Book 1
Accidit autem, ut idem studium nobis sit et apud vos usu inconsultum et in nostris rebus in praesentia parum commodum.
Nam et qui nunquam antehac cujusquam socii voluntarii fuerimus, nunc hoc ipsum ab aliis petituri venimus, et simul in praesenti bello, quod cum Corinthiis gerimus, eam ob causam deserti sumus ab omnibus, et nostra illa, quae prius prudentia videbatur, quod non societate cum aliis inita aliorum arbitrio simul periclitari voluimus, nunc in manifestam imprudentiam et imbecillitatem mutata est.
Atque in navali quidem praelio, quod commissum est, soli Corinthios reppulimus; nunc vero quandoquidem majore apparatu tam ex Peloponneso, quam ex reliqua Graecia contra nos exorti sunt et nos videmus domesticis tantum viribus fretos non posse superiores evadere, et simul magnum est periculum, si in illorum potestatem redigamur, necesse est et vestra et cujuslibet alius auxilia implorare, et venia digni sumus, si non malitia, sed potius opinionis errore, superiori nostrae quieti res contrarias audemus.
« Erit autem, si nos audieritis, casus hic, qui nobis petendi necessitatem attulit, vobis multis nominibus honorificus, primum quidem, quod iis, qui injuriam patiuntur, non autem aliis nocent, opem feretis, deinde vero, si in maximarum rerum discrimen adductos recipiatis, beneficium quam fieri potest maxime cum aeterno testimonio collocetis; et classem habemus, quae, vestra excepta, omnium maxima est.
Ac considerate, quaenam rarior prosperitatis occasio, quaeve hostibus molestior esse possil, quam si ea potentia, quam vobis esse adjunctam magnae pecuniae, magnaeque gratiae anteposuissetis, adsit sponte sua, sine periculis et sumptu se ipsam offerens et praeterea apud multitudinem quidem afTerens virtutis opinionem; illis vero, quibus opem feretis, gratiam, et vobis ipsis potentiam. Quae ex omni temporum memoria perpaucis simul omnia contigerunt; paucique sunt, qui illis, a quibus belli societatem petunt, praesidium et ornamentum haud minus daturi, quam ab ipsis accepturi veniant.
Bellum autem, in quo vobis utiles esse possimus, si quis vestrum sit, qui nullum fore arbitretur, is profecto fallitur opinione, nec videt, Lacedaemonios vestrae potentiae metu belli gerendi cupidos esse, et Corinthios apud illos multum valere vobisque inimicos esse, et, dum nos primos nunc aggrediuntur, gradum facere ad vos invadendos, ne communi odio in eos conspiremus, neve alterutro frustrentur, ut prius aut nobis damnum inferant, aut sihimet firmitudinem comparent.
Nostrum contra est antevertere illos, dum nos ollerimus, vos accipitis societatem, et insidias struere potius, quam defendere.
« Quod si dixerint, iniquum esse suos colono* a vobis recipi, discant, omnem coloniam honore prosequi metropolim, si beneficiis ab ea afficiatur; sed si injuriam accipiat, alienari. Nec enim emittuntur ea conditione , ut sint servi, sed ut cum iis, qui domi relinquuntur, aequali jure sint.
Quod autem isti nobis injuriam faciebant, perspicuum est. Nam ad judicium de Epidamni controversia provocati, criminationes suas armis quam jure persequi maluerunt.
Atque ea, quae in nos suos cognatos faciunt, vobis sint documento, ne aut fraude ab ipsis transversi agamini, aut petentibus morem ingenue geratis. Quem enim minime pcenilet beneficiorum in inimicos collatorum, is vitam tutissime deget.
« Neque vero foedera frangetis, quae cum Lacedaemoniis fecistis, si nos recipiatis, qui neutrorum socii sumus.
In illis enim dictum est, quaecunque de Graecis civitatibus cum nullis societatem habeat, ei licere ad utras partes libuerit accedere.
Et sane iniquum fuerit , si istis quidem liceat classem instruere et ex foederatis civitatibus, et praeterea etiam ex reliqua Graecia, praecipue vero ex iis civitatibus, quae vestro imperio parent, nos vero ab hac in medio posita societate et ab alio undecunque auxilio arceant, deinde vero in criminis loco ponant, si concedatis quae petimus.
Nos vero longe majorem vos insimulandi materiam habebimus, si nobis non concedatis; nos enim periclitantes, nec vobis inimicos, reppuleritis, istos vero tantum abest, ut hostes quum sint et contra vos veniant, impediatis, ut etiam copias ex vestra ditione sibi comparare sinatis, quas non est aequum, at oportet aut illorum quoque milites ex agro vestro mercede conductos continere aut nobis etiam auxilium mittere, quocunque modo vobis persuasum fuerit, potissimum vero aperte nos in societatem recipere et adjuvare.
Multa autem, quemadmodum initio significavimus, commoda vobis demonstramus, praecipueque quod et eosdem habemus hostes, quod certissimum est fidei pignus, eosque non infirmos, sed qui nocere iis, qui a se defecerint, valeant; et quum navalis, ac non terrestris societas offeratur, non in levi vobis habendum est, si ea alio convertatur, sed potissimum quidem, si potestis, opera danda est, ut nullos alios classem possidere sinatis, sin minus, ut firmissimum quemque amicum habeatis.
« Atque si quis haec commoda quidem dictu existimet , metuat vero, ne iis obsequendo foedera frangat, sciat suum quidem metum viribus armatum adversariis majorem terrorem incussurum, fiduciam vero, si nos non receperit , infirmam, potentibus hostibus minus formidolosam futuram; simul etiam non magis se nunc de Corcyra, quatn de Athenis etiam consultare, seque non optime illis prospicere, si praesentem rerum statum spectans, ad futurum et tantum non praesens bellum urbem sibi adjungere dubitet, quae maximte cum momentis amica redditur inimicave.
Sita enim est in loco opportuno ad trajiciendum in Italiam et Siciliam, ita ut nec inde classem ad Peloponnesios pervenire sinat, et eam, quae hinc venit, in illa loca transmittat , atque ad reliquas res commoditates egregias habeat.
Ut autem universa et singula in brevissimam contraham summam, hinc cognoscere poteritis, nos non esse deserendos : quum enim Graecis tres sint classes memoratu dignae, vestra et nostra et Corinthiorum, si harum duas per vestram negligentiam in unum coire permiseritis, et Corinthii nos praeoccuparint, simul cum Corcyraeis et Peloponnesiis navale bellum geretis. Sed si nos receperitis, majore vestra -rum navium numero cum illis dimicare poteritis. »
Atque Corcyraei quidem talia dixerunt. Corinthii vero post eos haec:
« Quoniam isti Corcyraei non solum de se m societatem recipiendis verba fecerunt, sed etiam se a nobis injuriam accepisse, et iniquo bello premi, necesse ect, nos quoque utraque de re pauca primum memorare, atque sic ad reliquam orationem accedere, ut et nostra postulata tutiora esse provideatis, et istorum necessitatem non sine ratione repudietis.
Aiunt autem se prudentiae studio nullius societatem unquam recepisse. Illi vero hoc institutum secuti sunt maleficii non autem virtutis studio, quia nullum scelerum socium, nullumque testem habere, neque aliorum opem implorantes erubescere voluerunt.
Simul etiam ipsorum urbs, quae propter situm firma et se contenta est, hoc iis commodum praebet, ut ipsi potius, si cui injuriam fecerint, arbitri sint, quam ex pactis, propterea quod dum ad finitimos rarissime navigant, alios necessitate illuc appellentes saepissime excipiunt.
Atque hac in re positum est illud decorum, quod praetendunt, se ab aliorum societate abhorruisse, non ut aliorum in sceleribus perpetrandis societatem fugiant, sed ut soli scelera perpetrent; utque, ubi quidem potentiores sunt, vim faciant; ubi vero latent, fraude circumveniant, et si quid ceperint, impudentiam induant.
Ac vero si, quemadmodum praedicant, viri essent boni, quo minus ab aliis aflligi poterant, eo magis ipsis virtutem ostendere licebat, aequo jure cum aliis disceptando.
« Sed neque erga alios, neque erga nos tales existunt. Nam quum nostri sint coloni, tamen quum semper ante a nobis alieni fuerunt tum nunc etiam bellum faciunt, dicentes se, non ut maleficiis afficerentur, deductos.
Nos vero respondemus, ne nos equidem idcirco coloniam deduxisse, ut ab ipsis contumelia afficeremur, sed ut ipsorum duces essemus, et quoad decet ab illis coleremur.
Et vero ceterae coloniae nos honorant, et maxime a colonis diligimur.
Atque patet, si majori numero grati sumus, nos istis solis immerito esse invisos, neque bellum ipsis egregie illaturos esse, nisi etiam insignem aliquam injuriam pateremur.
Sed quamvis peccassemus, tamen illis quidem gloriosum erat, iracundiae nostrae cessisse; nobis vero foedum, eorum moderationi vim attulisse.
Sed petulantia opumque licentia quum alia multa in nos peccaverunt, tum etiam Epidamnum, nostrae ditionis coloniam, donec quidem bello vexaretur, non affectabant; sed nobis auxilii causa eo profectis, per vim captam retinent.
« Jam vero dictitant, se judicio prius disceptare voluisse, de quo quidem non illum, qui superior est, et qui ex tuto ad disceptationem provocat, oportet videri aequa dicere, sed illum, qui aequo judicio et res et verba antequam bellum incipiat, subjicit.
Hi vero non priusquam hanc urbem obsiderent, sed postquam nos lianc iqjuriam non neglecturos existimarunt, tunc vero et istam speciosam juris sequitatem protulerunt. Et huc veniunt, non solum in illis rebus ipsi peccare ausi, sed etiam ut vos nunc non dicam in belli, sed in scelerum societatem concedatis, poscentes, et ut adversati nobis se recipiatis.
Quos oportebat , quum a periculis erant remotissimi, tunc ad vos accedere; non autem quando nos quidem iniuriam ab illis accepimus, ipsi vero periclitantur; neque dum vos et fructu nullo ex ipsorum potentia percepto, auxilia ipsis impertietis; et, quum procul ab illorum facinoribus abfueritis, culpae tamen, quam in nobis violandis contraxerunt, parem partem habebitis; imo olim oportuerat viribus communicatis communes etiam rerum eventus habere.
« Nos igitur justis cum querelis adesse, istos vero violentos et alieni raptores esse, planum est factum. Non autem salvo jure eos a vobis recipi posse, intelligere debetis.
Nam quod in foedere scriptum est, cuilibet civitatum foederi non adseriptarum licere ad utras velit partes se conferre , hoc non illorum in graciam pactum est, qui alteri parti damnum illatum veniunt, sed in illorum, qui ab altera parte non deficientes, salutis praesidio indigent, et qui recipientibus, si sapiunt, non sunt bellum pro pace allaturi. Id quod vobis, nisi nos audiatis, nunc eveniet.
Non solum enim istis auxiliares, verum etiam nobis pro foederatis hostes eritis. Necesse enim est, si societatem cum ipsis contrahatis, etiam defendere sese illos non sine vestro auxilio.
Sed profecto aequum est, vos potissimum quidem neutris adesse; sin minus, contra nobiscum adversus hos proficisci, (nam cum Corinthiis foedere conjuncti estis, sed cum Corcyraeis ne per inducias quidem foedus unquam fecistis),neque hanc legem constituere, ut, qui ab alteris defecerint, recipiantur.
Nam ne nos quidem, cum Samii a vobis defecissent, sententiam vobis contrariam tulimus, quamquam Peloponnesii varias sententias tulerant, num auxilium illis esset ferendum; sed aperte contra illos diximus, suos quemque socios persequi debere.
Nam si eos, qui mali aliquid agant, recipiatis et tueamini, reperientur etiam ex vestris sociis haud pauciores, qui ad nos palam transeant, legemque hanc contra vos ipsos potius , quam contra nos, condideritis.
« Atque haec quidem sunt, de jure nostro qua* apud vos dicere habuimus, satis firma illa ex Graecorum institutis; quod autem suademus et postulamus, ut nobis faveatis, hoc tale est, ut nos non inimici, inferendi damni causa, neque etiam amici, justo plus commodi ex amicitia captantes, gratiam vestram pro merito nostro censeamus in praesenti nobis reddi debere.