Eksodos
Χορός
ἐγὼ μὲν οἰκτίρω σε συμφορᾶς κακῆς
τυχοῦσαν, οἵας μήποτʼ ὤφελες τυχεῖν.
[Episode]
ὦ τεκοῦσα μῆτερ, ἀνδρῶν ὄχλον εἰσορῶ πέλας.
Κλυταιμήστρα
τόν τε τῆς θεᾶς παῖδα, τέκνον, ᾧ σὺ δεῦρʼ ἐλήλυθας.
Ἰφιγένεια
διαχαλᾶτέ μοι μέλαθρα, δμῶες, ὡς κρύψω δέμας.
1340
Κλυταιμήστρα
τί δὲ τέκνον, φεύγεις;
Ἰφιγένεια
Ἀχιλλέα τόνδʼ ἰδεῖν αἰσχύνομαι.
Ἰφιγένεια
τὸ δυστυχές μοι τῶν γάμων αἰδῶ φέρει.
Κλυταιμήστρα
οὐκ ἐν ἁβρότητι κεῖσαι πρὸς τὰ νῦν πεπτωκότα.
ἀλλὰ μίμνʼ· οὐ σεμνότητος ἔργον, ἢν ὀνώμεθα.
Ἀχιλλεύς
ὦ γύναι τάλαινα, Λήδας θύγατερ—
1345
Κλυταιμήστρα
οὐ ψευδῆ θροεῖς.
1345
Ἀχιλλεύς
δείνʼ ἐν Ἀργείοις βοᾶται—
Κλυταιμήστρα
τίνα βοήν; σήμαινέ μοι.
Ἀχιλλεύς
ἀμφὶ σῆς παιδός—
Κλυταιμήστρα
πονηρὸν εἶπας οἰωνὸν λόγον.
Ἀχιλλεύς
ὡς χρεὼν σφάξαι νιν.
Κλυταιμήστρα
οὐδεὶς τοῖσδʼ ἐναντίον λέγει;
Ἀχιλλεύς
ἐς θόρυβον ἐγώ τι καὐτὸς ἤλυθον—
Κλυταιμήστρα
τίνʼ, ὦ ξένε;
Ἀχιλλεύς
σῶμα λευσθῆναι πέτροισι.
1350
Κλυταιμήστρα
μῶν κόρην σῴζων ἐμήν;
1350
Κλυταιμήστρα
τίς δʼ ἂν ἔτλη τοῦ σώματος τοῦ σοῦ θιγεῖν;
Κλυταιμήστρα
στρατὸς δὲ Μυρμιδὼν οὔ σοι παρῆν;
Ἀχιλλεύς
πρῶτος ἦν ἐκεῖνος ἐχθρός.
Κλυταιμήστρα
διʼ ἄρʼ ὀλώλαμεν, τέκνον.
Ἀχιλλεύς
οἵ με τὸν γάμων ἀπεκάλουν ἥσσονα.
Κλυταιμήστρα
ἀπεκρίνω δὲ τί;
Ἀχιλλεύς
τὴν ἐμὴν μέλλουσαν εὐνὴν μὴ κτανεῖν—
1355
Κλυταιμήστρα
δίκαια γάρ.
1355
Ἀχιλλεύς
ἣν ἐφήμισεν πατήρ μοι.
Κλυταιμήστρα
καὶ Ἀργόθεν γʼ ἐπέμψατο.
Ἀχιλλεύς
ἀλλʼ ἐνικώμην κεκραγμοῦ.
Κλυταιμήστρα
τὸ πολὺ γὰρ δεινὸν κακόν.
Ἀχιλλεύς
ἀλλʼ ὅμως ἀρήξομέν σοι.
Κλυταιμήστρα
καὶ μαχῇ πολλοῖσιν εἷς;
Ἀχιλλεύς
εἰσορᾷς τεύχη φέροντας τούσδε;
Κλυταιμήστρα
ὄναιο τῶν φρενῶν.
Ἀχιλλεύς
ἀλλʼ ὀνησόμεσθα.
1360
Κλυταιμήστρα
παῖς ἄρʼ οὐκέτι σφαγήσεται;
1360
Ἀχιλλεύς
οὔκ, ἐμοῦ γʼ ἑκόντος.
Κλυταιμήστρα
ἥξει δʼ ὅστις ἅψεται κόρης;
Ἀχιλλεύς
μυρίοι γʼ, ἄξει δʼ Ὀδυσσεύς.
Κλυταιμήστρα
ἆρʼ ὁ Σισύφου γόνος;
Κλυταιμήστρα
ἴδια πράσσων, ἢ στρατοῦ ταχθεὶς ὕπο;
Κλυταιμήστρα
πονηράν γʼ αἵρεσιν, μιαιφονεῖν.
Ἀχιλλεύς
ἀλλʼ ἐγὼ σχήσω νιν.
1365
Κλυταιμήστρα
ἄξει δʼ οὐχ ἑκοῦσαν ἁρπάσας;
1365
Ἀχιλλεύς
δηλαδὴ ξανθῆς ἐθείρας.
Κλυταιμήστρα
ἐμὲ δὲ δρᾶν τί χρὴ τότε;
Ἀχιλλεύς
ἀντέχου θυγατρός.
Κλυταιμήστρα
ὡς τοῦδʼ εἵνεκʼ οὐ σφαγήσεται.
Ἀχιλλεύς
ἀλλὰ μὴν ἐς τοῦτό γʼ ἥξει.
Ἰφιγένεια
μῆτερ, εἰσακούσατε
τῶν ἐμῶν λόγων· μάτην γάρ σʼ εἰσορῶ θυμουμένην
σῷ πόσει· τὰ δʼ ἀδύναθʼ ἡμῖν καρτερεῖν οὐ ῥᾴδιον.
1370
τὸν μὲν οὖν ξένον δίκαιον αἰνέσαι προθυμίας·
ἀλλὰ καὶ σὲ τοῦθʼ ὁρᾶν χρή, μὴ διαβληθῇ στρατῷ,
καὶ πλέον πράξωμεν οὐδέν, ὅδε δὲ συμφορᾶς τύχῃ.
οἷα δʼ εἰσῆλθέν μʼ, ἄκουσον, μῆτερ, ἐννοουμένην·
κατθανεῖν μέν μοι δέδοκται· τοῦτο δʼ αὐτὸ βούλομαι
1375
εὐκλεῶς πρᾶξαι, παρεῖσά γʼ ἐκποδὼν τὸ δυσγενές.
δεῦρο δὴ σκέψαι μεθʼ ἡμῶν, μῆτερ, ὡς καλῶς λέγω·
εἰς ἔμʼ Ἑλλὰς ἡ μεγίστη πᾶσα νῦν ἀποβλέπει,
κἀν ἐμοὶ πορθμός τε ναῶν καὶ Φρυγῶν κατασκαφαὶ
τάς τε μελλούσας γυναῖκας, ἤν τι δρῶσι βάρβαροι,
1380
μηκέθʼ ἁρπάζειν ἐᾶν τούσδʼ ὀλβίας ἐξ Ἑλλάδος,
τὸν Ἑλένης τείσαντας ὄλεθρον, ἣν ἀνήρπασεν Πάρις.
ταῦτα πάντα κατθανοῦσα ῥύσομαι, καί μου κλέος,
Ἑλλάδʼ ὡς ἠλευθέρωσα, μακάριον γενήσεται.
καὶ γὰρ οὐδέ τοί τι λίαν ἐμὲ φιλοψυχεῖν χρεών·
1385
πᾶσι γάρ μʼ Ἕλλησι κοινὸν ἔτεκες, οὐχὶ σοὶ μόνῃ.
ἀλλὰ μυρίοι μὲν ἄνδρες ἀσπίσιν πεφραγμένοι,
μυρίοι δʼ ἐρέτμʼ ἔχοντες, πατρίδος ἠδικημένης,
δρᾶν τι τολμήσουσιν ἐχθροὺς χὑπὲρ Ἑλλάδος θανεῖν,
ἡ δʼ ἐμὴ ψυχὴ μίʼ οὖσα πάντα κωλύσει τάδε;
1390
τί τὸ δίκαιον τοῦτό γε; ἆρʼ ἔχοιμʼ ἂν ἀντειπεῖν ἔπος;
κἀπʼ ἐκεῖνʼ ἔλθωμεν· οὐ δεῖ τόνδε διὰ μάχης μολεῖν
πᾶσιν Ἀργείοις γυναικὸς εἵνεκʼ οὐδὲ κατθανεῖν.
εἷς γʼ ἀνὴρ κρείσσων γυναικῶν μυρίων ὁρᾶν φάος.
εἰ βεβούληται δὲ σῶμα τοὐμὸν Ἄρτεμις λαβεῖν,
1395
ἐμποδὼν γενήσομαι ʼγὼ θνητὸς οὖσα τῇ θεῷ;
ἀλλʼ ἀμήχανον· δίδωμι σῶμα τοὐμὸν Ἑλλάδι.
θύετʼ, ἐκπορθεῖτε Τροίαν. ταῦτα γὰρ μνημεῖά μου
διὰ μακροῦ, καὶ παῖδες οὗτοι καὶ γάμοι καὶ δόξʼ ἐμή.
βαρβάρων δʼ Ἕλληνας ἄρχειν εἰκός, ἀλλʼ οὐ βαρβάρους,
1400
μῆτερ, Ἑλλήνων· τὸ μὲν γὰρ δοῦλον, οἳ δʼ ἐλεύθεροι.
Χορός
τὸ μὲν σόν, ὦ νεᾶνι, γενναίως ἔχει·
τὸ τῆς τύχης δὲ καὶ τὸ τῆς θεοῦ νοσεῖ.
Ἀχιλλεύς
Ἀγαμέμνονος παῖ, μακάριόν μέ τις θεῶν
ἔμελλε θήσειν, εἰ τύχοιμι σῶν γάμων.
1405
ζηλῶ δὲ σοῦ μὲν Ἑλλάδʼ, Ἑλλάδος δὲ σέ.
εὖ γὰρ τόδʼ εἶπας ἀξίως τε πατρίδος·
τὸ θεομαχεῖν γὰρ ἀπολιποῦσʼ, ὅ σου κρατεῖ,
ἐξελογίσω τὰ χρηστὰ τἀναγκαῖά τε.
μᾶλλον δὲ λέκτρων σῶν πόθος μʼ ἐσέρχεται
1410
ἐς τὴν φύσιν βλέψαντα· γενναία γὰρ εἶ.
ὅρα δʼ· ἐγὼ γὰρ βούλομαί σʼ εὐεργετεῖν
λαβεῖν τʼ ἐς οἴκους· ἄχθομαί τʼ, ἴστω Θέτις,
εἰ μή σε σώσω Δαναΐδαισι διὰ μάχης
ἐλθών. ἄθρησον· ὁ θάνατος δεινὸν κακόν.
1415
Ἰφιγένεια
λέγω τάδʼ οὐδὲν οὐδένʼ εὐλαβουμένη.
ἡ Τυνδαρὶς παῖς διὰ τὸ σῶμʼ ἀρκεῖ μάχας
ἀνδρῶν τιθεῖσα καὶ φόνους· σὺ δʼ, ὦ ξένε,
μὴ θνῇσκε διʼ ἐμὲ μηδʼ ἀποκτείνῃς τινά,
ἔα δὲ σῷσαί μʼ Ἑλλάδʼ, ἢν δυνώμεθα.
1420
Ἀχιλλεύς
ὦ λῆμʼ ἄριστον, οὐκ ἔχω πρὸς τοῦτʼ ἔτι
λέγειν, ἐπεί σοι τάδε δοκεῖ· γενναῖα γὰρ
φρονεῖς· τί γὰρ τἀληθὲς οὐκ εἴποι τις ἄν;
ὅμως δʼ, ἴσως γὰρ κἂν μεταγνοίης τάδε,
ὡς οὖν ἂν εἰδῇς τἀπʼ ἐμοῦ λελεγμένα,
1425
ἐλθὼν τάδʼ ὅπλα θήσομαι βωμοῦ πέλας,
ὡς οὐκ ἐάσων σʼ ἀλλὰ κωλύσων θανεῖν.
χρήσῃ δὲ καὶ σὺ τοῖς ἐμοῖς λόγοις τάχα,
ὅταν πέλας σῆς φάσγανον δέρης ἴδῃς.
οὔκουν ἐάσω σʼ ἀφροσύνῃ τῇ σῇ θανεῖν·
1430
ἐλθὼν δὲ σὺν ὅπλοις τοῖσδε πρὸς ναὸν θεᾶς
καραδοκήσω σὴν ἐκεῖ παρουσίαν.
Ἰφιγένεια
μῆτερ, τί σιγῇ δακρύοις τέγγεις κόρας;
Κλυταιμήστρα
ἔχω τάλαινα πρόφασιν ὥστʼ ἀλγεῖν φρένα.
Ἰφιγένεια
παῦσαι· ʼμὲ μὴ κάκιζε· τάδε δέ μοι πιθοῦ.
1435
Κλυταιμήστρα
λέγʼ· ὡς παρʼ ἡμῶν οὐδὲν ἀδικήσῃ, τέκνον.
Ἰφιγένεια
μήτʼ οὖν γε τὸν σὸν πλόκαμον ἐκτέμῃς τριχός,
μήτʼ ἀμφὶ σῶμα μέλανας ἀμπίσχῃ πέπλους.
Κλυταιμήστρα
τί δὴ τόδʼ εἶπας, τέκνον; ἀπολέσασά σε;
Ἰφιγένεια
οὐ σύ γε· σέσῳσμαι, κατʼ ἐμὲ δʼ εὐκλεὴς ἔσῃ.
1440
Κλυταιμήστρα
πῶς εἶπας; οὐ πενθεῖν με σὴν ψυχὴν χρεών;
Ἰφιγένεια
ἥκιστʼ, ἐπεί μοι τύμβος οὐ χωσθήσεται.
Κλυταιμήστρα
τί δαί; τὸ θνῄσκειν, οὐ τάφος, νομίζεται.
Ἰφιγένεια
βωμὸς θεᾶς μοι μνῆμα τῆς Διὸς κόρης.
Κλυταιμήστρα
ἀλλʼ, ὦ τέκνον, σοὶ πείσομαι· λέγεις γὰρ εὖ.
1445
Ἰφιγένεια
ὡς εὐτυχοῦσά γʼ Ἑλλάδος τʼ εὐεργέτις.
Κλυταιμήστρα
τί δὴ κασιγνήταισιν ἀγγελῶ σέθεν;
Ἰφιγένεια
μηδʼ ἀμφὶ κείναις μέλανας ἐξάψῃ πέπλους.
Κλυταιμήστρα
εἴπω δὲ παρὰ σοῦ φίλον ἔπος τι παρθένοις;
Ἰφιγένεια
χαίρειν γε. Ὀρέστην τʼ ἔκτρεφʼ ἄνδρα τόνδε μοι.
1450
Κλυταιμήστρα
προσέλκυσαί νιν ὕστατον θεωμένη.
Ἰφιγένεια
ὦ φίλτατʼ, ἐπεκούρησας ὅσον εἶχες φίλοις.
Κλυταιμήστρα
ἔσθʼ ὅ τι κατʼ Ἄργος δρῶσά σοι χάριν φέρω;
Ἰφιγένεια
πατέρα τὸν ἀμὸν μὴ στύγει, πόσιν γε σόν.
Κλυταιμήστρα
δεινοὺς ἀγῶνας διὰ σὲ δεῖ κεῖνον δραμεῖν.
1455
Ἰφιγένεια
ἄκων μʼ ὑπὲρ γῆς Ἑλλάδος διώλεσεν.
Κλυταιμήστρα
δόλῳ δʼ, ἀγεννῶς Ἀτρέως τʼ οὐκ ἀξίως.
Ἰφιγένεια
τίς μʼ εἶσιν ἄξων πρὶν σπαράσσεσθαι κόμης;
Κλυταιμήστρα
ἐγώ, μετά γε σοῦ—
Ἰφιγένεια
μὴ σύ γʼ· οὐ καλῶς λέγεις.
Κλυταιμήστρα
πέπλων ἐχομένη σῶν.
1460
Ἰφιγένεια
ἐμοί, μῆτερ, πιθοῦ·
1460
μένʼ· ὡς ἐμοί τε σοί τε κάλλιον τόδε.
πατρὸς δʼ ὀπαδῶν τῶνδέ τίς με πεμπέτω
Ἀρτέμιδος ἐς λειμῶνʼ, ὅπου σφαγήσομαι.
Κλυταιμήστρα
ὦ τέκνον, οἴχῃ;
Ἰφιγένεια
καὶ πάλιν γʼ οὐ μὴ μόλω.
Κλυταιμήστρα
λιποῦσα μητέρα;
1465
Ἰφιγένεια
ὡς ὁρᾷς γʼ, οὐκ ἀξίως.
1465
Κλυταιμήστρα
σχές, μή με προλίπῃς.
Ἰφιγένεια
οὐκ ἐῶ στάζειν δάκρυ.
ὑμεῖς δʼ ἐπευφημήσατʼ, ὦ νεάνιδες,
παιᾶνα τἠμῇ συμφορᾷ Διὸς κόρην
Ἄρτεμιν· ἴτω δὲ Δαναΐδαις εὐφημία.
κανᾶ δʼ ἐναρχέσθω τις, αἰθέσθω δὲ πῦρ
1470
προχύταις καθαρσίοισι, καὶ πατὴρ ἐμὸς
ἐνδεξιούσθω βωμόν· ὡς σωτηρίαν
Ἕλλησι δώσουσʼ ἔρχομαι νικηφόρον.