De Partitione Oratoria

Sections

1 – 4 5 – 6 7 – 8 9 – 10 11 – 13 14 – 15 16 – 18 19 – 20 21 – 22 23 – 25 26 – 27 28 – 29 30 – 31 32 – 33 34 – 36 37 – 39 40 – 42 43 – 44 45 – 46 47 – 49 50 – 52 53 – 54 55 – 56 57 – 59 60 – 62 63 – 65 66 – 67 68 – 70 70 – 72 73 – 75 76 – 77 78 – 79 80 – 81 82 – 83 84 – 85 87 – 89 90 – 91 92 – 94 95 – 96 97 – 99 100 – 101 102 – 103 104 – 105 106 – 107 108 – 110 111 – 112 113 – 114 115 – 117 118 – 119 120 – 121 122 – 123 124 – 125 126 – 127 128 – 129 130 – 131 132 – 133 134 – 135 136 – 138 139 – 140

Latince

16 C. Expone deinceps quae ipsius orationis verborumque praecepta sint. P. Vnum genus est eloquendi sua sponte fusum; alterum versum atque mutatum. Prima vis est in simplicibus verbis, in coniunctis secunda. Simplicia invenienda sunt, coniunctio conlocanda est. Et simplicia verba partim nativa sunt partim reperta. Nativa ea, quae significata sunt sensu; reperta, quae ex eis facta sunt et novata aut similitudine aut imitatione aut inflexione aut adiunctione verborum.

17 atque etiam est haec distinctio in verbis; altera natura, tractatione altera. Natura, ut sint alia sonantiora grandiora leviora et quodam modo nitidiora, alia contra; tractatione autem, cum aut prppria sumuntur rerum vocabula aut addita ad nomen aut nova aut prisca aut ab oratore modificata et inflexa quodam modo; qualia sunt ea quae transferuntur aut inmutantur, aut ea quibus tamquam abutimur, aut ea quae obscuramus, quae incredibiliter tollimus, quaeque admirabilius quam sermonis consuetudo patitur ornamus.

18 C. Habeo de simplicibus verbis, nunc de coniunctione quaero. P. Numeri quidam sunt in coniunctione servandi consecutioque verborum. Numeros aures ipsae metiuntur, ne aut non compleas verbis quod proposueris aut redundes. Consecutio autem, ne generibus numeris temporibus personis casibus perturbetur oratio. Nam ut in simplicibus verbis quod non est Latinum, sic in coniunctis quod non est consequens vituperandum est.