Book 15
esse fidem, digitis ad frontem saepe relatis,
quae vidit, tetigit, nec iam sua lumina damnans
restitit, ut victor domito veniebat ab hoste,
ad caelumque manus et eodem lumina tollens
570
“quiquid” ait, “superi, monstro portenditur isto,
seu laetum est, patriae laetum populoque Quirini,
sive minax, mihi sit!” viridique e caespite factas
placat odoratis herbosas ignibus aras
vinaque dat pateris mactatarumque bidentum,
575
quid sibi significent, trepidantia consulit exta.
Quae simul adspexit Tyrrhenae gentis haruspex,
magna quidem rerum molimina vidit in illis,
non manifesta tamen. Cum vero sustulit acre
a pecudis fibris ad Cipi cornua lumen,
580
“rex” ait, “o salve! Tibi enim, tibi, Cipe, tuisque
hic locus et Latiae parebunt cornibus arces.
Tu modo rumpe moras portasque intrare patentes
adpropera! sic fata iubent; namque urbe receptus
rex eris et sceptro tutus potiere perenni.”
585
Rettulit ille pedem torvamque a moenibus urbis
avertens faciem “procul a! procul omina” dixit
“talia di pellant! Multoque ego iustius aevum
exsul agam, quam me videant Capitolia regem!”
Dixit et extemplo populumque gravemque senatum
590
convocat, ante tamen pacali cornua lauro
velat; et aggeribus factis a milite forti
insistit priscosque deos e more precatus
“est” ait “hic unus, quem vos nisi pellitis urbe,
rex erit. Is qui sit, signo, non nomine dicam:
595
cornua fronte gerit. Quem vobis indicat augur,
si Romam intrarit, famularia iura daturum.
Ille quidem potuit portas inrumpere apertas,
sed nos obstitimus, quamvis coniunctior illo
nemo mihi est. Vos urbe virum prohibete, Quirites,
600
vel, si dignus erit, gravibus vincite catenis,
aut finite metum fatalis morte tyranni!”
Qualia succinctis, ubi trux insibilat eurus,
murmura pinetis fiunt, aut qualia fluctus
aequorei faciunt, siquis procul audiat illos,
605
tale sonat populus; sed per confusa frementis
