Book 6
Syracusanorum vero legali, qui Corinthum et Lacedae-monem missi erant, oram Italiae praetervehentes Italis persuadere conabantur, ne negligerent ea, quae ab Atheniensibus fierent, quod et in illorum perniciem haec pariter struerentur, et quum Corinthum pervenissent, verba faciebant, postulantes, ut pro cognationis jure sibi auxilium ferrent.
Atque Corinthii confestim ipsi primi decreverunt omni studio succurrendum, et cum iis legatos Lacedamonem mittebant, quo his quoque persuaderent, ut et illic beti uro apertius gererent adversus Athenienses, et aliquod auxilium in Siciliam mitterent.
Et Corinthii legati Lacedaemone aderant, et simul etiam Alcibiades cum exsilii Sociis, qui tunc statim quo dixi tempore in fuga advectus navi oneraria cx agro Thurio primum ad Cyllenen agri Elei, mox deinde Laccd.vinonem, ab ipsis Lacedaemoniis accitus, data publica (ide profeclus erat; metuebat enim illos propter res ad Mantineam gestas.
Contigit autem, ut in Lacedaemoniorum concione et Corinlliii et Syracusani et Alcibiades eadem rogantes Lacedaemoniis persuaderent. Et quum ephori et magistratus in animo haberent legatos mittere Syracusas, ut impedirent, ne cum Atheniensibus paciscerentur, nec tamen ad opem ferendam animo essent prompto, Alcibiades in medium progressus exacuebat Lacedaemonios et excitavit hujusmodi verbis :
« Necesse est, me de mea criminatione apud vos primum verba Iacere, ne propter suspiciones de me conceptas publicam causam alieniore animo audiatis.
Quamvis enim mei majores publicum vestrae civitatis hospitium ob querelam aliquam vobis renuntiassent, ego ipse id rursus instauraus oflicia vobis praestabam quum alia, lum vero In clade, quam ad Pylum accepistis. Et quum in hoc ego studio perseverarem, vos de compositione cum Atheniensibus agentes iuimicis quidem meis, re per ipsos temptata , potentiam, mihi vero ignominiam conciliastis.
Et ob ea jure a me, quum et ad Mantineorum et Argivorum j partes transirem, et in celeris rebus vobis adversarer, laedebamini ; et nunc, etiam si quis tunc, dum damnum accipiebatis, immerito mihi irascebatur, rem cum veritate examinans sententiam mutet : aut si quis, quod factionem popularem potius sectarer, ideo me deteriorem esse putabat, ne sic quidem se recte mihi infensum esse ducat.
Tyrannis enim semper infesti sumus; quicquid autem tyrannis adversatur, populus nominatur; et ex eo nobis popularium partium principatus permansit. Simul quod civitas imperio populari plerumque regitur, necesse erat res praesentes sequi.
Sed tamen in administranda republica conati sumus nos moderatius gerere, quam pro intemperantia , quae apud nos invaluerat. Alii vero erant et majorum memoria et nunc, qui plebem ad deteriora concitabant, qui quidem me quoque ejecerunt.
Nos vero universa; reipublicae praefuimus, aequum esse censentes, in qua forma civitas maxima atque Uberrima fuisset, et quam quis accepisset, hanc etiam conservare, quandoquidem popularem quidem statum satis noramus qualis esset, quum onmcs, qui aliquid existimare possunt, tum ego etiam magis, quo eum magis objurgare possim. Sed de vecordia, de qua inter omnes constat, nihil novi dici possit; eam immutare autem non videbatur nobis esse tutum, dum vos hostes nobis instaretis.
« Quae igitur ad meas criminationes pertinent, talia exstiterunt; jam vero ea de quibus et vobis est consultandum, et mihi, si quid melius novi, sententia proponenda, cognoscite.
In Siciliam eo animo trajecimus, primum quidem, ut Sicilienses, si possemus, in nostram potestatem redigeremus, mox vero post illos, et Italos, deinde ut etiam illos, qui Carthaginiensium imperio parent, atque adeo ipsos temptaremus.
Quod si haec nobis successissent aut omnia aut etiam pleraque, tunc vero Peloponnesum aggredi statueramus, universis Graecorum copiis, quas nobis illinc abjunxissemus, adductis, mullisque barbaris mercede conductis, et Iberis et aliis, qui omnium [barbarorum] in illis regionibus habitantium sine controversia bellicosissimi nunc habentur, aedificatis etiam permultis tnremibus, praeter nostras, quod Italia magnam materiae copiam habet, quibus Peloponnesum circumcirca obsidentes, et peditatu pariter a terra impetu facto, urbium aliis quidem per vim captis, aliis vero circumvallatis, sperabamus fore, ut eam facile debellaremus, postea vero totius etiam Gratiae imperio potere-mur.
Pecuniam autem et commeatum, ut res illas commodius perageremus, ipsa regionum illarum oppida nobis adjuncta, sine hujus regionis proventu, nobis erant abunde suppeditatura.
« Quae igilur fuerint nostra consilia de dassc nunc profecta, ex homine, qui res istas exploratissimas habet, audistis, et qui reliqui sunt duces, pariter hac, si possint, peragent. Res autem illas salvas non fore, nisi succurratis, jam dis: ite.
Sicilienses enim sunt illi quidem mimis periti, sed tamen, si frequentes in unum coeant, nunc etiam superstites esse poterunt. Syracusani vero sotietptoeltocuin universis copiis jam victi et classe simul obsessi non poterunt Atheniensium apparatui, qui nunc fllic est, resistere.
Et haec urbs si capietur, tenetur omnis etiam Sicilia, et mox etiam Italia; atque periculum, quod illinc vobis impendere mod i praedixi, non multo post in vos irruat.
Quare nemo dc Sicilia tantum, sed etiam de Peloponneso se consultare putet, nisi haec celeriter fodetis, scilicet et exercitum in naves impositum illoe mittetis, ita ut qui ipsi remigantes transvecti fuerint, deinde statim milites sint, et, quod ipso exercitu longe utilius esse puto, virum Spartanum imperatorem, ut et eoe, qui adsunt, ordine componat, et illos, qui adesse recusant, ad officium compellat; ita enim et qui vobis amici sunt, majorem habebunt fiduciam, et qui animo sunt dubio, minus timide accedent.
Et quod attinet ad hujus regionis loca, oportet vos simul hinc apertius bellum inferre, ut et Syracusani existimantes, vos de se solicilos esae, acrius resistant, et Athenienses aliud auxilium suis in Siciliam minus mittant.
Munire autem oportet Deceleam, que est in Attica, quod Athenienses praeter cetera perpetuo formidant et hoc solum contra se in bello non temptatum esse putent. Et sane quis ita certissimis damnis hostes afficiat, si qua· maxime ipsos formidare senserit, haec ipse plane comperta habens iis inferat ;. par est enim optime sua quemque ipsum mala, unde pcncolum aliquod impendeat, oognoscere ac formidare.
Commoda autem, quae ex hac munitione exstructa vos ipsi perdpietis, et quibus adversarios fnir prohibebitis, ut multa omittam, ea, qua; maxima eant, sum-matim dicam. Nam et ea, quibus ipsorum ager est instructus, pleraque partim capta, partim sua sponte in vestram potestatem venient, et proventibus, quos percipiunt ex argenti secturis, quao sunt in Laurio monte, et commodis, qusecumque nunc ex agro judiciisque capiunt, statim privabuntur, maxime quum a sociis vectigalia non afferentur, qui existimantes, bellum a vobis acriter jam. administrari, illos contemnent.
n Quarum rerum ut aliquid mature et impigre fiat, in vobis est situm, Lacedaemonii, quando fieri quidem ha* posse (existimo autem fore, ut opinione minime fallar) prorsus confido.
Et a vobis peto, ut ne cui vestrum deterior esse videar, si adversus patriam meam cum infestissimis ejus hostibus ego, qui quondam patriseamans habiti» sum, jam acerrime tendam, neve oratio mea veniat in suspicionem nomine cupiditatis, quae exsulum propria siL
Exsul enim sum improbitatis illorum, qui me expulerunt, sed non vestrae, si milii credideritis, utilitatis; neque vero vos, qui nobis hostibus aliquando nocuistis, magis pr» hostibus estis habendi, quam qui amicos coegerunt bosles fieri.
Et amorem in patriam nou quum injuriam accipio, habeo, sed quum in republica tuto vixi. Neque existimo, me bellum inferre ei, quae adhuc patria, mihi sit, imo vero potius eam, quae mihi nulla est, recuperare. Atque is vere est patriae amans, non qui suam, quam injuste amisit, non invadit, sed qui eam quavis ratione propter illius deside rium recuperare conatur.
Quamobrem, Lacedaemonii, jure meo a vobis peto, ut opeia mea et in periculis et in omnibus laboribus intrepide utamini, reputantes id, quod ab omnibus passim jactatur, si hostis vobis vehementer nocebam, me etiam amicum multum vobis prodesse posse, idque eo magis, quo magis res quidem Atheniensium cognitas habeo, vestras vero conjecturis assequebar; atque ut vos ipsi nunc, credentes de maximi momenti rebus consultari, ne tergiversemini expeditionem in Siciliam atque in Atticam suscipere, ut exigua manu auxilio profecti res magnas, quae illic sunt, conservetis, et Atheniensium potentiam et praesentem et futuram evertatis, et in posterum ipsi tuto agatis, et universae Graeciae non invitae, sed voluntariae et per benevolentiam imperium obtineatis. »
Alcibiades quidem haec dixit; Lacedaemonii vero quum et ipsi jam antea bellum Athenis inferre cogitarent, sed adhuc cunctarentur et occasionem observarent, tunc multo magis confirmati sunt, postquam ille haec singula docuit, quod existimarent, se audisse ab eo, qui planissime nosset;
quamobrem animum jam advertebant ad muniendam Deceleam, et in praesenti etiam ad Siculos, ut iis aliquod auxilium mitterent. Et Gylippum, Cleandridae filium, Syracusanis ducem assignatum jubebant cum illis et Corinthiis consultare operamque dare, ut pro praesenti rerum facultate certissime et celerrime aliquod auxilium Siculis mitteretur.
Ille vero Corinthiis imperabat, ut duas quidem naves jam tum Asinen ad se mitterent, reliquas vero praepararent, quascumque mittere destinarent, utque, quum tempus adesset, ad navigandum essent paratae. His autem constitutis discedebant Lacedaemone.
Atheniensium etiam triremis, quam duces ad pecunias et equites adducendos miserant, Athenas ex Sicilia pervenit. Athenienses vero, quum postulata audissent, et commeatum et equitatum exercitui mittere decreverunt. Atque haec hiems finiebatur, et hujus belli, quod Thucydides conscripsit, decimus septimus annus finiebatur.
Insequentis autem aestatis vere statim iueunle Athenienses, qui erant in Sicilia, castris e Catana motis navigarunt adversus Megara, quae sunt in Sicilia, unde, quemadmodum et prius a me commemoratum est, Syracusani pulsis sub Gelone tyranno cultoribus agrum ipsi habent.
Exscensu autem ex navibus in terram facto et agros vastarunt, et ad quamdam Syracusanorum munitionem profecti , quum eam non expugnassent, rursus et pedestri itinere et navibus ad Teream fluvium se receperunt, et quum in campestria adseendissent, ea vastabant, et frumentum incendebant, et quum incidissent in nonnullos Syracusanos, quorum numerus non erat magnus, et eorum aliquot interfecissent , et tropaeum erexissent, ad classem redierunt
Et Catanam reversi assumptis illinc cibariis cum omnibus copiis adversus Centoripa, Siculorum oppidum, accedebant, eoque per deditionem certis conditionibus factam in suam potestatem redacto, discedebant, et dum iter faciunt, segetes Inessaeorum et Hyblaeorum incendebant.
Catanam autem reversi offendunt equites ducentos quinquaginta Athenis missos sine equis, ac cum illorum cultu, quod ipsam Siciliam equos suppeditaturam putarent, et equestres sagittarios trigintar et trecenta argenti talenta.
Eodem vere Lacedaemonii expeditione adversus Argos suscepta progressi quidem sunt ad Cleonas usque, sed facto terrae motu domum redierunt. Postea vero Argivi irruptione in agrum Thyreaticum suo finitimum facta magnam Lacedaemoniorum praedam ceperunt, qua? talentis non ' minus viginti quinque vendita est.
Neque multo post eadem aestate populus Tliespiensis impetu facto in magistratus rerum non est potitus, sed quum Thebani illis opem tulissent, partim quidem comprehensi sunt, partim Athenas confugerunt.
Eadem aestate Syracusani quum intellexissent, Atheniensibus venisse equites, et jam eos adversus se ire statuisse, existimantes, si Athenienses non occupassent Epipolas, locum praeruptum et urbi prope imminentem, se non facile circumvallatum iri, ne si prodio quidem superati essent, aditus, qui ad Epipolas patebant, tueri parabant, ne per hos clam se hostes adseenderent; nulla enim alia parte eos ilhic adscendece posse.
Nam reliquae illius eoliis partes sunt altae et ad urbem usque declives et introrsus omnino patentes, et locus a Syracusanis ideo vocatus est Epipolae, quod supra cetera loca eminet.
Atque hi quidem cum universis populi copiis, simulae dies illuxit, in pratum juxta Anapum fluvium egressi (jam enim Hermocra-tes imperator ejusqne collegae imperium acceperant) exercitum recensebant, et prius ex omni gravis armaturae no· mero sexcentos electoe exemerunt, quibus praeerat Diotnilus, Andrius exsul, ut et Epipolis essent praesidio, et si ad aliquid aliud opus esset, in unum congregati celeriter adessent.
Postridie autem hujus noctis Athenienses exercitum lustrabant, et clam illis jam cum universis copiis e Catana profecti ad locum nomine Leontem, ab Epipolis sex septemve stadiis distantem, appulerunt, et pieditatum in terram exposuerunt et cum classe Thapsum subierunt; est autem peninsula, quae angusto terrae limite in mare prominet, neque mari neque terra multum a Syracusis distans.