Stasimon 4
[Episode]
ἰὼ ἰώ. σχετλία τόλμης,
Χορός
ὦ γενναία καὶ μέγ’ ἀρίστη,
χαῖρε· πρόφρων σὲ χθόνιός θ’ Ἑρμῆς
Ἅιδης τε δέχοιτʼ. εἰ δέ τι κἀκεῖ
πλέον ἔστ’ ἀγαθοῖς, τούτων μετέχουσ’
745
Θεράπων
πολλοὺς μὲν ἤδη κἀπὸ παντοίας χθονὸς
ξένους μολόντας οἶδ’ ἐς Ἀδμήτου δόμους,
οἷς δεῖπνα προύθηκʼ· ἀλλὰ τοῦδ’ οὔπω ξένου
κακίον’ ἐς τήνδ’ ἑστίαν ἐδεξάμην.
750
ὃς πρῶτα μὲν πενθοῦντα δεσπότην ὁρῶν
ἐσῆλθε κἀτόλμησ’ ἀμείψασθαι πύλας.
ἔπειτα δ’ οὔτι σωφρόνως ἐδέξατο
τὰ προστυχόντα ξένια, συμφορὰν μαθών,
ἀλλʼ, εἴ τι μὴ φέροιμεν, ὤτρυνεν φέρειν.
755
ποτῆρα δ’ ἐν χείρεσσι κίσσινον λαβὼν
πίνει μελαίνης μητρὸς εὔζωρον μέθυ,
ἕως ἐθέρμην’ αὐτὸν ἀμφιβᾶσα φλὸξ
οἴνου· στέφει δὲ κρᾶτα μυρσίνης κλάδοις
ἄμουσ’ ὑλακτῶν· δισσὰ δ’ ἦν μέλη κλύειν·
760
ὃ μὲν γὰρ ᾖδε, τῶν ἐν Ἀδμήτου κακῶν
οὐδὲν προτιμῶν, οἰκέται δ’ ἐκλαίομεν
δέσποιναν· ὄμμα δ’ οὐκ ἐδείκνυμεν ξένῳ
τέγγοντες· Ἄδμητος γὰρ ὧδ’ ἐφίετο.
καὶ νῦν ἐγὼ μὲν ἐν δόμοισιν ἑστιῶ
765
ξένον, πανοῦργον κλῶπα καὶ λῃστήν τινα,
ἣ δ’ ἐκ δόμων βέβηκεν, οὐδ’ ἐφεσπόμην
οὐδ’ ἐξέτεινα χεῖρʼ, ἀποιμώζων ἐμὴν
δέσποιναν, ἣ ’μοὶ πᾶσί τ’ οἰκέταισιν ἦν
μήτηρ· κακῶν γὰρ μυρίων ἐρρύετο,
770
ὀργὰς μαλάσσουσ’ ἀνδρός. ἆρα τὸν ξένον
στυγῶ δικαίως, ἐν κακοῖς ἀφιγμένον;
Ἡρακλῆς
οὗτος, τί σεμνὸν καὶ πεφροντικὸς βλέπεις;
οὐ χρὴ σκυθρωπὸν τοῖς ξένοις τὸν πρόσπολον
εἶναι, δέχεσθαι δ’ εὐπροσηγόρῳ φρενί.
775
σὺ δ’ ἄνδρ’ ἑταῖρον δεσπότου παρόνθ’ ὁρῶν,
στυγνῷ προσώπῳ καὶ συνωφρυωμένῳ
δέχῃ, θυραίου πήματος σπουδὴν ἔχων.
δεῦρ’ ἔλθʼ, ὅπως ἂν καὶ σοφώτερος γένῃ.
τὰ θνητὰ πράγματ’ οἶδας ἣν ἔχει φύσιν;
780
οἶμαι μὲν οὔ· πόθεν γάρ; ἀλλ’ ἄκουέ μου.
βροτοῖς ἅπασι κατθανεῖν ὀφείλεται,
κοὐκ ἔστι θνητῶν ὅστις ἐξεπίσταται
τὴν αὔριον μέλλουσαν εἰ βιώσεται·
τὸ τῆς τύχης γὰρ ἀφανὲς οἷ προβήσεται,
785
κἄστ’ οὐ διδακτὸν οὐδ’ ἁλίσκεται τέχνῃ.
ταῦτ’ οὖν ἀκούσας καὶ μαθὼν ἐμοῦ πάρα,
εὔφραινε σαυτόν, πῖνε, τὸν καθ’ ἡμέραν
βίον λογίζου σόν, τὰ δ’ ἄλλα τῆς τύχης.
τίμα δὲ καὶ τὴν πλεῖστον ἡδίστην θεῶν
790
Κύπριν βροτοῖσιν· εὐμενὴς γὰρ ἡ θεός.
τὰ δ’ ἄλλ’ ἔασον ταῦτα καὶ πιθοῦ λόγοις
ἐμοῖσιν—εἴπερ ὀρθά σοι δοκῶ λέγειν;
οἶμαι μέν. οὔκουν τὴν ἄγαν λύπην ἀφεὶς
πίῃ μεθ’ ἡμῶν τάσδ’ ὑπερβαλὼν τύχας,
795
στεφάνοις πυκασθείς; καὶ σάφ’ οἶδ’ ὁθούνεκα
τοῦ νῦν σκυθρωποῦ καὶ ξυνεστῶτος φρενῶν
μεθορμιεῖ σε πίτυλος ἐμπεσὼν σκύφου.
ὄντας δὲ θνητοὺς θνητὰ καὶ φρονεῖν χρεών·
ὡς τοῖς γε σεμνοῖς καὶ συνωφρυωμένοις
800
ἅπασίν ἐστιν, ὥς γ’ ἐμοὶ χρῆσθαι κριτῇ,
οὐ βίος ἀληθῶς ὁ βίος, ἀλλὰ συμφορά.
Θεράπων
ἐπιστάμεσθα ταῦτα· νῦν δὲ πράσσομεν
οὐχ οἷα κώμου καὶ γέλωτος ἄξια.
Ἡρακλῆς
γυνὴ θυραῖος ἡ θανοῦσα· μὴ λίαν
805
πένθει· δόμων γὰρ ζῶσι τῶνδε δεσπόται.
Θεράπων
τί ζῶσιν; οὐ κάτοισθα τἀν δόμοις κακά;
Ἡρακλῆς
εἰ μή τι σός με δεσπότης ἐψεύσατο.
Θεράπων
ἄγαν ἐκεῖνός ἐστ’ ἄγαν φιλόξενος.
Ἡρακλῆς
οὐ χρῆν μ’ ὀθνείου γ’ οὕνεκ’ εὖ πάσχειν νεκροῦ;
810
Θεράπων
ἦ κάρτα μέντοι καὶ λίαν θυραῖος ἦν.
Ἡρακλῆς
μῶν ξυμφοράν τιν’ οὖσαν οὐκ ἔφραζέ μοι;
Θεράπων
χαίρων ἴθʼ· ἡμῖν δεσποτῶν μέλει κακά.
Ἡρακλῆς
ὅδ’ οὐ θυραίων πημάτων ἄρχει λόγος.
Θεράπων
οὐ γάρ τι κωμάζοντ’ ἂν ἠχθόμην σ’ ὁρῶν.
815
Ἡρακλῆς
ἀλλ’ ἦ πέπονθα δείν’ ὑπὸ ξένων ἐμῶν;
Θεράπων
οὐκ ἦλθες ἐν δέοντι δέξασθαι δόμοις.
πένθος γὰρ ἡμῖν ἐστι· καὶ στολμοὺς βλέπεις
Ἡρακλῆς
τίς δ’ ὁ κατθανών;
μῶν ἢ τέκνων τι φροῦδον ἢ γέρων πατήρ;
820
Θεράπων
γυνὴ μὲν οὖν ὄλωλεν Ἀδμήτου, ξένε.
Ἡρακλῆς
τί φῄς; ἔπειτα δῆτά μ’ ἐξενίζετε;
Θεράπων
ᾐδεῖτο γάρ σε τῶνδ’ ἀπώσασθαι δόμων.
Ἡρακλῆς
ὦ σχέτλιʼ, οἵας ἤμπλακες ξυναόρου.
Θεράπων
ἀπωλόμεσθα πάντες, οὐ κείνη μόνη.
825
Ἡρακλῆς
ἀλλ’ ᾐσθόμην μὲν ὄμμ’ ἰδὼν δακρυρροοῦν
κουράν τε καὶ πρόσωπον· ἀλλ’ ἔπειθέ με
λέγων θυραῖον κῆδος ἐς τάφον φέρειν.
βίᾳ δὲ θυμοῦ τάσδ’ ὑπερβαλὼν πύλας
ἔπινον ἀνδρὸς ἐν φιλοξένου δόμοις,
830
πράσσοντος οὕτω. κᾆτ’ ἐκώμαζον κάρα
στεφάνοις πυκασθείς; ἀλλὰ σοῦ τὸ μὴ φράσαι,
κακοῦ τοσούτου δώμασιν προκειμένου.
ποῦ καί σφε θάπτει; ποῦ νιν εὑρήσω μολών;
Θεράπων
ὀρθὴν παρ’ οἶμον, ἣ ’πὶ Λάρισαν φέρει,
835
τύμβον κατόψῃ ξεστὸν ἐκ προαστίου.
Ἡρακλῆς
ὦ πολλὰ τλᾶσα καρδία καὶ χεὶρ ἐμή,
νῦν δεῖξον οἷον παῖδά σ’ ἡ Τιρυνθία
Ἠλεκτρύωνος γείνατ’ Ἀλκμήνη Διί.
δεῖ γάρ με σῶσαι τὴν θανοῦσαν ἀρτίως
840
γυναῖκα κἀς τόνδ’ αὖθις ἱδρῦσαι δόμον
Ἄλκηστιν, Ἀδμήτῳ θ’ ὑπουργῆσαι χάριν.
ἐλθὼν δ’ ἄνακτα τὸν μελάμπεπλον νεκρῶν
Θάνατον φυλάξω, καί νιν εὑρήσειν δοκῶ
πίνοντα τύμβου πλησίον προσφαγμάτων.
845
κἄνπερ λοχαίας αὐτὸν ἐξ ἕδρας συθεὶς
μάρψω, κύκλον δὲ περιβάλω χεροῖν ἐμαῖν,
οὐκ ἔστιν ὅστις αὐτὸν ἐξαιρήσεται
μογοῦντα πλευρά, πρὶν γυναῖκ’ ἐμοὶ μεθῇ.
ἢν δ’ οὖν ἁμάρτω τῆσδ’ ἄγρας, καὶ μὴ μόλῃ
850
πρὸς αἱματηρὸν πέλανον, εἶμι τῶν κάτω
Κόρης Ἄνακτός τ’ εἰς ἀνηλίους δόμους
αἰτήσομαί τε· καὶ πέποιθ’ ἄξειν ἄνω
Ἄλκηστιν, ὥστε χερσὶν ἐνθεῖναι ξένου,
ὅς μ’ ἐς δόμους ἐδέξατ’ οὐδ’ ἀπήλασε,
855
καίπερ βαρείᾳ συμφορᾷ πεπληγμένος,
ἔκρυπτε δ’ ὢν γενναῖος, αἰδεσθεὶς ἐμέ.
τίς τοῦδε μᾶλλον Θεσσαλῶν φιλόξενος,
τίς Ἑλλάδ’ οἰκῶν; τοιγὰρ οὐκ ἐρεῖ κακὸν
εὐεργετῆσαι φῶτα γενναῖος γεγώς.
860
Ἄδμητος
πρόσοδοι, στυγναὶ δ’ ὄψεις χήρων
μελάθρων. ἰώ μοί μοι. αἶ αἶ.
ποῖ βῶ; ποῖ στῶ; τί λέγω; τί δὲ μή;
ἦ βαρυδαίμονα μήτηρ μ’ ἔτεκεν.
865
ζηλῶ φθιμένους, κείνων ἔραμαι,
κεῖν’ ἐπιθυμῶ δώματα ναίειν.
οὔτε γὰρ αὐγὰς χαίρω προσορῶν
οὔτ’ ἐπὶ γαίας πόδα πεζεύων·
τοῖον ὅμηρόν μ’ ἀποσυλήσας
870
[Choral 1]
—πρόβα, πρόβα· βᾶθι κεῦθος οἴκων.
Χορός
—πέπονθας ἄξι’ αἰαγμάτων.
Χορός
—δι’ ὀδύνας ἔβας, σάφ’ οἶδα . . .
Χορός
—τὰν νέρθε δ’ οὐδὲν ὠφελεῖς.
875
Χορός
—τὸ μήποτ’ εἰσιδεῖν φιλίας ἀλόχου
[Choral]
ἔμνησας ὅ μου φρένας ἥλκωσεν·
Ἄδμητος
τί γὰρ ἀνδρὶ κακὸν μεῖζον ἁμαρτεῖν
πιστῆς ἀλόχου; μή ποτε γήμας
880
ὤφελον οἰκεῖν μετὰ τῆσδε δόμους.
ζηλῶ δ’ ἀγάμους ἀτέκνους τε βροτῶν·
μία γὰρ ψυχή, τῆς ὑπεραλγεῖν
παίδων δὲ νόσους καὶ νυμφιδίους
885
εὐνὰς θανάτοις κεραϊζομένας
οὐ τλητὸν ὁρᾶν, ἐξὸν ἀτέκνους
ἀγάμους τ’ εἶναι διὰ παντός.
[Choral 1]
—τύχα τύχα δυσπάλαιστος ἥκει·
Χορός
—πέρας δέ γ’ οὐδὲν ἀλγέων τίθης.
890
Χορός
—βαρέα μὲν φέρειν, ὅμως δὲ . . .
Χορός
—τλᾶθʼ· οὐ σὺ πρῶτος ὤλεσας . . .
Χορός
—γυναῖκα· συμφορὰ δ’ ἑτέρους ἑτέρα
[Choral]
ὦ μακρὰ πένθη λῦπαί τε φίλων
895
τί μ’ ἐκώλυσας ῥῖψαι τύμβου
τάφρον ἐς κοίλην καὶ μετ’ ἐκείνης
τῆς μέγ’ ἀρίστης κεῖσθαι φθίμενον;
δύο δ’ ἀντὶ μιᾶς Ἅιδης ψυχὰς
900
τὰς πιστοτάτας σὺν ἂν ἔσχεν, ὁμοῦ
Χορός
ἐν γένει, ᾧ κόρος ἀξιόθρηνος
ἔφερε κακὸν ἅλις, ἄτεκνος ὤν,
[Choral]
ὦ σχῆμα δόμων, πῶς εἰσέλθω;
Ἄδμητος
πῶς δ’ οἰκήσω μεταπίπτοντος
δαίμονος; οἴμοι. πολὺ γὰρ τὸ μέσον·
τότε μὲν πεύκαις σὺν Πηλιάσιν
915
σύν θ’ ὑμεναίοις ἔστειχον ἔσω,
φιλίας ἀλόχου χέρα βαστάζων,
πολυάχητος δ’ εἵπετο κῶμος,
τήν τε θανοῦσαν κἄμ’ ὀλβίζων,
ὡς εὐπατρίδαι καὶ ἀπ’ ἀμφοτέρων
920
ὄντες ἀρίστων σύζυγες εἶμεν·
νῦν δ’ ὑμεναίων γόος ἀντίπαλος
λευκῶν τε πέπλων μέλανες στολμοὶ
λέκτρων κοίτας ἐς ἐρήμους.
925
Χορός
σοὶ πότμον ἦλθεν ἀπειροκάκῳ τόδ’
ἔθανε δάμαρ, ἔλιπε φιλίαν·
930
Ἄδμητος
φίλοι, γυναικὸς δαίμον’ εὐτυχέστερον
935
τοὐμοῦ νομίζω, καίπερ οὐ δοκοῦνθ’ ὅμως·
τῆς μὲν γὰρ οὐδὲν ἄλγος ἅψεταί ποτε,
πολλῶν δὲ μόχθων εὐκλεὴς ἐπαύσατο.
ἐγὼ δʼ, ὃν οὐ χρῆν ζῆν, παρεὶς τὸ μόρσιμον
λυπρὸν διάξω βίοτον· ἄρτι μανθάνω.
940
πῶς γὰρ δόμων τῶνδ’ εἰσόδους ἀνέξομαι;
τίν’ ἂν προσειπών, τοῦ δὲ προσρηθεὶς ὕπο,
τερπνῆς τύχοιμ’ ἂν ἐξόδου; ποῖ τρέψομαι;
ἡ μὲν γὰρ ἔνδον ἐξελᾷ μ’ ἐρημία,
γυναικὸς εὐνὰς εὖτ’ ἂν εἰσίδω κενὰς
945
θρόνους τ’ ἐν οἷσιν ἷζε, καὶ κατὰ στέγας
αὐχμηρὸν οὖδας, τέκνα δ’ ἀμφὶ γούνασι
πίπτοντα κλαίῃ μητέρʼ, οἳ δὲ δεσπότιν
στένωσιν οἵαν ἐκ δόμων ἀπώλεσαν.
τὰ μὲν κατ’ οἴκους τοιάδʼ· ἔξωθεν δέ με
950
γάμοι τ’ ἐλῶσι Θεσσαλῶν καὶ ξύλλογοι
γυναικοπληθεῖς· οὐ γὰρ ἐξανέξομαι
λεύσσων δάμαρτος τῆς ἐμῆς ὁμήλικας.
ἐρεῖ δέ μ’ ὅστις ἐχθρὸς ὢν κυρεῖ τάδε·
Ἰδοῦ τὸν αἰσχρῶς ζῶνθʼ, ὃς οὐκ ἔτλη θανεῖν,
955
ἀλλ’ ἣν ἔγημεν ἀντιδοὺς ἀψυχίᾳ
πέφευγεν Ἅιδην· εἶτ’ ἀνὴρ εἶναι δοκεῖ;
στυγεῖ δὲ τοὺς τεκόντας, αὐτὸς οὐ θέλων
θανεῖν. τοιάνδε πρὸς κακοῖσι κληδόνα
ἕξω. τί μοι ζῆν δῆτα κέρδιον, φίλοι,
960
κακῶς κλύοντι καὶ κακῶς πεπραγότι;
[Choral 1]
ἐγὼ καὶ διὰ μούσας
Χορός
καὶ μετάρσιος ᾖξα, καὶ
κρεῖσσον οὐδὲν Ἀνάγκας
965
γῆρυς, οὐδ’ ὅσα Φοῖβος Ἀσκληπιάδαις ἔδωκε
970
φάρμακα πολυπόνοις ἀντιτεμὼν βροτοῖσιν.
ἐλθεῖν, οὐ σφαγίων κλύει.
975
καὶ τὸν ἐν Χαλύβοις δαμάζεις σὺ βίᾳ σίδαρον,
980
οὐδέ τις ἀποτόμου λήματός ἐστιν αἰδώς.
[Choral 2]
καὶ σ’ ἐν ἀφύκτοισι χερῶν εἷλε θεὰ δεσμοῖς.
Χορός
τόλμα δʼ· οὐ γὰρ ἀνάξεις ποτ’ ἔνερθεν
985
κλαίων τοὺς φθιμένους ἄνω.
καὶ θεῶν σκότιοι φθίνουσι
φίλα μὲν ὅτ’ ἦν μεθ’ ἡμῶν,
φίλα δὲ καὶ θανοῦσ’ ἔσται,
γενναιοτάταν δὲ πασᾶν ἐζεύξω κλισίαις ἄκοιτιν.
μηδὲ νεκρῶν ὡς φθιμένων χῶμα νομιζέσθω
995
τύμβος σᾶς ἀλόχου, θεοῖσι δ’ ὁμοίως
καί τις δοχμίαν κέλευθον
1000
Αὕτα ποτὲ προύθαν’ ἀνδρός,
νῦν δ’ ἐστὶ μάκαιρα δαίμων·
χαῖρʼ, ὦ πότνι’, εὖ δὲ δοίης. τοῖαί νιν προσεροῦσι