Book 1
Quarum acerbitatum ipsi socii fuerunt auctores. Nam ob hanc militandi pigritiam eorum plerique, ne domo abessent, pecunias navium loc ad sumptus faciendos pro rata portione conferre staluerun* Atque Atheniensium quidem res navalis augebatur hoc sumptu, quem illi faciebant; ipsi vero, quoties defectionem facerent, imparati et imperiti bellum suscipiebant.
Post haec autem Athenienses eorumque socii cum pedestre tum navale pradium in Pamphylia ad flumen Eurymedontem cum Medis commiserunt; et eodem die Athenienses ex utroque victoriam, duce.Cimone, Miltiadis filio, reportarunt, et Phoenicum triremes ceperunt et corruperunt 111 universum ad ducentas.
Postea vero accidit, ut Thasii ab iis deficerent, orta controversia de emporiis in adversa Thracia, et de metallis, quae possidebant Athenienses autem cum navibus in Thasum profecti, navali pugna vicerunt, et in terram descenderunt;
quumq ue sub idem tempus ad Strymonem decem millia colonorum, tum suorum, tum socialium misissent, ut sibi vindicarent oppidum, quod tunc quidem Novemviae vocabatur, nunc vero Amphipolis, Novemviis quidem, quas Edoni tenehaut, ipsi potiti sunt; sed in mediterranea Thraciae loca progressi, ad Drabescum Edonicam profligati eunt ab universis Thra-cibus, quibus infestus erat locus ille, qui condebatur, Novemviae appellatus.
Thasii vero victi proeliis et obsessi Lacedaemoniorum auxilium implorabant, eosque hortabantur, ut, irruptione in Atticam facta, opem sibi (errent.
Illi vero se boc (a-ctnros clam Atheniensibus promiserunt, ac facturi erani, sed terne motu impediti sunt, in quo et Helotes et ex municipibus Thurialae et £theenses 1 thomen secesserunt. F ue-runt autem ex Helotibus plurimi ab antiquis illis Messeniis, tunc in servitutem redactis, oriundi, quamobrem etiam omnes vocati sunt Messenii.
Adversus illos igitur, qui erant Ithomae, bellum susceperant Lacedaemonii. Thasii vero tertio obsidionis anno Atheniensibus sese dediderunt bis conditionibus, ut moenia demolirentur, naves traderent, et imperatam pecuniam persolverent, tam eam, quam in praesentia eos numerare, quam eam, quam in posterum pendere oportebat, utque ipsis et continente et metallis cederent.
Lacedaemonii vero, ut bellum adversus eos, qui Ithomae erant, producebatur, cum alios socios tum etiam Athenienses auxilio vocaverunt Illi vero, Cimone duce, cum non exiguis copiis venerunt;
potissimum autem illos evocarant, quod ad murorum oppugnationem idonei esse videbantur. Quum autem ipsis longa existeret ob*idio, parum satisfaciebat iis ars illa; vi enim locum expugnassent.
Et ob hanc expeditionem dissensio tunc primum inter Lacedaemonios et Athenienses apparuit manifesti. Lacedaemonii enim, quum oppidum per vim non caperetur, npelueu-tes Atheniensium audaciam, et ingenium ad res novandas promptum, simul etiam illos alienigenas esse rati, ne quid novi, si diutius mansissent, ab iis, qui llhomae erant, im pulsi molirentur, solos eos ex sociis dimiserunt, suspicionem quidem nullam aperientes, sed se illorum auxiliis non amplius indigere dicentes.
Athenienses vero intellexerunt, se non bona de causa, sed aliqua suspicione orta dimitti. Quare rem atrocem et minime ferendam judicantes, statim simul ac domum redieruut, relicta societate, quam cum illis contra Medum contraxerant, novam cum Argivis illorum hostibus inierunt; simul etiam utrique, adhibito jurejurando, iisdem conditionibus societatem cum Thessalis fecerunt.
Illi vero, qui Ithomae erant, decimo anno, quum diutius resistere non possent, compositionem cum Lacedaemoniis fecerunt, his conditionibus, ut fide publica tuti ex Peloponneso excederent, nec unquam amplius in eam reverterentur; si quis autem deprehenderetur, qjus, qui cum prehendisset, servus esset.
Erat etiam oraculum quoddam Pythium Lacedaemoniis ante redditum, ut Jovis Itho-mete supplicem dimitterent.
Exierunt autem ipsi et liberi et uxores; et Athenienses ipsos excipientes propter odium, quo jam Lacedaemonios persequebantur, Naupacti collocarunt, quam a Locris Ozolis occupatam nuper ceperant.
At Megarenses etiam, a Lacedaemoniis defectione facta, quod eos Corinthii propter agri fines bello premerent , Atheniensium partibus sese adjunxerunt; et Atlienien-ses tenuerunt Megara,et Pegas; et longos muros Megarensibus ab urbe ad Nisaeam usque aedificarunt, eosque ipsi tuebantur. Atque hinc praecipue natum est vehemens illud Corinthiorum odium in Athenienses.
Inaros autem Psammcticlii filius, Afer, rex Afrorum iGgypto finitimorum, ex urbe Marea, quae supra Pharum est sita, profectus, majorem jEgypti partem ad defectionem a rege Artaxerxe faciendam impulit, et ipse dux creatus Athenienses accivit.
Illi vero (tunc enim forte cum ducentis navibus et suis et sociorum bellum Cypro intulerant) Cypro relicta venerunt, et ex mari Nilum ingressi, et flamine ipso et duabus Memphidis partibus potiti, ad tertiam partem, quae Murus albus appellatur, bellam gerebant. Ibi autem inerant Persae et Medi, qui eo confugerant, et quotquot ex iEgyptiis non defecerant.
Athenienses vero navibus ad Halias egressi, proelium cum Corinthiis et Epidauriis commiserunt, et Corinthii superiores erant. Posteaque Athenienses navali pugna ad Cecryphaleam cum Peloponnesiorum classe conflixerunt, et superiores erant Athenienses.
Postea autem, bello»· adversus vEginetasab Atheniensibus moto, magnum navale proelium ad jEginam inter jEginetas et Athenienses commissum est, et in eo socii utrisque aderant. Athenienses vero vincebant, captisque illorum septuaginta navibus, in terram descenderunt, et duce Leocrale Stroebi filio urbem obsidere coeperunt.
Deinde Peloponnesii, quum opem jEginetis ferre vellent, trecentos gravis armaturae milites, qui Corinthiis et Epidauriis auxilium ante tulerant, in jEginam transmiserunt, et Geraneae summa juga occuparunt.
Corinthii vero cum sociis in agrum Megarensem descenderunt, rati Athenienses propter absentiam magnarum copiarum, quae partim in jEgma, partim in yEgypto erant, Megarensibus opem ferre non posse; et, etiam si opem illis ferrent, ex jEgina eos discessuros.
At Athenienses copias quidem, quae ad jEginam erant, loco non moverunt, sed ex iis, qui domi relicti erant, tam seniores, quam juniores, duce Myronide, Megara se contulerunt.
Et, pugna aequa Marte cum Corinthiis commissa, alteri ab alteris dirempti sunt, et utrique non deteriore conditione rem in proelio a se gestam existimarunt
Et Athenienses quidem (nam fuerant tamen potius superiores) post Corinthiorum discessum tropaeum statuerunt. Corinthii vero increpiti a senioribus, qui in urbe erant, copiis instructis duodecim ferine diebus post venerunt, et tropaeum contra et ipsi tanquam victores statuebant. Sed Athenienses Megaris egressi et illos, qui tropaeum erigebant, interficiunt, et ceteros aggressi vicerunt.
Illi vero inferiores recedebant; quaedam eorum autem non exigua pars, quae ab hoste insequente premebatur, et a via aberraverat, incidit in cujusdam hominis privati praedium, quod magna fossa undique cingebatur nec erat exitus ullus.
Athenienses vero, re cognita, oppositis a fronte gravis armaturae militibus, exitu prohibebant, et, levis armaturas militibus circa collocatis, eos omnes, qui ingressi erant lapidibus obruerunt; atque clades haec magna Corinthiis accidit. Reliqua vero illorum exercitus turba domum rediit.
Sub eadem tempora Athenienses longos etiam muros ad mare usque coeperunt aedificare, alterum ad Phalerum usque, alterum ad Piraeeum.
Quum autem Piio-censes expeditionem suscepissent contra Dorienses, Lacedaemoniorum metropolin, Boeum et Cytinium et Eriucum, quumque unum ex his oppidis cepissent, Lacedaemonii, duce Nicomede Cleombroti (ilio, pro Plistoanacie Pausaniae regis filio, qui adhuc erat junior, Doriensibus opem tuleruut cum mille cl quingentis militibus de suis et decem millibus sociorum; cumque Plroccnses, deditione certis conditionibus facta, urbem reddere coegissent, domum redibant.
Eos autem, si per sinum Crissaeum mari transire voluissent, Athenienses navibus circumvecti impedituri erant; per Geraneam vero transire non tutum ipsis esse videbatur, qnod Athenienses Megara et Pegas tenerent; nam Geranea et transitu difficilis eiat, et Atheniensium praesidio semper custodiebatur; tunc autem praesenserunt, fore ut illi haec, quoque parte se prohiberent.
Quamobrem visum est ipsis, apud Boeotos subsistere, et dispicere, quanam ratione quam tutissime transire possent. Quinetiam Atheniensium nonnulli clani ipsos sollicitabant, quia democratiam, et longos muros, qui aedificabantur, tolli sperabant.
Athenienses vero prodierunt adversus eos publice omnes et Argivorum mille, et ceteri socii pro se quique; universorum an-tem fuerunt qualuordecim hominum millia.
Credentes uutem eos nescire, qua transire possent, obviam illis processerunt, et erat etiam suspicio, ne popularem statum everterent.
Venerunt etiam Thessalorum equites ad Athenienses ex societatis jure, qui in ipso prcelio ad Lacedaemonios transierunt.
Proelio autem ad Tanagram Boeotiae commisso, Lacedaemonii eorumque socii sujwriores erant; et utrinque magna strages est facta.
Et Lacedaemonii quidem in agrum Megarensem ingressi arboribus caesis per Geraneam et Isthmum domum reverterunt. Athenienses vero altero et sexagesimo ab hac pugna die expeditionem in Boeotios, duce Myronide, susceperunt,
et apud (Enophyta Bceo· tis proelio superatis et agrum Bmotium ac Phocensem in suam potestatem redegerunt, et Tanagraeorum muros demoliti sunt, et Locrorum Opuntiorum centum viros opulentissimos obsides ceperunt, suosque longos muros absolverunt.
Post haec jEginelae quoque se Atheniensibus dediderunt, his conditionibus, ut et muros demolirentur et naves traderent et imperatum tribulum in posterum penderent.
Peloponnesum etiam Athenienses navibus circumvecti sunt, duce Tolmida Tolmaei filio, et Lacedaemoniorum navalia incenderunt, et Chalcidem Corinthiorum urbem ceperunt, et exscensu e navibus in terram facto Sicyonios proelio vicerunt.
Qui vero, in AEgypto erant Athenienses et socii, adhuc ibi manebant, cl varia bellorum genera experti sunt.
Primo enim Athenienses .Egypto potiebantur, et Persarum rex misit Lacedaemona Megabazum, virum Persam, cum pecuniis, ut, Peloponnesiis ad irruptionem in agrum Atticum faciendam impulsis, ab Aegypto Athenienses averteret.