Book 1
Lacedaemonii vero quum intellexissent, quod futurum erat, legati venerunt, partim quidem, quod et ipsi libentius visori inissent, nec illos nec alium quemquam muros unquam habentem; partim vero, idque praecipue, quod socii illos instigarent, et metuerent cum classis eorum magnitudinem, quae paulo ante ipsis non suppetebat, tum etiam audaciam, quam in bello Medico demonstrarent.
Postulabant autem ab ipsis, ne muros reficerent, sed potius omnium etiam urbium, quae extra Peloponnesum erant, quarumcunque ambitus adhuc starent, eos secum demolirentur, ipsam quidem voluntatem animi que suspicionem, quam de Atheniensibus habebant, non declarantes, sed quasi hoc consilio, ne barbarus, si rursus felium inferret, ullum locum munitum haberet, unde proficisceretur, quemadmodum nunc ex Thebanorum urbe; et Peloponnesum omnibus receptaculum et perfugium satis tutiuu fore dixerunt.
Athenienses vero de Themistoclis sententia Lacedaemonios, qui haec dixerant, confestim dimiserunt, responso dato, legatos hisce de rebus, quas dixissent, a se ad eos missum iri; se autem ut Lacedaemona primo quoque tempore mitterent, Themistocles suadebat; alios vero legatos, praeter se electos, ne statim emitterent, sed tamdiu retinerent , donec murum ad justam altitudinem erexissent, ita ut ex altitudine maxime necessaria vim hostis propulsare pos-sent; opus autem facerent omnes, qui erant in urbe, publico consensu et ipsi, et uxores, et liberi nulli aut privato aut pnblico aedilicio parcentes, unde aliquid utilitatis ad opus percipi posset, sed omnia diruentes.
Qoum autem Ille haec docuisset, et addidisset, se curaturum cetera, quae essent illic agenda, discessit.
Quumque Lacedaemona venisset, non adibat magistratus, sed rem trahebat, et speciosas causae pratendebat. Et quoties aliquis de summis magistratibus eum interrogasse!, cor ad reipublicae commune non accederet, suos collegas dicebat a se exspectari; eos autem aliqua occupatione impeditos remansisse; se tamen sperare, eos propediem venturos, et mirari quod nondum adessent.
Illi vero, cum haec audirent, Themistocli quidem fidem habebant, propter amicitiam, quae ipsis cum illo intercedebat; sed quum alii venirent, et aperte arguerent, muros aedificari, atque adeo jam sublimes esse, Iacere non poterant, quin crederent.
Quod quum ille intellexisset, suasit ipsis, ne verbis se (alii paterentur, sed potius de suorum civium numero probitatis iideique spectatae viros mitterent, qui rem exploratam fideliter renuntiarent.
Illi igitur bos miserunt. Themistocles vero Atheniensibus horum adventum per nuntios clam significavit, suadens, ut quam occultissime possent eos retinerent, neque dimitterent, ante quam ipsi redi issent; jam enim etiam college ejus ad ipsum venerant, Habronichus Lysiclis, et Aristides Lysimachi filius, murum jam salis altum esse nuntiantes; metuebat enim, ne Lacedaemonii, ubi rem plane rescivissent , se non amplius dimitterent.
Itaque et Athenienses legatos retinuerunt, ut ipsis per nuntios erat significatum, et Themistocles quum ad Lacedaemoniorum magistratus ivisset, tunc demum aperte dixit, urbetn suam muris jam esse cinctam, ita ut cos, qui in ipsa habitarent, lutari pos- set; sed si Lacedaemonii, socii ve legationem aliqua de re ad se mittere velint, posthac venirent ut ad homines, qui bene dignoscerent, quid suorum, quid etiam communium commodorum ratio postularet.
Quum enim visum esset , satius esse, urbem relinquere, et naves conscendere, re sine illorum consilio intellecta, haec se ausos diierunt. et quibuscunque de rebus tum cum illis consultarent, se consilio nullo iuferiores vidos esse.
Sibi igitur nunc etiam videri, melius esse suam urbem moenibus esse cinctam, idque quum privatim singulis civibus, tum etiam publice universis sociis utilius fore;
lieri enim non posse, ut qui non idem praesidium habeant, sh.ilia aut paria in commune consulant. Dicebat igitur aut omnes civi tales foederatas oportere sine muris esse, aut existimare, Iure quoque se recte habere.
Lacedaemonii vero, his auditis, nullam quidem apertam indignationem contra Athenienses demonstrabant (non enim ut eos prohiberent, sed ut consilio monerent scilicet, ad eorum rempublicam legatos miserant; simul etiam quia ipsos id temporis amore maximo adhuc prosequebantur, propter singulare illorum adversus Medos studium) , verumtamen voto frustrati, rem iniquo animo clam ferebant. Ita aut.‘m utrorumque legati citra querelam domum redierunt.
Hoc igitur modo Athenienses exiguo temporis spatio urbem inuris cinxerunt.
Et ex ipsa murorum structura nunc etiam manifestum est, eos festinanter aedificatos esse; fundamenta enim substrata sunt ci omne genus lapidibus constructa, neque coagmentatis alicubi, sed nt quisque forte eos afferebat; multae etiam columnae ex monumentis detractae, et saxa polita sunt congesta. Ambitus enim murorum ab omni urbis parte major productus est, et propterea omnia pariter moventes festinabant.
Persuasit autem Themistocles, ut etiam Piraeei partes reliquas aedificarent (ejus enim pars aedificari prius est coepta, quo tempore ipse annuum magistratum gerens Athenis praefuit); quia existimabat tum locum illum esse opportunum , qui tres portus natura munitos haberet; tum etiam ipsos, quando rebus nauticis operam dare coepissent, magnopere proficere in acquirenda potentia.
Primus enim ausus est dicere, eos debere maris imperium sibi vindicare, et confestim eos in hoc imperio parando juvare coepit.
Illius etiam sententiam secuti murum ea latitudine exstruxerunt , quae nunc quoque circa Piraeeum exstans apparet; nam duo plaustra per murum occursu adverso saxa portabant; intus vero neque caementum neque lutum erat, sed magna coagmentata saxa et paribus sectionum angulis inter se aptata, extrinsecus ferro plumboque inter se vincta. Altitudo vero ad dimidiam partem ejus, quam animo statuerat, est perducta.
Volebat enim et altitudine et latitudine hostium impetus avertere, hominumque putabat paucorum et infirmissimorum praesidio locum facile custodiri posse, ceteros vero naves conscensuros.
Nam in rem nauticam potissimum incumbebat, quia, ut mea fert opinio, regis Persarum copias mari facilius, quam terra, invadere posse animadverterat; et Piraeeum plus utilitatis, quam superiorem urbem habere putabat, atque adeo saepe hortabatur Athenienses, si forteninquam terra premerentur, ut in eum descenderent, et classe omnibus resisterent.
Athenien- ses igitur hoc modo urbem muris cinxerunt, et cetera exstruebant statim post Medorum discessum.
Pausanias vero, Cleombroti Glius, a Lacedaemo ne Grajorum dux, cum viginti navibus Peloponnesiacis esi emissus; eumque Athenienses quoque cura triginta navibus comitabantur magnusqne ceterorum sociorum numerus.
Et cum infesto exercitu in Cyprum insulam iverunt, jusque maximam partem subegerunt, et deinde Byzantium u Medis occupatum pelicrunt, et hujus auspiciis ductuque expugnarunt
Quum autem hic insolentias jam imperaret, quum alii Graeci rem iniquo animo ferebant, tum vero praecipue Iones, et quotquot regio dominatu recens erant liberali. Quamobrem ad Athenienses commeantes volebant, ut hi duces sibi existerent pro necessitudiue, quae iis cum ipsis intercedebat, neve Pausaniie concederent, si quam vfan in ferre vellet.
Atheniensibus vero haec verba accepta fuerunt atque animis in istam curam incumbebant, ul eos non neglecturi, et celera constituturi, quemadmodum sibi e re maxime futurum videretur.
Interea vero Lacedaemouii Pausaniam accersebant, quaestionem habituri de rebus, quas audiebant. Eteuim multa ejus injusta facinora deferebantur a Graecis, qui Lacedaemona veniebant; et videbatur ea magis tyrannidis quaedam imitatio quam praetura.
Forte autem accidit, ut eodem temporis articulo et ille arcesseretur domum, et socii ejus odio ad Athenienses transirent, praeter milites ex Peloponneso profectos.
Lacedaemona autem profectus, privatarum quidem in aliquos injuriarum damnatus est; maximarum vero est absolutus, et innocens habitus. Praecipue vero accusabatur, quod cum Medis sensisset et videbatur hoc esse manifestissimam.
Atque illum quidem non amplius praetorem emiserunt, sed Dorcin, et cum eo nonnullos alios, non magnum exercitum habentes; quibus socii imperium non amplius permittebant.
Illi vero hac re cognita dicessenint, nec ullos alios Lacedaemonii postea emiserunt, veriti, ne illi, qui peregre proficiscerentur, deteriores sibi fierent, id quod in Pausania animadverterant; simul etiam cupientes bello Medico liberari et rati Athenienses satis idoneos duces esse, et in iliis rebus sibi non adversos.
Athenienses igitur, cum imperium hoc modo accepissent , sociis volentibus, propter Pausaniae odium, statuerunt , a quibus urbibus pecunias, et a quibus naves adversus barbarum praeberi oporteret; hoc enim praetexebant, ut injurias acceptas ulciscerentur Regis agrum vastantes.
Et tunc primum apud Athenienses constitutus est magistratus Quaestorum Graeciae, qui tributum recipiebant; sic enim appellata est pecuniarum contributio. Primum autem tributum, quod constitutum est, erat quadringentorum et sexaginta talentorum. Eorum vero aerarium fuit Delos, et in ejus templo conventus fiebant.
Quum autem initio sociis imperarent liberis, et de communi consilio in publicis conciliis consultantibus, ad lanium imperium pervenerunt bello, rerumque inter hoc et Medicum bellum administratarum opera, quas ipsi gesserunt et contra barbarum et contra suoe socios, qui re» novas moliebantur, et contra Peloponnesios. qui in quaque re forte intererant.
Res autem istas scripsi et digressionem ab instituta narratione feci liac de causa, quia hic locus ab omnibus, qui ante me scripserunt, est praetermissus ; nam illi vel res ante bellum Medicum a Graecis gestas, vel ipsum bellum Medicum conscribebant. In hoc aulcm numero est et Hellanicus, qui in Attica historia has res attigit, sed breviter, tempotibusque non accurate distinctis mentionem earum fecit. Simul etiam aperte hic demonstratur, quali modo Atheniensium imperium fuerit constitutum.
Primum igitur Eionem, quae ad Strymonem est sila, quam Medi tenebant, obsidione expugnarunt,et incolas, urbe direpta, in servitutem abduxerunt, duce Cimone Miltiadis filio.
Deinde vero Syrum, insulam in iEgaeo sitam, quam Dolopes incolebant, incolis in servitutem abstractis, ipsi colonis occupaverunt.
Cum Carystiis autem sine aliis Euboensibus, bellum gesserunt, tandemque certis conditionibus compositionem fecerunt.
Postea vero Naxiis, qui defecerant, bellum intulerunt, et obsidione in deditionem receperunt; atque haec prima sociarum civitatum praeter juris consuetudinem in servitutem est redacta, mox et aliae, prout cuique contigit.
Defectionum vero causae quum aliae erant, tum vero praecipuae, tributorum et navium reliquationes, et militiae recusatio, si cui contigisset. Nam Athenienses haec severe exigebant, et molesti erant, quum hominibus, nec assuetis nec volentibus aerumnas perpeti, necessitatem imponerent.
Erant autem etiam alioquin Athenienses non amplius pariter jucundi, postquam imperium tenebant, et neque ex aequo cum sociis militabant, et facile iis erat, eos, qui deficerent , in officium redigere.