ θήρ με Κένταυρος, πονῶν
680
πλευρὰν πικρᾷ γλωχῖνι, προυδιδάξατο
παρῆκα θεσμῶν οὐδέν, ἀλλʼ ἐσῳζόμην
χαλκῆς ὅπως δύσνιπτον ἐκ δέλτου γραφήν.
καί μοι τάδʼ ἦν πρόρρητα καὶ τοιαῦτʼ ἔδρων·
τὸ φάρμακον τοῦτʼ ἄπυρον ἀκτῖνός τʼ ἀεὶ
685
θερμῆς ἄθικτον ἐν μυχοῖς σῴζειν ἐμέ,
ἕως νιν ἀρτίχριστον ἁρμόσαιμί που.
κἄδρων τοιαῦτα. νῦν δʼ, ὅτʼ ἦν ἐργαστέον,
ἔχρισα μὲν κατʼ οἶκον ἐν δόμοις κρυφῇ
μαλλῷ, σπάσασα κτησίου βοτοῦ λάχνην,
690
κἄθηκα συμπτύξασʼ ἀλαμπὲς ἡλίου
κοίλῳ ζυγάστρῳ δῶρον, ὥσπερ εἴδετε.
εἴσω δʼ ἀποστείχουσα δέρκομαι φάτιν
ἄφραστον, ἀξύμβλητον ἀνθρώπῳ μαθεῖν.
τὸ γὰρ κάταγμα τυγχάνω ῥίψασά πως
695
τῆς οἰός, ᾧ προύχριον, ἐς μέσην φλόγα,
ἀκτῖνʼ ἐς ἡλιῶτιν· ὡς δʼ ἐθάλπετο,
ῥεῖ πᾶν ἄδηλον καὶ κατέψηκται χθονί,
μορφῇ μάλιστʼ εἰκαστὸν ὥστε πρίονος
ἐκβρώματʼ ἂν βλέψειας ἐν τομῇ ξύλου.
700
τοιόνδε κεῖται προπετές· ἐκ δὲ γῆς, ὅθεν
προύκειτʼ, ἀναζέουσι θρομβώδεις ἀφροί,
γλαυκῆς ὀπώρας ὥστε πίονος ποτοῦ
χυθέντος εἰς γῆν Βακχίας ἀπʼ ἀμπέλου.
ὥστʼ οὐκ ἔχω τάλαινα ποῖ γνώμης πέσω·
705
ὁρῶ δέ μʼ ἔργον δεινὸν ἐξειργασμένην.
πόθεν γὰρ ἄν ποτʼ, ἀντὶ τοῦ θνῄσκων ὁ θὴρ
ἐμοὶ παρέσχʼ εὔνοιαν, ἧς ἔθνῃσχʼ ὕπερ;
οὐκ ἔστιν, ἀλλὰ τὸν βαλόντʼ ἀποφθίσαι
χρῄζων ἔθελγέ μʼ· ὧν ἐγὼ μεθύστερον,
710
ὅτʼ οὐκέτʼ ἀρκεῖ, τὴν μάθησιν ἄρνυμαι.
μόνη γὰρ αὐτόν, εἴ τι μὴ ψευσθήσομαι
γνώμης, ἐγὼ δύστηνος ἐξαποφθερῶ·
τὸν γὰρ βαλόντʼ ἄτρακτον οἶδα καὶ θεὸν
Χείρωνα πημήναντα, χὦνπερ ἂν θίγῃ,
715
φθείρει τὰ πάντα κνώδαλʼ· ἐκ δὲ τοῦδʼ ὅδε
σφαγῶν διελθὼν ἰὸς αἵματος μέλας
πῶς οὐκ ὀλεῖ καὶ τόνδε; δόξῃ γοῦν ἐμῇ.
καίτοι δέδοκται, κεῖνος εἰ σφαλήσεται,
ταύτῃ σὺν ὁρμῇ κἀμὲ συνθανεῖν ἅμα·
720
ζῆν γὰρ κακῶς κλύουσαν οὐκ ἀνασχετόν,
ἥτις προτιμᾷ μὴ κακὴ πεφυκέναι.
Χορός
ταρβεῖν μὲν ἔργα δείνʼ ἀναγκαίως ἔχει,
τὴν δʼ ἐλπίδʼ οὐ χρὴ τῆς τύχης κρίνειν πάρος.
Δηιάνειρα
οὐκ ἔστιν ἐν τοῖς μὴ καλοῖς βουλεύμασιν
725
οὐδʼ ἐλπίς, ἥτις καὶ θράσος τι προξενεῖ.
Χορός
ἀλλʼ ἀμφὶ τοῖς σφαλεῖσι μὴ ʼξ ἑκουσίας
ὀργὴ πέπειρα, τῆς σε τυγχάνειν πρέπει.
Δηιάνειρα
τοιαῦτα δʼ ἂν λέξειεν οὐχ ὁ τοῦ κακοῦ
κοινωνός, ἀλλʼ ᾧ μηδέν ἐστʼ οἴκοι βαρύ.
730
Χορός
σιγᾶν ἂν ἁρμόζοι σε τὸν πλείω λόγον,
εἰ μή τι λέξεις παιδὶ τῷ σαυτῆς· ἐπεὶ
πάρεστι, μαστὴρ πατρὸς ὃς πρὶν ᾤχετο.
Ὕλλος
ὦ μῆτερ, ὡς ἂν ἐκ τριῶν σʼ ἓν εἱλόμην,
ἢ μηκέτʼ εἶναι ζῶσαν, ἢ σεσωσμένην
735
ἄλλου κεκλῆσθαι μητέρʼ, ἢ λῴους φρένας
τῶν νῦν παρουσῶν τῶνδʼ ἀμείψασθαί ποθεν.
Δηιάνειρα
τί δʼ ἐστίν, ὦ παῖ, πρός γʼ ἐμοῦ στυγούμενον;
Ὕλλος
τὸν ἄνδρα τὸν σὸν ἴσθι, τὸν δʼ ἐμὸν λέγω
πατέρα, κατακτείνασα τῇδʼ ἐν ἡμέρᾳ.
740
Δηιάνειρα
οἴμοι, τινʼ ἐξήνεγκας, ὦ τέκνον, λόγον;
Ὕλλος
ὃν οὐχ οἷόν τε μὴ οὐ τελεσθῆναι· τὸ γὰρ
φανθὲν τίς ἂν δύναιτʼ ἂν ἀγένητον ποεῖν;
Δηιάνειρα
πῶς εἶπας, ὦ παῖ; τοῦ παρʼ ἀνθρώπων μαθὼν
ἄζηλον οὕτως ἔργον εἰργάσθαι με φής;
745
Ὕλλος
αὐτὸς βαρεῖαν ξυμφορὰν ἐν ὄμμασιν
πατρὸς δεδορκὼς κοὐ κατὰ γλῶσσαν κλύων.
Δηιάνειρα
ποῦ δʼ ἐμπελάζεις τἀνδρὶ καὶ παρίστασαι;
Ὕλλος
εἰ χρὴ μαθεῖν σε, πάντα δὴ φωνεῖν χρεών.
ὅθʼ εἷρπε κλεινὴν Εὐρύτου πέρσας πόλιν,
750
νίκης ἄγων τροπαῖα κἀκροθίνια,
ἀκτή τις ἀμφίκλυστος Εὐβοίας ἄκρον
Κήναιόν ἐστιν, ἔνθα πατρῴῳ Διὶ
βωμοὺς ὁρίζει τεμενίαν τε φυλλάδα·
οὗ νιν τὰ πρῶτʼ ἐσεῖδον ἄσμενος πόθῳ.
755
μέλλοντι δʼ αὐτῷ πολυθύτους τεύχειν σφαγὰς
κῆρυξ ἀπʼ οἴκων ἵκετʼ οἰκεῖος Λίχας,
τὸ σὸν φέρων δώρημα, θανάσιμον πέπλον·
ὃν κεῖνος ἐνδύς, ὡς σὺ προυξεφίεσο,
ταυροκτονεῖ μὲν δώδεκʼ ἐντελεῖς ἔχων
760
λείας ἀπαρχὴν βοῦς· ἀτὰρ τὰ πάνθʼ ὁμοῦ
ἑκατὸν προσῆγε συμμιγῆ βοσκήματα.
καὶ πρῶτα μὲν δείλαιος ἵλεῳ φρενί,
κόσμῳ τε χαίρων καὶ στολῇ, κατηύχετο·
ὅπως δὲ σεμνῶν ὀργίων ἐδαίετο
765
φλὸξ αἱματηρὰ κἀπὸ πιείρας δρυός,
ἱδρὼς ἀνῄει χρωτί, καὶ προσπτύσσεται
πλευραῖσιν ἀρτίκολλος, ὥστε τέκτονος,
χιτὼν ἅπαν κατʼ ἄρθρον· ἦλθε δʼ ὀστέων
ἀδαγμὸς ἀντίσπαστος· εἶτα φοινίας
770
ἐχθρᾶς ἐχίδνης ἰὸς ὣς ἐδαίνυτο.
ἐνταῦθα δὴ ʼβόησε τὸν δυσδαίμονα
Λίχαν, τὸν οὐδὲν αἴτιον τοῦ σοῦ κακοῦ,
ποίαις ἐνέγκοι τόνδε μηχαναῖς πέπλον·
ὁ δʼ οὐδὲν εἰδὼς δύσμορος τὸ σὸν μόνης
775
δώρημʼ ἔλεξεν, ὥσπερ ἦν ἐσταλμένον.
κἀκεῖνος ὡς ἤκουσε καὶ διώδυνος
σπαραγμὸς αὐτοῦ πλευμόνων ἀνθήψατο,
μάρψας ποδός νιν, ἄρθρον ᾗ λυγίζεται,
ῥιπτεῖ πρὸς ἀμφίκλυστον ἐκ πόντου πέτραν·
780
κόμης δὲ λευκὸν μυελὸν ἐκραίνει, μέσου
κρατὸς διασπαρέντος αἵματός θʼ ὁμοῦ.
ἅπας δʼ ἀνηυφήμησεν οἰμωγῇ λεώς,
τοῦ μὲν νοσοῦντος, τοῦ δὲ διαπεπραγμένου·
κοὐδεὶς ἐτόλμα τἀνδρὸς ἀντίον μολεῖν.
785
ἐσπᾶτο γὰρ πέδονδε καὶ μετάρσιος,
βοῶν, ἰύζων· ἀμφὶ δʼ ἐκτύπουν πέτραι,
Λοκρῶν τʼ ὄρειοι πρῶνες Εὐβοίας τʼ ἄκραι.
ἐπεὶ δʼ ἀπεῖπε, πολλὰ μὲν τάλας χθονὶ
ῥίπτων ἑαυτόν, πολλὰ δʼ οἰμωγῇ βοῶν,
790
τὸ δυσπάρευνον λέκτρον ἐνδατούμενος
σοῦ τῆς ταλαίνης, καὶ τὸν Οἰνέως γάμον
οἷον κατακτήσαιτο λυμαντὴν βίου,
τότʼ ἐκ προσέδρου λιγνύος διάστροφον
ὀφθαλμὸν ἄρας εἶδέ μʼ ἐν πολλῷ στρατῷ
795
δακρυρροοῦντα, καί με προσβλέψας καλεῖ·
ὦ παῖ, πρόσελθε, μὴ φύγῃς τοὐμὸν κακόν,
μηδʼ εἴ σε χρὴ θανόντι συνθανεῖν ἐμοί·
ἀλλʼ ἆρον ἔξω, καὶ μάλιστα μέν με θὲς
ἐνταῦθʼ ὅπου με μή τις ὄψεται βροτῶν·
800
εἰ δʼ οἶκτον ἴσχεις, ἀλλά μʼ ἔκ γε τῆσδε γῆς
πόρθμευσον ὡς τάχιστα, μηδʼ αὐτοῦ θάνω.
τοσαῦτʼ ἐπισκήψαντος, ἐν μέσῳ σκάφει
θέντες σφε πρὸς γῆν τήνδʼ ἐκέλσαμεν μόλις
βρυχώμενον σπασμοῖσι· καί νιν αὐτίκα
805
ἢ ζῶντʼ ἐσόψεσθʼ ἢ τεθνηκότʼ ἀρτίως.
τοιαῦτα, μῆτερ, πατρὶ βουλεύσασʼ ἐμῷ
καὶ δρῶσʼ ἐλήφθης, ὧν σε ποίνιμος Δίκη
τίσαιτʼ Ἐρινύς τʼ. εἰ θέμις δʼ, ἐπεύχομαι·
θέμις δʼ, ἐπεί μοι τὴν θέμιν σὺ προύβαλες,
810
πάντων ἄριστον ἄνδρα τῶν ἐπὶ χθονὶ
κτείνασʼ, ὁποῖον ἄλλον οὐκ ὄψει ποτέ.
Χορός
τί σῖγʼ ἀφέρπεις; οὐ κάτοισθʼ ὁθούνεκα
ξυνηγορεῖς σιγῶσα τῷ κατηγόρῳ;
Ὕλλος
ἐᾶτʼ ἀφέρπειν· οὖρος ὀφθαλμῶν ἐμῶν
815
αὐτῇ γένοιτʼ ἄπωθεν ἑρπούσῃ καλός.
ὄγκον γὰρ ἄλλως ὀνόματος τί δεῖ τρέφειν
μητρῷον, ἥτις μηδὲν ὡς τεκοῦσα δρᾷ;
ἀλλʼ ἑρπέτω χαίρουσα· τὴν δὲ τέρψιν ἣν
τὠμῷ δίδωσι πατρί, τήνδʼ αὐτὴ λάβοι.
820