Book 1
inventas primus Busiridis imbuit aras
et cecidit saevi, quod dixerat, hostia sacri.
sic opifex tauri tormentorumque repertor,
qui funesta novo fabricaverat aera dolori,
primus inexpertum Siculo cogente tyranno
165
sensit opus docuitque suum mugire iuvencum.
nullius Eutropius, quam qui se protulit, ante
direptas possedit opes nullumque priorem
perculit exilio solumque hoc rite peregit,
auctorem damnare suum. Postquam obsitus aevo
170
semivir excelsam rerum sublatus in arcem,
quod nec vota pati nec fingere somnia possunt,
vidit sub pedibus leges subiectaque colla
nobilium tantumque sibi permittere fata,
qui nihil optasset plus libertate mereri,
175
iamiam dissimulat dominos alteque tumescunt
serviles animi. procerum squalor e repletus
carcer et exulibus Meroe campique gemescunt
Aethiopum; poenis hominum plaga personat ardens;
Marmaricus claris violatur caedibus Hammon.
180
Asperius nihil est humili cum surgit in altum:
cuncta ferit dum cuncta timet, desaevit in omnes
ut se posse putent, nec belua taetrior ulla
quam servi rabies in libera terga furentis;
agnoscit gemitus et poenae parcere nescit,
185
quam subiit, dominique memor, quem verberat, odit.
adde, quod eunuchus nulla pietate movetur
nec generi natisve cavet. dementia cunctis
in similes, animosque ligant consortia damni;
iste nec eunuchis placidus. Sed peius in aurum
190
aestuat; hoc uno fruitur succisa libido,
quid nervos secuisse iuvat? vis nulla cruentam
castrat avaritiam. parvis exercita furtis
quae vastare penum neglectaque sueverat arcae
claustra remoliri, nunc uberiore rapina
195
peccat in orbe manus. quidquid se Tigris ab Haemo
dividit, hoc certa proponit merce locandum
institor imperii, caupo famosus honorum.
hic Asiam villa pactus regit; ille redemit
coniugis ornatu Syriam; dolet ille paterna
200
